MYANMAR Covid-19 စးီပွားေရးအကျပ်အတညး်ကာလအတငွး် စားနပ်ရိက�ာဖူလံမု�၊ ခံ�ိငုရ်ည�ိှ်မ��ငှ့ ်စးီပွားေရးြပန်လညထ်ေူထာငမ်�တိုက့ိ ုေထာကပ့ံ်ရန် ြမန်မာအ့ေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်းများကိ ု ေရ�ှညတ်ညတ်ံခုိ့င�်မဲေစြခငး် Russell Toth ဤစာတမ်းငယ်သည ်Covid-19 ကျနး်မာေရး�ငှ့စီ်းပွားေရးအကျပ်အတညး်ေ�ကာင့ ်ြမနမ်ာ�ိငုင်�ိှံ အေသးစားေငေွရး ေ�ကးေရးအဖဲွ�အစညး်များ ရငဆ်ိငုေ်နရေသာ �ကီးမားသည့ ် စွန ့စ်ားရမ�များ၊ အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးက�ကုိ �ုတ်တရက် �ုိက်ခတ်လာသည့ ် ြပငး်ထနေ်သာ ထခုိိက်မ�များ၏ ဆငး်ရဲမဲွေတမ��ငှ့ ် စားနပ်ရိက�ာမလုံေလာက်မ�တုိ ့ အေပါ် သက်ေရာက်မ�များကုိ ေဆးွေ�းွတငြ်ပြခငး် ြဖစ်ပါသည။် ဤစာတမ်းငယ်ကုိ ြမနမ်ာ�ိငုင်၏ံ ယခင ်မူဝါဒဆိငုရ်ာ တုံ ့ြပနမ်�များ၊ �ိငုင်တံကာ�ငှ့ ် ြပညတွ်ငး်မှ ပညာ�ှငမ်ျားမှ ေဖာ်ထတ်ုထားေသာ အေကာငး်ဆံးု လုပ်ထံးုလုပ်နညး်များ�ငှ့ ် ြမနမ်ာ�ိငုင်မှံ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ၏ ဦးေဆာငသ်မူျား�ငှ့ ် အွနလုိ်ငး်မှေဆးွေ�းွမ�များကုိ အေြခခံ ေရးသားထားပါသည။် ဤစာတမ်းငယ်၏ ရညရွ်ယ်ချက်မှာ စားသာက်ကုနထ်တ်ုလုပ်ြခငး်၊ ကုနသ်ယ်ွြခငး်�ငှ့ ် ေရာငး်ချြခငး်များအပါအဝင ် ြမနမ်ာ�ိငုင်၏ံ စီးပွား ေရးလုပ်ငနး်များစွာတွင ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များ၏ အေရးပါမ�ကုိ မူဝါဒချမှတ်သမူျား သတိထားမိေစရန ်ြဖစ်ပါသည။် အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး် များ �ပိုကဲွပျက်ဆးီမ�သည-် • စီးပွားေရး �က့ံ�က့ံခံ�ိငုရ်ည�ိှ်မ�ကုိ ထခုိိက်ြခငး်အားြဖင့ ် ကာလတုိ-ကာလလတ်တွင ် စားနပ်ရိက�ာ ဖူလုံမ�ကုိ ပုိမုိဆိးုဝါးေစြခငး် • အေရး�ကီးေသာ လာမည့မုိ်းရာသ ီ စုိက်ပျိုးထတ်ုလုပ်ချိနတွ်င ် စုိက်ပျိုးေရးထတ်ုကုနမ်ျား ေလျာန့ညး် ေစြခငး်၊ • စီးပွားေရးြပနလ်ညထ် ူေထာငရ်န ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များမှ အေထာက်အကူေပး�ိငု ် သည့ ်အလားအလာကုိ ထခုိိက်ေစြခငး်များ ြဖစ်ေစ�ိငုပ်ါသည။် STRATEGY SUPPORT PROGRAM POLICY NOTE 03 APRIL 2020 2 ေနာကခံ်အေ�ကာငး်အရာ။ ။ ြမန်မာ�ိငုင်၏ံ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးအခန်းက� ေခတ်မီှ�ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရးစနစ်သည ် အွနလုိ်ငး်တွင ် အသံးုြပု�ိငုခ်ျိန၊် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အသစ်များ စတငခဲ်ခ့ျိန ်�ငှ့ ်အလ��ှင၏် အေထာက်အပ့ံေပးမ� ကျယ်ြပန ့လ်ာခဲခ့ျိန ်၂၀၁၂-၂၀၁၃မှစ၍ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး က�သည ် လျငြ်မနစွ်ာ တုိးတက်လာခဲပ့ါသည။် လက်�ိှတွင ် ြမနမ်ာ�ိငုင်၏ံ ြပညန်ယ်�ငှ့တုိ်ငး်ေဒသ�ကီး (၁၅)ခု�ိှ �မို�နယ်ေပါငး်(၃၃၀)အနက် (၂၅၂)�မို�နယ် တွင ် လုပ်ငနး်လညပ်တ်ေနေသာ လုိငစ်ငရ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် (၁၉၃)ခု�ိှပါသည။်0 1 ၂၀၁၉ခု�စ်ှလယ်မှစ၍ ဤက�သည ် လူဦးေရ (၁၅) သနး်ခန ့ကုိ် ကုိယ်စားြပုေသာ အဖဲွ�ဝငေ်ပါငး် (၃.၄) သနး်ကုိ ဝနေ်ဆာငမ်� ေပးခဲပ့ါသည။် ဤက�တွင ်ေချးေေငြွပနဆ်ပ်မ�ရာခုိင�်�နး်မှာ ၉၉% ြမ�င့တ်က်ခဲ�့ပီး1 2 ၂၀၁၉ ခု�စ်ှတွင ်ေချးေင ွအေမရိကနေ်ဒါ်လာ ၁.၂ ဘလီီယံထက်ပုိ၍ ထတ်ုေချး�ိငုခဲ်ပ့ါသည ်(Slover 2020)။ ၂၀၁၇ခု�စ်ှတွင ်ထပ်ိတနး် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးအဖဲွ�အစညး် (၁၈)ခုမှ ထတ်ုေချးေသာ ေချးေငတွနဖုိ်းသည ်စုစုေပါငး်အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အားလုံးတနဖုိ်း၏ ၈၁% �ိှခဲပ့ါသည။်2 3 အေသးစားေငေွရး ေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များစွာကုိ �ှယ်ယာေရာငး်ချရသည့ေ်ငမွျား�ငှ့ ် စတငတ်ညေ်ထာငခဲ်ေ့သာ်လညး် လွနခဲ်ေ့သာ(၂)�စ်ှ၊ (၃)�စ်ှအတွငး် ၎ငး်က�၏ဖံွ� �ဖိုးမ�ကုိ �ိငုင်တံကာ�ငှ့ြ်ပညတွ်ငး်မှ ေချးေငယူွြခငး်ြဖင့ ် များစွာ အေထာက်အပ့ံြဖစ်ေစခဲပ့ါသည။် ၂၀၁၉ ခု�စ်ှတွင ် အစုိးရမှ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ၏ အြမင့ဆ်ံးုအတုိး��နး် ၃၀%မှ ၂၈%သို ့ ေလ�ာခ့ျရန ် ြပဌာနး်ခဲြ့ခငး်သည ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ အထးူသြဖင့ ် ေကျးလက်အေြခြပု အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ၏ အြမတ်အစွနး်ကုိ ေလျာန့ညး်ေစခဲသ့ညဟု် ယူဆရပါသည။် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များအြပင ် ြမနမ်ာလ့ယ်ယာဖံွ� �ဖိုးေရးဘဏ(်MADB)သည ် ေကျးလက်ေဒသများတွင ် ေငေွချးသ ူ အများဆံးု�ိှ�ပီး (အေမရိကနေ်ဒါ်လာ ၁,၀၀၀ ေအာက် ေချးေငမွျားြဖင့)် တူညေီသာေဈးကွက်ကုိ ဝနေ်ဆာငမ်�ေပးေန ပါသည။်3 4 ြမနမ်ာလ့ယ်ယာဖံွ� �ဖိုးေရးဘဏသ်ည ် ြမနမ်ာ�ိငုင်ေံတာငပုိ်ငး်�ငှ့အ်လယ်ပုိငး်�ိှ အဓိကစပါးစုိက်ပျိုးေသာေဒသများမှ �မို�နယ်များ၏ ၆၀% ခန ့တွ်င ် ဘဏခဲွ်များ �ိှပါသည။်4 5 အချို �ေတာငသ်မူျားသည ် ြမနမ်ာလ့ယ်ယာဖံွ� �ဖိုးေရးဘဏမှ် ေငေွချးယူ�က�ပီး အကယ်၍ ြမနမ်ာလ့ယ်ယာဖံွ� �ဖိုးေရးဘဏမှ် ေချးေငထွတ်ုေပးြခငး်သည ် ယာယီေ�ာှင့ေ်�းှေနပါက ထိြုပဿနာကုိ ေြဖ�ှငး်ရန ်အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များမှလညး် ေချးေငမွျားကုိ ထပ်၍ ေချးယူ�ကပါသည။် လတတ်ေလာအေြခအေန ြမနမ်ာ�ိငုင်သံည ် အမ်ိနးီချငး်�ိငုင်မံျားမှ ကမ�ာလှည့ခ်ရီးသညမ်ျား ဝငေ်ရာက်မ�ေလျာသ့ာွးေသာေ�ကာင့ ် တ�ုတ်�ိငုင်�ံပီးလ�င ် Covid-19 ေ�ကာင့ ် စီးပွားေရး သက်ေရာက်မ�ကုိ ခံစားရေသာ ပထမဆံးု�ိငုင်မံျားထမှဲ တစ်�ိငုင် ံ ြဖစ်ပါသည ် (Aung Hein and Minoletti, 2020)။ ြမနမ်ာ�ိငုင်၏ံ ပထမဆံးု တရားဝင ် Covid-19 ေရာဂါပုိးေတွ� �ိှသကုိူ မတ်လ (၂၃) ရက်ေနတွ့င ် အတညြ်ပုခဲပ့ါသည။် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်က�အပါအဝင ် စီးပွားေရးက�တစ်ခုလုံးတွင ် ထခုိိက်မ�များကုိ လျငြ်မနစွ်ာ ြဖစ်ေစေသာ အသာွးအလာ ကန ့သ်တ်မ�များ ေပါ်ေပါက်လာခဲပ့ါသည-် 1ဘဏမ်ဟတု်ေသာ ေငေွ�ကးအဖဲွ�အစညး်များကို �ကီး�ကပ်စစ်ေဆးသည့ ်ဗဟိုေငေွရးေ�ကးေရး�ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရးဦးစီးဌာန- စမီံကိနး်၊ဘ�ာေရး�ငှ့စ်ကမ်�ဝန�်ကီးဌာန၏စာရငး်အရ 2 https://www.mmtimes.com/news/growth-potential-seen-microfinance-sector.html 3 https://www.myanmarmfa.com/en/financial-inclusion-myanmar 4 ြမနမ်ာလ့ယ်ယာဖံွ� �ဖိုးေရးဘဏသ်ည ်စက်�ကီးများဝယယ်ူရနေ်ချးေငအွချို �ကိလုညး် ေပးသည။် သိုေ့သာ် ေငေွချးယူသညအ်များစမုှာ ရာသလီိုက် (သို)့ ကာလတိုသးီ�ှေံချးေငမွျားကိ ု ေချးယူ�ကသည။် 5 ြမနမ်ာလ့ယ်ယာဖံွ� �ဖိုး ေရးဘဏမ်ှ ေငေွချးယသူ ူ၉၀% ခန ့သ်ည ်ဆနစ်ပါးက�မှ ေတာငသ်ငူယ၊် ေတာငသ်လူတမ်ျား ြဖစ်�ကသည။် https://www.mmtimes.com/news/growth-potential-seen-microfinance-sector.html https://www.myanmarmfa.com/en/financial-inclusion-myanmar 3 • အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် အဖဲွ�အစညး်များသည ် မတ်လေနာက်ပုိငး်တွင ် ေချးေငြွပနဆ်ပ်ြခငး်များကုိ ၎ငး်တုိ၏့ ဆ��အေလျာက် ဆိငုး်ငံေ့ပးရနစ်တငခဲ်�့ပီး လူမ�ေရးခွာဟြခငး် (ခပ်ခွာခွာေနြခငး်)၊ အဖဲွ�လုိက်အစညး်အေဝးများကုိ ဆိငုး်ငံြ့ခငး်�ငှ့ ် Covid-19�ငှ့ ် ပတ်သက်ေသာ သတငး်အချက်အလက်များြဖန ့ေ်ဝြခငး်အပါအဝင ် တုံ ့ြပနမ်� အစီအစဉ်များကုိ လျငြ်မနစွ်ာ ေဆာငရွ်က်ခဲပ့ါသည။် ေဒသအာဏာပုိငအ်ဖဲွ�အစညး်(၂)ခုမှ ေချးေငဆွိငုး်ငံြ့ခငး်များ ြပုလုပ်�ပီးေနာက် စီမံကိနး်၊ ဘ�ာေရး�ငှ့စ်က်မ�ဝန�်ကီးဌာနေအာက်�ိှ ဗဟုိေငေွရးေ�ကးေရး�ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရးဦးစီးဌာနသည ် ေချးေငြွပနဆ်ပ်ြခငး် (မိမိဆ��အေလျာက်မဟုတ်ပါက)၊ ေငေွချးသအူသစ်များေခါ်ယူြခငး်�ငှ့ ် စုေငလွက်ကျန�ှ်ငး်တမ်းများ လက်ခံြခငး်များကုိ ဧ�ပီလ (၆)ရက်မှ (၃၀)ရက်ေနအ့ထ ိတရားဝင ်ဆိငုး်ငံခဲ့ပ့ါသည။်5 6 • အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် အဖဲွ�အစညး်များသည ်လာမည့မုိ်းရာသ ီေငေွချးရာသ ီ(ဧ�ပီ-ဇွန)်အတွက် သးီသန ့ ် ရနပုံ်ေင ွ (reserve) စုေဆာငး်ေနပါသည။် သိုေ့သာ် ေချးေငြွပနဆ်ပ်ြခငး်ကုိဆိငုး်ငံြ့ခငး်၊ ကုနက်ျေနဆ ဲလုပ်ငနး်လညပ်တ် စရိတ်များ (ဝနထ်မ်းလစာများ၊ ငာှးရမ်းခ၊ အေထေွထ ွ စသည)်၊ ေမ�ာ်လင့ထ်ားသည့အ်တုိငး် အဖဲွ�ဝငမ်ျား၏ စုေငမွျား ထတ်ုယူြခငး်�ငှ့ ် ဘ�ာေရးတာဝနမ်ျား (ဥပမာ- ြပညတွ်ငး်�ငှ့�်ိငုင်တံကာ ေချးေငမွျား၊ ရငး်�ှးီြမ�ုပ်�ှသံမူျားသို ့ ေပးရန ် တာဝနမ်ျား)သည ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များအတွက် ြပငပ်မှ ေငလုံွးေငရွငး်စီးဝငမ်� �ကီးမားစွာ မ�ိှလ�င ် မုိးရာသေီချး ေငေွပးြခငး်ကုိ များစွာေလျာက့ျေစမည ်ြဖစ်ပါသည။် လုပ်ငနး်များ ပုံမှနြ်ပနလ်ညပ်တ်�ပီး အေသးစားေငေွရး ေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ၏ မတညရ်ငး်�ှးီေငအွချို � ြပနလ်ညရ်�ိှခဲလ့�ငပ်င ်ေငေွချးယူသအူများအြပား သည ်ေချးေငမွျားကုိ ချက်ချငး် ြပနဆ်ပ်�ိငုမ်ည ် မဟုတ်ပါ။ ဥပမာ- ဖရဲ၊ သခွား၊ �ကက်သနွ ် စုိက်ေတာငသ်မူျားသည ် ၎ငး်တုိ၏့ လက်�ိှသးီ�ှမံျားကုိ မေရာငး်�ိငုေ်သာေ�ကာင့ ်ေချးေငမွျားကုိ ြပနဆ်ပ်�ိငုမ်ည ်မဟုတ်ပါ။ • ြမနမ်ာအစုိးရသည ် ြပညတွ်ငး်အသားတငကု်နထ်တ်ုလုပ်မ�တနဖုိ်း၏ ၀.၁% ကုိ ဘ�ာေရးအေထာက်အပ့ံေပးမည့ ် အေ�ကာငး် မတ်လ(၁၈)ရက်ေနတွ့င ် ေ�ကြငာခဲပ့ါသည။် ၎ငး်တွင ် Covid-19 ကုိတုံ ့ြပနသ်ည့ ် အစီအစဉ်�ငှ့အ်တူ အေသးစား�ငှ့အ်လတ်စားလုပ်ငနး်များအတွက် ေချးေငေွပးမည့အ်ေ�ကာငး် ပါဝငပ်ါသည။် ြပညတွ်ငး်ဘဏမ်ျားသည ် ၎ငး်တုိထ့မှံ ေငေွချးယူထားေသာ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များကုိ အေထာက်အကူြဖစ်ေစရနအ်တွက် ေချးေင ွ ြပနဆ်ပ်ြခငး်ကုိ (၆)လအထ ိ ဆိငုး်ငံမ့ည့အ်ေ�ကာငး်ကုိ ေ�ကြငာခဲပ့ါသည။် ဗဟုိဘဏသ်ည ် အတုိး��နး်များကုိ ၁.၅% ေလျာခ့ျခဲသ့ည။် ထိသုိုေ့လ�ာခ့ျြခငး်သည ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များအတွက် �ိငုင်တံကာေချးေင ွ ရယူ�ိငုမ်�ကုိ ေလျာန့ညး်သာွးေစသည့ ်မရညရွ်ယ်ေသာ အကျိုးဆက်များကုိ ြဖစ်ေစခဲပ့ါသည ် (Slover, 2020)။ �ိငုင်၏ံ အ�ကီးဆံးုအလ��ှငအ်ဖဲွ�အစညး်ြဖစ်သည့ ်LIFT သည ်ေချးေငအွရငး်�ှးီ အေမရိကန ်ေဒါ်လာ သနး် ၆၀ ထပ်တုိးရ�ိှေစရန ် ကူညေီဆာငရွ်က်ေနပါသည။် တချိနတ်ညး်မှာပင ် LIFTမှပ့ံပုိးထားေသာ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသို ့ ထိပုမာဏထက် (၂)ဆပုိ၍ ရေစ�ိငုမ်ည့ ် အြခားနညး်ဥပေဒဆိငုရ်ာည��ိ�ငိး်မ�များကုိ ေထာက်ခံတုိက်တွနး်ေနပါသည။် ဤအေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များအားလုံးမှ ေချးေငယူွသ ူ ၂.၈သနး်ေကျာ်�ိှ�ပီး ဤက��ိှ ရပုိငခွ်င်မ့ျား၏ သံးုပုံ�စ်ှပုံကုိ ကုိယ်စားြပုပါသည ် (Slover, 2020)။ ဤနညး်ဥပေဒဆိငုရ်ာည��ိ�ငိး်မ�များသည ် အြခားအေသးစားေငေွရး ေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များအတွက်ပါ ဘ�ာေငရွ�ိှမ�ကုိ တုိးေစပါမည။် 6 ဗဟိုေငေွရးေ�ကးေရး�ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရးဦးစီးဌာနသည ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး်များသည ် “အေရးေပါ်” (သို)့ “မ�ိှမြဖစလ်ိုအပ်ေသာ” ရညရွ်ယ်ချကမ်ျား အတွကသ်ာ ေချးေငအွသစမ်ျားကိ ု ထတုေ်ပး�ိငုေ်�ကာငး်ကို ��န�်ကားထားပါသည။် ဤ��န�်ကားချကသ်ည ် ေငထွတု်ေပးြခငး်အတွက ် ကန ့သ်တ်ချက်များမ�ိှဟု အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အချို �က ယံု�ကည�်ကေသာ်လညး် ၎ငး်�ငှ့ပ်တသ်က၍် ��ပ်ေထးွမ�အချို � �ိှေနပါသည။် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး်အချို �ကလညး် မိမိတိုဆ့��အေလျာကေ်ချးေငြွပနဆ်ပ်မ�ကို လက်ခံြခငး်ကို ၎ငး်တိုအ့ဖဲွ�အစညး်က ေငေွချးယူသမူျားကို ဖိအားေပးသညဟ်ုြမငမ်ညက်ို စိုးရိမ်�ကပါသည။် 4 စားနပ်ရိက�ာဖူလံမု�ေပါ်တငွ ်ေချးေငမွရ�ိငုြ်ခငး်ေ�ကာင့ ်ြဖစ�်ိငုေ်သာ ဆိးုကျို းများ Covid-19ကမ�ာက့ပ်ေရာဂါ�ငှ့ ် ၎ငး်၏အကျိုးဆက် စီးပွားေရးအဆငမ်ေြပမ�များသည ် ြမနမ်ာ�ိငုင်အံတွက် စားနပ်ရိက�ာ အဓိက ပ့ံပုိးေပးေသာ စုိက်ပျိုးေရးတနဖုိ်းကွငး်ဆက် တေလ�ာက်�ိှ လူအမျိုးမျိုးအပါအဝင ် ဆငး်ရဲ�မ်ွးပါး�ပီး ခုခံ�ိငုစွ်မ်းနညး်ေသာ လူထ ု ေပါ်တွင ် အဓိက သက်ေရာက်�ိငုပ်ါသည ် (Boughton et al, 2020)။ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် တနဖုိ်း ကွငး်ဆက်တေလ�ာက်�ိှ စုိက်ပျိုးထတ်ုလုပ်သမူျားမှစ၍ လက်လီေဈးကွက်ထလိညး်ေကာငး်၊ ဆငး်ရဲသားများအတွက် လယ်ယာ မဟုတ်ေသာ အသက်ေမွးဝမ်းေကျာငး်အလုပ်အကုိငမ်ျားဖနတီ်းေပးသည့ ် အေသးစား�ငှ့အ်လတ်စားလုပ်ငနး်များအတွက် လညး်ေကာငး် ေငေွ�ကးေထာက်ပ့ံရာတွင ် အဓိကအခနး်က�မှ ပါဝငပ်ါသည။် ေချးေငအွေရအတွက်�ငှ့ပ်မာဏများ ေလျာက့ျြခငး် သည ်စားနပ်ရိက�ာဖူလုံမ�ေပါ်တွင ်ဆိးုကျိုးများ သက်ေရာက်�ိငုမ်�ကုိ အချိနက်ာလ(၃)ပုိငး်တွင ်ေတွ� �ိငုပ်ါသည-် • ကာလတုိ-ကာလလတ်တွင ်အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များကုိ �ပိုလဲေစြခငး်သည ်စီးပွားေရးမှရနပုံ်ေငမွျားကုိ ထတ်ုယူြခငး်၊ စားသံးုမ�ကုိ ေလျာက့ျေစြခငး်၊ လုပ်ခ�ငှ့ ်အလုပ်ခန ့ထ်ားမ�များအေပါ် အကျိုးဆက်များြဖစ်ေစြခငး်အားြဖင့ ် ြမနမ်ာ�ိငုင်တံဝှမ်း၏ စီးပွားေရး�က့ံ�က့ံခံ�ိငုရ်ည�ိှ်မ�အေပါ်တွင ် Covid-19 ေ�ကာင့ ် �ုတ်တရက်ြဖစ်လာေသာ ဆိးုကျိုးများ ကုိ ပုိမုိဆိးုရွားေစပါလိမ့်မည။် Breza �ငှ့ ် Kinnan (2018) သည ် အေသးစားေချးေငရွ�ိှမ� သသိသိာသာ ေလျာက့ျြခငး်၏ ြပညတွ်ငး်စီးပွားေရးများအေပါ် သက်ေရာက်မ�များကုိ သးီြခားခဲွ၍�ကည့ရ်မည့ ် တစ်ကမ�ာလုံးဆိငုရ်ာ သက်ေသ အေထာက်အထားြဖစ်ေကာငး်ြဖစ်�ိငု ်ေသာအချက်ကုိ တငြ်ပခဲပ့ါသည။် ၎ငး်တုိမှ့ အမ်ိေထာငစု်များ၏ ၂၀%သည ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးကုိ ရ�ိှသညဆ်ိသုည့ ် အ�ိ�ယိ�ိငုင်မှံ အချက်အလက်များကုိသံးု၍ အေသးစားေချးေငရွ�ိှမ� ြပတ်ေတာက်ြခငး်သည ် ေကျးလက်ေဒသ�ိှ (အေသးစားေချးေငယူွသမူျားသာမက) အလုပ်သမားအားလုံးအတွက် လုပ်ခများ ၅% �ငှ့ ်၉% အ�ကား ေလျာက့ျေ�ကာငး်၊ ၎ငး်�ငှ့ဆ်က်စပ်၍ စားသံးုသမူျား ေငေွ�ကးသံးုစဲွမ�၊ ရငး်�ှးီြမ�ုပ်�ှမံ��ငှ့ ် စွန ့ဦ်းတီထငွ ် လုပ်ငနး်များ သသိသိာသာကျဆငး်ေစေ�ကာငး်တုိကုိ့ ခန ့မှ်နး်ခဲသ့ည။် ၎ငး်အေြခအေနများကုိေြဖ�ှငး်ရန ်အမ်ိေထာငစု်များသည ်ေငေွချးသမူျားထမှံ အတုိး��နး်ြမင့မ်ားစွာြဖင့ ်ေချးယူ�ိငုသ်ည့ ် အြခားေငေွချးအရငး်အြမစ်များကုိ �ှာေဖွလာ�ိငုပ်ါသည။် • မုိးရာသေီငေွချးေပးြခငး် ပျက်ကွက်ေ�ာှင့ေ်�းှမ�သည6် 7 ေတာငသ်ငူယ်များ၏ စုိက်ပျိုးထတ်ုလုပ်မ�အတွက် ရငး်�ှးီြမ�ုပ်�ှစွံမ်း ကုိ ေလျာက့ျေစမည။် အေသးစားေချးေငအွေထာက်အပ့ံြဖင့ ် ေရာငး်ချေနရေသာ စုိက်ပျိုးေရးသငွး်အားစုေရာငး်ချြခငး် ကွငး်ဆက် တေလ�ာက်ကုိလညး် ထပ်မံ၍ပျက်ဆးီေစ�ိငုပ်ါသည။် ထိသုိုပ့ျက်ကွက်ေ�ာှင့ေ်�းှမ�သည ် ၂၀၂၀ ေ�ာှငး်ပုိငး်တွင ် ေတာငသ်မူျား ရိတ်သမ်ိးမည့ ် သးီ�ှအံထက်ွကုိ ေလျာေ့စြခငး်၊ အစားအေသာက်ေစျး��နး်များကုိ ြမင့တ်က်ေစြခငး်၊ အစားအစားအမျိုးအမညစုံ် စားသံးု�ိငုြ်ခငး်ကုိ ေလျာက့ျေစြခငး်၊ စုိက်ပျိုးသမူျား၊ စုေဆာငး်သမူျား၊ စားေသာက်ကုနေ်ချာ ထတ်ုလုပ်သမူျား�ငှ့ ် ြဖန ့ြ်ဖူး ေရာငး်ချသမူျား၏ ဝငေ်ငကုိွ ေလျာက့ျေစြခငး်တုိကုိ့ ြဖစ်ေစပါသည။် • အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးက�အား ေရ�ှညထ်ခုိိက်ပျက်ဆးီမ�သည ်အချို �ေသာ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် များ၏ ရပ်တည�ှ်ငသ်န�်ိငုမ်�ကုိ �ခိမ်းေြခာက်လိမ့်မညြ်ဖစ်�ပီး စီးပွားေရးြပနလ်ညေ်ကာငး်မွနေ်စရန ်ေထာက်တုိငတ်စ်ခု အြဖစ် ရပ်တညေ်ပး�ိငုေ်သာ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး်အားလုံး၏ စွမ်းရညကုိ်လညး် 7 ေ�ှ�တွငေ်ဖာ်ြပထားသကဲသ့ို ့အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး်များသည ်ြမနမ်ာလ့ယ်ယာဖံွ� �ဖိုးေရးဘဏမ်ှ ေချးေငမွရ�ိှေသးလ�င ်သးီ�ှစံိကုပ်ျိုးထားေသာ ေတာငသ်မူျားကိုလညး် မ�ကာခဏ အကအူညေီပးသည။် 5 ေလျာက့ျေစ ပါလိမ့်မည။် အေနာက်အာဖရိကတွင ် မ�ကာမီကြဖစ်ခဲေ့သာ ကပ်ေရာဂါတစ်ခုမှ အဓိကသငခ်နး်စာတစ်ခုသည ်အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး်တုိသ့ည ်ပုံမှနေ်ချးေငေွကာက်ခံြခငး်ကုိ ြပနလ်ညစ်တငခ်ျိန၌် ေချးေငအွသစ် ထတ်ုေပးြခငး်များကုိ တ�ပိုငတ်ညး်ြပုလုပ်�ိငုပ်ါက စီးပွား ေရးြပနတ်က်လာသည့အ်ေြခအေနတွင ် ေငေွချးယူသမူျားကုိ ပုိငဆ်ိငုမ်�များ ြပနလ်ညြ်ဖည့တ်ငး်�ိငုရ်န�်ငှ့ ် စီးပွားေရးလုပ်ငနး်များကုိ ြပနလ်ညစ်တင�်ိငုရ်န ် ဖနတီ်းေပးရာတွင ် အေအာငြ်မငဆ်ံးု ြဖစ်လိမ့်မညြ်ဖစ်သည။်7 8 ထိသုိုမ့�မဟုတ်ပါက �စ်ှေပါငး်များစွာ စီးပွားေရးြပနလ်ည ် ေကာငး်မွနမ်�ကုိ အလွနေ်�းှေကွးေစ�ိငုေ်သာ အ��ရာယ်�ိှပါသည။် သို ့ြဖစ်၍ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး်များမှ ေချးေငထွတ်ုေပးြခငး်များ အဓိက ကျဆငး်မ�သည ် ၂၀၂၀၊ ၂၀၂၁�ငှ့ ် ၎ငး်�စ်ှများအလွနတွ်င ် စားနပ်ရိက�ာဖူလုံကုိ ထနိး်သမ်ိးထားရနအ်တွက် ြပငး်ထနေ်သာ အ��ရာယ်တစ်ခုကုိ ြဖစ်ေပါ် ေစပါသည။် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်းများအတကွ ်Covid-19 ၏ သကေ်ရာကမ်�များေ�ကာင့ြ်ဖစေ်ပါ်လာေသာ ဘ�ာေရးဆိငုရ်ာ စန်ိေခါ်မ�များ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် အဖဲွ�အစညး်များ လက်�ိှတွင ်ရငဆ်ိငုေ်နရေသာ စိနေ်ခါ်မ�အမျိုးမျိုးကုိ ပုံ(၁)တွငြ်ပထားေသာ အေသးစားေချးေငေွဂဟစနစ်၏ ဆက်စပ်မ�များမှတစ်ဆင့ ် ခဲွြခမ်းစိတ်ြဖာ�ကည့�်��ိငုပ်ါသည။် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် အဖဲွ�အစညး်များသည ် �ိငုင်တံကာ�ငှ့ြ်ပညတွ်ငး်�ိှ အရငး်အ�ှးီအရငး်အြမစ်များမှ လက်ကားရငး်�ှးီေငြွဖည့ဆ်ညး်ေပးမ�များကုိ ေချးေငယူွမည့သ်မူျားထ ံ အေသးစားလက်လီေချးေငမွျားအြဖစ် ပုိေ့ဆာငေ်ပးေသာ �ကားခံတစ်ခုြဖစ်ပါသည။် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်း အဖဲွ�အစညး်များအားအတကွ ် အြမန်ဆံးုေြဖ�ှငး်ရန်လိသုည့ ် စန်ိေခါ်မ�သည ် ေငြွဖစလ်ယွမ်� အကျပ်အတညး်ြဖစသ်ည။် ေချးေငမွျားြပနလ်ညေ်ကာက်ခံြခငး်၊9 စုေဆာငး်အပ်ေငမွျားလက်ခံြခငး်စေသာ ဝငေ်င ွ အရငး်အြမစ်များ သည ်အေသးစားေင ွေရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ၏ လုပ်ငနး်အများစုကုိ ဆိငုး်ငံလုိ့က်ေသာ ဗဟုိေငေွရးေ�ကးေရး �ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရး ဦးစီးဌာန၏ ��န�်ကားချက်ြဖင့ ် လုံးဝနးီပါး ရပ်တန ့သ်ာွး�ပီးြဖစ်သည။် တစ်ချိနတ်ညး်တွင ် အပ်ေငလွက်ခံေသာ အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ၏ ေငအွပ်�ှသံမူျားသည ် ၎ငး်တုိ၏့အပ်ေငမွျားကုိ ေသချာေပါက် ြပနလ်ညထ်တ်ုယူပါလိမ့်မည။် လုပ်ငနး်လညပ်တ်စရိတ်များ (ဥပမာ- ခရီးသာွးကုနက်ျစရိတ်) ကျဆငး်�ိငုေ်သာ်လညး် ဝနထ်မ်းလစာများ (ခန ့မှ်နး်ေြခအားြဖင့ ် အချို � အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များအတွက် လုပ်ငနး်လညပ်တ်စရိတ်၏ ၅၀%အထက် ကုနက်ျေသာ)�ငှ့ ် ငာှးခ�ငှ့ ် အေထေွထ ွ စရိတ်များကဲသ့ိုေ့သာ လုပ်ငနး်လညပ်တ်စရိတ်များသည ် ဆက်လက်၍ တုိးေန�ိငုပ်ါသည။် 8 https://globaldeliveryinitiative.org/sites/default/files/case-studies/rflessonslearned_10-25-17.pdf. ဤအေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်သည ် ဝနထ်မ်းအဖဲွ�ကို ထနိး်သမိ်းထားြခငး်သည ်လျငြ်မနေ်သာ ြပနလ်ညထ်ေူထာငမ်�အတွက ်အေရး�ကီးေ�ကာငး်ကိလုညး် ေတွ� �ိှခ့ဲသည။် 9 ဗဟိုေငေွရးေ�ကးေရး �ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရး ဦးစီးဌာန၏ ��န�်ကားချက်သည ်မိမတိိုဆ့��အေလျာက် ေချးေငြွပနဆ်ပ်ြခငး်ကို ခွင့ြ်ပုပါသည။် သိုေ့သာ် ထိသုို ့ ေချးေငြွပနဆ်ပ်ြခငး်များသည ်အေတာ်နညး်�ိငုပ်ါသည။် https://globaldeliveryinitiative.org/sites/default/files/case-studies/rflessonslearned_10-25-17.pdf 6 ပုံ - ၁။ ။ ြမန်မာ�ိငုင်၏ံ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးေဂဟစနစ ် အရငး်အြမစ:် စာ ေရးသ၏ူ တညေ်ဆာက်ပံ ု ေငလွက်ကျန�ှ်ငး်တမ်း၏ အြခားတစ်ဖက်၌ ပုံ-၁ ၏ ဘယ်ဘက်ြခမ်းတွငြ်မငရ်သကဲသ့ို ့ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်း အဖဲွ�အစညး်များသည ်၎ငး်တို၏့ ရငး်�ှးီေငမွျားအတကွ ်ေပးရန်တာဝန်များကိ ုေပးေဆာငေ်နရသည။် ဤေပးရနတ်ာဝနမ်ျားသည ် အချိနက်ာလ�ငှ့ ် ည��ိ�ငိး်လွယ်မ�တုိအ့ရ အေသးစားေချးေငလုွပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး် အမျိုးမျိုးအတွက် ပုံစံအမျိုးမျိုးြဖစ်�ိငုပ်ါသည။် ကာလတုိြဖစ်ေစ၊ ကာလ�ှညြ်ဖစ်ေစ ေချးေငြွဖင့အ်ရငး်အ�ှးီြဖည့တ်ငး်ြခငး်သည ် သတ်မှတ်ထားေသာ အရငး်အတွက် ေပးရန ် တာဝနမ်ျား�ငှ့ ် အတုိးေပးရနမ်ျား �ိှပါလိမ့်မည။် �ှယ်ယာပုံစံရငး်�ှးီြမ�ုပ်�ှမံ�များ�ငှ့ ် လုပ်ငနး်ပုိငဆ်ိငုမ်�မ�ေဝြခငး်များတွင ် ရငး်�ှးီ ြမ�ုပ်�ှသံသူည ်အေြခအေနဆိးုတွင ် စွန ့စ်ားရမ�များမ�ေဝယူရန ်တာဝန�ိှ်သည့အ်တွက် ပုိ၍လုပ်သာကုိငသ်ာ�ိှပါသည။် ဗဟုိဘဏ ် သည ် အေသးစားေချးေငလုွပ်ငနး်များ၏ အရငး်အ�ှးီအတုိးအေလျာမ့ျားကုိ ဗဟုိေငေွရးေ�ကးေရး �ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရး ဦးစီးဌာန- စီမံကိနး်၊ဘ�ာေရး�ငှ့စ်က်မ�ဝန�်ကီးဌာန�ိှ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်�ကီး�ကပ်မ�ေကာ်မတီကုိ အတညြ်ပုေစြခငး်ြဖင့ ်�ကီးမားေသာ �ိငုင်တံကာရငး်�ှးီေင ွစီးဆငး်မ�များကုိ �ကီး�ကပ်ကွပ်ကဲ ပါသည။် မူဝါဒလမ်း��န်မ� - Covid-19 တံု ့ြပန်မ�တငွ ်တစက်မ�ာလံးုဆိငုရ်ာ အ ေကာငး်ဆံးုလပ်ုထံးုလပ်ုနညး်များ ကမ�ာတဝှမ်း�ိှ ဆငး်ရဲသား သနး်ရာေကျာ်သည ် ေငေွချးယူရန၊် ေငစုွရန�်ငှ့ ် ၎ငး်တုိ၏့အသက်ေမွးဝမ်းေကျာငး်များအတွက် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များအေပါ် ဆက်လက်မီှခုိ�ိငုရ်န ်အေသးစားေချးေင ွေဂဟစနစ်သည ်Covid-19 တုံ ့ြပနမ်�ကုိ မညသ်ို ့ ေဆာငရွ်က်သင့ေ်�ကာငး် Bull and Ogden (2020) ၏ အ�ကံေပးချက်ေပါ် အေြခခံ၍ ေရးဆွထဲားပါသည။်8 9 9 https://www.cgap.org/blog/covid-19-how-does-microfinance-weather-coming-storm https://www.cgap.org/blog/covid-19-how-does-microfinance-weather-coming-storm 7 • “ဖံွ� �ဖိုး ေရးဆိငုရ်ာဘ�ာေရးအဖဲွ�အစညး်များ၊ �ိငုင်တံကာအဖဲွ�အစညး်များ�ငှ့ ် �စှ�်ိငုင်အံဖဲွ�အစညး်များသည ် ေချးေင ွ အစုစု (loan portfoloios) ကုိ ဝယ်ယူြခငး်မှ ရ�ိှခဲေ့သာသငခ်နး်စာများ၊ ေဒသဆိငုရ်ာေငေွ�ကး အေထာက်အပ့ံများ�ငှ့ ် လုပ်ငနး်များပူေပါငး်ဖဲွ�စညး်ြခငး်ကုိ လွယ်ကူေချာေမွ�ေစြခငး်များအပါအဝင ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ အတွက် ကယ်ဆယ်ေရးလုပ်ငနး်များကုိ မညသ်ိုဖဲွ့�စညး်တညေ်ဆာက်သင့သ်ညကုိ်စဥ်းစားရန ် ယခငက် ြဖစ်ခဲေ့သာ ဘ�ာေရးအကျပ်အတညး်များကုိ ေလလ့ာသင့ပ်ါသည။် ေငေွရးေ�ကးေရးေထာက်ပ့ံသမူျား�ငှ့ ် အထးူသြဖင့ ် အလ��ှင ် ရငး်�ှးီေငကုိွ အ�ိှနအ်ဟုနြ်မ�င့ရ်မည့အ်ချိန ်ြဖစ်ပါ သည။်” • အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် အဖဲွ�အစညး်များတွင ် ရငး်�ှးီြမ�ုပ်�ှသံမူျား၊ ေငေွ�ကးေထာကပ့ံ်သမူျား�ငှ့ ် ေငေွချး ေပးသမူျားသည ် “ယာယီဆိငုး်ငံထ့ားြခငး်�ငှ့ ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး်များသို ့ တငေ်နေသာ အေ�ကးများအတွက် ြပနရ်ချက်များ၊ ေချးေငြွပနဆ်ပ်ရမည့ ် အချိနက်ာလေ���ဆိငုး်ေပးြခငး်�ငှ့ ် ြပနဆ်ပ်ေင�ွ�နး်များ၊ အသားတငပ်စ�ညး်တနး်ဖုိးများ၊ ရငး်�ှးီေငလုံွေလာက်မ� အချိုးအစားများကဲသ့ိုေ့သာ ၎ငး်တုိတွ့င�ိှ်�ိငုသ်ည့ ် ကတိကဝတ် များကုိ ေြဖေလျာေ့ပးြခငး်များ စသညတုိ်ကုိ့ ထည့သ်ငွး်စဉ်းစားသင့သ်ည။်” March (2020) တွင ် ဖံွ� �ဖိုးဆ ဲ ေဈးကွက်များမှ သမုိငး်တွင ် အ�ကီးမားဆံးု ေငလုံွးေငရွငး် စီးထက်ွသာွးမ�ကုိ ေတွ� ြမငခဲ်ရ့ပါသည။် ထိစီုးထက်ွမ�သည ် ဖံွ� �ဖိုးဆေဲစျးကွက်များ တွင ်အရငး်အ�ှးီအတွက် ကုနက်ျစရိတ်ကုိ ြမင့တ်က်ေစခဲပ့ါသည။်9 10 • ြမနမ်ာ�ိငုင်၏ံြဖစ်ရပ်တွင ်ဗဟိဘုဏ်၏လပ်ုပုိငခွ်င့�ိှ်သမူျားအြပင ်ဗဟုိေငေွရးေ�ကးေရး�ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရးဦးစီးဌာန- စီမံကိနး်၊ဘ�ာေရး�ငှ့စ်က်မ�ဝန�်ကီးဌာနသည ် အရံေငေွ�ကးလုိအပ်ချက်ကုိ ေြဖေလျာေ့ပးြခငး်၊ ရငး်�ှးီြမ�ုပ်�ှမံ�များ (အထးူသြဖင့ ် ြပညပ်မှ) ြဖည့တ်ငး်ရာတွင ် လွယ်ကူေစြခငး်၊ ဗဟုိဘဏမှ် တုိက်�ုိက်အရငး်အ�ှးီထတ်ုေပးြခငး်စသည ် အားြဖင့ ် အေသးစားေချးေငလုွပ်ငနး်များ၏ ေငြွပနဆ်ပ်�ိငုမ်�ကုိ ထနိး်သမ်ိး�ိငုရ်န ်ေဆာငရွ်က်သင့ပ်ါသည။်10 11 • အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်းများ�ငှ့ ် ဒစဂ်ျစတ်ယေ်ငေွ�ကးဝန်ေဆာငမ်� �ကးီ�ကပ်စစေ်ဆးသမူျားသည ် ခရီးသာွးြခငး်�ငှ့ ် မျက်�ာှချငး်ဆိငုထ်ေိတွ� မ�ကုိ ေလျာခ့ျြခငး်ြဖင့ ် အကျပ်အတညး်ကာလအတွငး် ြပညသ်ူက့ျနး်မာေရး လမ်း��နခ်ျက်များ�ငှ့ ် ကုိက်ညေီအာငြ်ပငဆ်ငမ်�များကုိ လွယ်ကူေစ�ိငုပ်ါသည။် ဒစ်ဂျစ်တယ်ေငသွငွး်ေငထွတ်ုအတွက် အကန ့အ်သတ်များကုိ တုိးြမ�င့ြ်ခငး်(သို)့ဖယ်�ှားြခငး်၊ ဝနေ်ဆာငခ်များေလ�ာြ့ခငး် (သို)့ ဖယ်�ှားြခငး်�ငှ့ ် အဖဲွ�အစညး်မှ ဝနေ်ဆာငရ်ယူသမူျားကုိ သရိနလုိ်အပ်ချက် (Know Your Customer, KYC)ကုိ ေြဖေလ�ာေ့ပးြခငး် စေသာနညး်လမ်းများ ြဖင့ ်ဒစ်ဂျစ်တယ်ေငသွငွး်ေငထွတ်ုကုိ လွယ်ကူေစ�ပီး “ဒစ်ဂျစ်တယ်လက်မှတ်များ အသံးုြပုခွင့ေ်ပးြခငး်...�ငှ့ ်အေဝးမှ ေချးေငလွ�ဲြခငး်များကုိ အတညြ်ပုလက်ခံြခငး်”တုိ ့ ပါဝငပ်ါသည။် • အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်းများကိယုတ်ိငုသ်ည ်ေချးေငဆွိငုး်ငံြ့ခငး် (အတုိး၊အရငး်)၊ ေချးေငမွျားကုိ ြပနလ်ည ် ြပငဆ်ငသ်တ်မှတ်ြခငး်၊ လုပ်ငနး်လညပ်တ်မ�ဆိငုရ်ာ အေြပာငး်အလဲများ (ဘဏခဲွ်များမှ ဝနထ်မ်း၊ ဝနထ်မ်းမှ ဒစ်ဂျစ်တယ်လုပ်ငနး်စဉ်များ)�ငှ့ပ်တ်သက်၍ ခက်ခဲေသာ ေရွးချယ်မ�များကုိ ြပုလုပ်ရန ် လုိအပ်ပါလိမ့်မည။် ကာလတုိ- ကာလလတ်တွင ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် ြပညသ်ူက့ျနး်မာေရးဆိငုရ်ာလမ်း��နခ်ျက်များကုိ ြဖန ့ေ်ဝ ြခငး်၊ လူမ�ကာကွယ်ေစာင့ေ်�ှာက်ေရး ခံစားခွင့မ်ျားကုိ ထခုိိက်လွယ်သမူျားထ ံ ြဖန ့ေ်ဝရာတွင ် ကူညေီပးြခငး် စသည ် အားြဖင့ ် အကျပ်အတညး်ကုိ စီမံခန ့ခဲွ်ရာတွင ် ပုိမုိကျယ်ြပန ့သ်ည့က်�မှ ပါဝငရ်နအ်လားအလာ �ိှပါသည။် 10 https://www.ft.com/content/8562417c-63c4-11ea-b3f3-fe4680ea68b5 11 ြမနမ်ာ�ိငုင်တံွင ် ဗဟိဘုဏသ်ည ် �ိငုင်ပိံုငဘ်ဏမ်ဟတု်ပါက ေငထွတု်ေချးြခငး်ကို ကျယ်ကျယ်ြပန ့ြ်ပန ့ ် ေဆာငရွ်က်ေလမ့�ိှပါ။ အထးူသြဖင့ ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် အဖဲွ�အစညး်များကို မေချးပါ။ ဤအချက်ကို ြပနလ်ညစ်ဉ်းစားရန ်လိအုပ်�ိငုပ်ါသည။် https://www.ft.com/content/8562417c-63c4-11ea-b3f3-fe4680ea68b5 8 အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် ဆိငုး်ငံက့ာလအတွငး် အဖဲွ�ဝငမ်ျား�ငှ် ့ ဆက်ဆေံရးကုိ ထနိး်သမ်ိးထားသင့သ်ည။် လူမ�ဆိငုရ်ာအရငး်အ�ှးီသည ်အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များ ေအာငြ်မငရ်န(်ဥပမာ- Feigenberg et al, 2013) �ငှ့ ် ြပနလ်ညထ်ေူထာင�်ိငုရ်န ် အေရး�ကီးေသာေ�ကာင့ ် ထိသုို ့ြပုလုပ်ရန ် �ကီး�ကပ်စစ်ေဆးသမူျားကလညး် အားေပး သင့သ်ည။်11 12 အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် ေချးေငအွရာ�ိှစာချုပ်အတွက် မက်လုံးများကုိလညး် ည��ိ�ငိး် ေပးရန ်လုိအပ်�ိငုပ်ါသည။် မူဝါဒလမ်း��န်မ�- ြမန်မာ�ိငုင်အံတကွ ်အ�ကြံပုချကမ်ျား အေသးစားေချးေငလုွပ်ငနး်များ ရငဆ်ိငုေ်နရေသာ အ��ရာယ်များ�ငှ့ ်၎ငး်တုိ ့�ပိုလဲပျက်စီးသာွး�ိငုေ်သာ အလားအလာက ဖံွ� �ဖိုးဆ ဲ တုိငး်ြပညမ်ျားအား လက်�ိှ�ုိက်ခတ်လျက်�ိှေသာ စီးပွားေရးအကျပ်အတညး်အား ပုိမုိဆိးုရွားေစမညကုိ် �ိငုင်တံကာမှ အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးဆိငုရ်ာက�မ်းကျငသ်မူျားက အလွနစုိ်းရိမ်ေန�ကပါသည။် အထက်ေဖာ်ြပပါအ�ကံြပုချက်များကုိ ေအာက်ပါအတုိငး် ြမနမ်ာ�ိငုင်၏ံ ေနာက်ခံအေြခအေန�ငှ့ ် လုိက်ေလျာညေီထြွဖစ်ေအာငည်��ိ�ငိး်၍ မူဝါဒဆိငုရ်ာတုံ ့ြပနမ်�များြပုလုပ်ရန ်အ�ကံြပုအပ် ပါသည။် • အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်းများကိ ု ‘မ�ိှမြဖစ’်ဝန်ေဆာငမ်�လပ်ုငန်းအြဖစ ် ေ�ကြငာ၍ ေမလ (၁) ရကေ်နမှ့စ�ပီး လပ်ုငန်းများ ြပန်လညလ်ညပ်တရ်န်ခွင့ြ်ပုြခငး် ထိသုို ့ြပုလုပ်ြခငး်သည ် ကျနး်မာေရး�ငှ့စ်ားသံးုသကူာကွယ်ေရးဆိငုရ်ာ အ��ရာယ်များကုိ ြမင့တ်က်ေစမညြ်ဖစ်၍ ၎ငး်အတွက် စီမံေဆာငရွ်က်ထားရန ် လုိအပ်ေသာ်လညး် အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များကုိ ေဘးဖယ်ထားြခငး်က ထိုထ့က်များစွာပုိ၍ အ��ရာယ်�ကီးပါသည။် ဘဏမ်ျားကုိ ‘မ�ိှမြဖစ်’ ဝနေ်ဆာငမ်�လုပ်ငနး် အြဖစ်သတ်မှတ်ထားသကဲသ့ို ့ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များကုိလညး် ေနာက်ဆံးု ထတ်ုြပနေ်သာ ြပညသ်ူက့ျနး်မာေရးဆိငုရ်ာ လမ်း��နခ်ျက်များ�ငှ့အ်ည ီ လုပ်ငနး်များ ဆက်လက်လညပ်တ်ေစရန ် ခွင့ြ်ပုသင့ပ်ါသည ် (Slover, 2020)။ အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များသည ်၎ငး်တုိ၏့ အဖဲွ�လုိက်ေငေွချးြခငး်�ငှ့ ်အြခားလုပ်ငနး်စဥ်များကုိ ြပညသ်ူက့ျနး်မာ ေရး ဆိငုရ်ာ စုိးရိမ်မ�များ ေလျာန့ညး်ေစရန ် ည��ိ�ငိး်ြပငဆ်င ် ေဆာငရွ်က်�ိငု�်ပီး ထိကဲုသ့ိုလ့ညး် ေဆာငရွ်က်မညြ်ဖစ်ပါသည။် ဧ�ပီလ(၆)ရက်ေနမ့တုိငမီ်ကလညး် ထိသုို ့ ေဆာငရွ်က်ေနခဲ�့ပီး ြဖစ်ပါသည။် အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ�ငှ့ ် ချိတ်ဆက်ထားေသာ ေငေွချးယူသအူများစုသည ် ဝနထ်မ်းများကုိ အလုပ်ခွငသ်ို ့ ြပနလ်ညဝ်င ်ေရာက်ေစြခငး်၊ ေချးေငမွျားြပနလ်ညေ်ကာက်ခံြခငး်၊ ေချးေငမွျားကုိ ြပနလ်ညြ်ပငဆ်င ် သတ်မှတ်ြခငး် သိုမ့ဟုတ် ဆိငုး်ငံြ့ခငး်၊ ေငေွ�ကးေထာက်ပ့ံမ�အသစ်များေပးြခငး်စေသာ လုပ်ငနး်များကုိ ေသချာစွာ စီမံခန ့ခဲွ် ဆံးုြဖတ်�ိငုရ်န ် ခုိငမ်ာသည့ ် လူမ�တာဝနေ်ဆာငရွ်က်မ�မှတ်တမ်း�ငှ့ ် ဂုဏသ်တငး်�ိှသမူျား ြဖစ်�ကပါသည။် လဲွမှားေသာ ေဆာငရွ်က်ချက်များ �ိှပါကလညး် စညး်မျဥ်းချိုးေဖာက်မ�များကုိ စုံစမ်းစစ်ေဆးြခငး်၊ လုိအပ်ပါက သက်ဆိငုရ်ာ အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရး အဖဲွ�အစညး်၏ လုပ်ငနး်များကုိ ရပ်ဆိငုး်ြခငး်တုိ ့ြဖင့ ်ေလ�ာခ့ျ�ိငုပ်ါသည။် • Slover (2020) မ�ကာေသးမီက ေရးသားထားေသာ LIFT၏ စီးပွားေရးဆိငုရ်ာတုံ ့ြပနမ်�အကျဥ်းချုပ် (LIFT Economic Response) တွင ် တုိငး်ြပည၏်စီးပွားေရး�က့ံခံမ�ကုိ အလျငအ်ြမန ် အေထာက်အကူြပု�ိငုရ်န ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး က�ကုိ ခွင့ြ်ပုသင့ေ်�ကာငး် အြပုသေဘာေဆာငသ်ည့ ်အ�ကံြပုချက်များ ပါဝငပ်ါသည။် 12 https://globaldeliveryinitiative.org/sites/default/files/case-studies/rflessonslearned_10-25-17.pdf https://globaldeliveryinitiative.org/sites/default/files/case-studies/rflessonslearned_10-25-17.pdf 9 ထိအု�ကြံပုချကမ်ျားကိ ု ဥးီစားေပး စဥး်စားသင့ပ်ါသည။် အထက်တွင ် ပထမဆံးုေဖာ်ြပထားသည့အ်ချက်အြပင ် ေအာက်ပါတုိမှ့ာ Slover (2020) ၏ အ�ကံြပုချက်များြဖစ်ပါသည။်  “အေ�ကး�ငှ့ပုိ်ငဆ်ိငုမ်�အချိုး (Debt to Equity ratio) ကုိ ြမ�င့လုိ်က်ြခငး်ြဖင့ ် အချို �ေသာ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး အဖဲွ�အစညး်များသည ် စီးပွားေရးက�ထသဲို ့ ေချးေငမွျား တုိးြမ�င့ ်ထတ်ုေချး�ကပါလိမ့်မည။်  ေငြွဖစ်လွယ်မ�အချိုး (liquidity ratio) (အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်တစ်ခုက ကုိငေ်ဆာငထ်ားေသာ ေငသွား�ငှ့ ် စုစုေပါငး်အပ်�ှေံငအွချိုး) ကုိ ၂၅% မှ ၂၀%သို ့ ေြဖေလ�ာလုိ့က်ပါက လုပ်ငနး်ကထတ်ုေချးသည့် ေချးေငမွျားကုိ တုိးေစပါလိမ့်မည။်  ြပနလ်ညြ်ပငဆ်ငသ်တ်မှတ်ေသာ ေချးေငမွျားအတွက် ရရနပုိ်ငခွ်င့ ် အမျိုးအစားသတ်မှတ်ြခငး် - အစုိးရ၏ ��န�်ကားချက်များ (သို)့ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အဖဲွ�အစညး်များ၏ ဆံးုြဖတ်ချက်များအရ ြပနလ်ည ် ြပငဆ်ငသ်တ်မှတ်ေသာေချးေငမွျားသည ်- ေချးေငသွည ်ဆံးု�� ံး�ိငုြ်ခငး်ေ�ကာင့ ်မဟုတ်ပါက အကျံုးမဝငေ်စရန ်  အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များမှ �ိငုင်တံကာမှေချးယူသည့ ် ေချးေငမွျားအတွက် အေပါငမ်ပါအတုိး��နး်ကုိ ၁၄.၅% မှ ၁၆% သို ့ ြပနလ်ညသ်တ်မှတ်ရန ်  အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ �ိငုင်တံကာမှေချးေငရွယူသည့ ်လုပ်ငနး်စဥ်ကုိ ြမနဆ်နေ်စရန—်လက်�ိှ တွင ်၃ လ�ငှ့ ်အထက် �ကာြမင့ရ်ာမှ သတီငး်၂ ပတ်ြဖင့ ်ရ�ိှ�ိငုေ်စရန၊် […]�ငှ့ ်  “ေလ�ာခ့ျထားသည့အ်တုိး��နး် 365/365 ကုိ Actual/360��နး်သို ့ ြပနလ်ညသ်တ်မှတ်ရန”် • လကေ်တွ� ြဖစ�်ိငုသ်ည့ ် သတမှ်တက်ာလများကိသုံးု၍ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်းများအတကွ ် အရငး်အ�ှးီ ြဖည့တ်ငး်မ�များ ရ�ိငုရ်န် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးက�၊ ဗဟိဘုဏ်�ငှ့ ် စမံီကန်ိး၊ဘ�ာေရး�ငှ့ ် စကမ်�ဝန်�ကးီဌာနတို ့ လကတ်ွ ဲ ေဆာငရွ်ကြ်ခငး် ဗဟုိဘဏမှ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသို ့ တုိက်�ုိက်ေငေွချးရနမှ်ာ ခက်ခဲပါသည။် သိုေ့သာ် ြပညတွ်ငး်ဘဏမ်ျားကုိ �ကားခံထား၍ ၎ငး်တုိမှ့တဆင့ ် ေချးေငထွတ်ုေပးရန ် ြဖစ်�ိငုပ်ါသည။် သတ်မှတ်ကာလများ �ငှ့ပ်တ်သတ်၍မူ မုိးရာသစုိီက်ပျိုးေရးေချးေငမွျားကုိ ပုံမှနအ်ားြဖင့ ် �ိဝုငဘ်ာလဝနး်ကျငတွ်င ် ြပနဆ်ပ်ေလ�ိှ့ပါသည။် သိုေ့သာ် အစားအစာထတ်ုလုပ်ေရးစနစ်များ ထခုိိက်မ�သည ် ေချးေငြွပနဆ်ပ်မ�ကုိ ေ�ာှင့ေ်�းှေစ�ိငုပ်ါသည။် ထိုေ့�ကာင့ ် ဘ�ာေရးအကျိုးခံစားခွင့�ိှ်သည့ ် ေကျးလက်ေချးေငမွျားအတွက် သတ်မှတ်ကာလကုိ ၉ လ စဉ်းစားသင့ပ်ါသည။် 12 13 • တံု ့ြပန်မ�များကိ ု ေပါငး်စပ်ည��ိ�ငိး်ေဆာငရွ်က�်ိငုရ်န်�ငှ့ ် အဖဲွ�အစညး်များ�ကား ဆကသ်ယွ�်ိငုရ်န် အဓကိပါဝငသ်မူျားကိ ု စုစညး်ေပးသည့ ် ဖုိရမ်များကိ ု ေဖာထ်တု၍် ေကာငး်စွာအသံးုချြခငး် ဥပမာအားြဖင့ ် ထိဖုိုရမ်များတွင ် စီမံကိနး်၊ ဘ�ာေရး�ငှ့စ်က်မ�ဝန�်ကီးဌာနေအာက်�ိှ ေငေွရးေ�ကးေရး�ကီး�ကပ် စစ်ေဆးေရးဦးစီးဌာန (FRD) �ငှ့ ် လက်တဲွ အလုပ်လုပ်ေနေသာ ြမနမ်ာ�ိငုင်အံေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ ကူညေီရးအသငး် (MMFA)၊ 13 မ�ကာေသးမီက ထတု်ြပနေ်သာ ေငေွရးေ�ကးေရး�ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရးဥးီစီးဌာန(FRD)မှ ��န�်ကားချက်တွင ်ကနဦး(၁)လအချိနသ်တ်မှတ်ထားေသာ်လညး် အစိုးရ၏ မတ်လ(၁၈)ရက် stimulus package တွင ်(၃)လဟု အ�ကံြပုထားပါသည။် 10 UNOPS/LIFTတုိ၏့ ေကျးလက်အသငး်အဖဲွ�များ၊ အြခားအလ��ှင ် မိတ်ဖက်အဖဲွ�အစညး်များ ပါဝငပ်ါသည။် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များအားလုံးသည ် LIFT�ငှ့လ်က်တဲွအလုပ်လုပ်မေနြခငး်�ငှ့ ် MMFA တွင ် အဖဲွ�ဝငမ်ျား မဟုတ်�ကြခငး်ကုိ သတိြပုရပါမည။် ဤဖုိရမ်များမှတဆင့ ် ြမနမ်ာ�ိငုင်�ိှံ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များစွာသည ် အကျပ်အတညး်ကုိ ေြဖ�ှငး်ရန ် ေဒသ��ရ�ငှ့ ် �ိငုင်တံကာအသပိညာများကုိ ရ�ိငုသ်ညြ်ဖစ်၍ ဤဖုိရမ်များသည ် အေကာငး်ဆံးု လုပ်ထံးုလုပ်နညး်များကုိ အလျငအ်ြမန ် ဖလှယ်�ိငုေ်သာ လမ်းေ�ကာငး်များ ြဖစ်ပါသည။် အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များအားလုံးတွင ်�ုိး�ှငး်ေသာ မူဝါဒများကုိ ြဖစ်�ိငုသ်မ� အသံးုြပုပါ။ • အေြခအေနများ�ငှ့က်ိကုည်ေီအာင ် ြပငဆ်ငထ်ားေသာ ေချးေငအွမျိုးအစားများကိ ု ခွင့ြ်ပုြခငး် ဥပမာ- စားသံးုမ� အေထာက်အပ့ံ ေချးေင�ွငှ့ ် ြပနလ်ညထ်ေူထာငေ်ရးေချးေငမွျား (ြဖစ်�ိငုေ်ချအချို�ကုိ ေနာက်ဆက်တဲွတွင ် ဖတ်��ပါ။) အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် ေငေွ�ကးဝနေ်ဆာငမ်�အသစ်များေပးရန ် ခွင့ြ်ပုချက် လုိအပ်ပါသည။် သိုေ့သာ် လက်�ိှ�ိှေနသည့ေ်ငေွ�ကးဝနေ်ဆာငမ်�များကုိ နညး်လမ်းအမျိုးမျိုးြဖင့ ် ေပးြခငး် - ဥပမာ ေချးေငကွာလ၊ အတုိး��နး်၊ ြပနဆ်ပ်ရမည့အ်�ကိမ်စသည့ ် အေြပာငး်အလဲများအတွက် ခွင့ြ်ပုချက်မလုိပါ။ ဝနေ်ဆာငမ်� အသစ်များေပးရန ် လုိအပ်ချက်သည ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်တစ်ခု�ငှ့တ်စ်ခု ကွာြခားပါလိမ့်မည။် အချို �အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် ဝနေ်ဆာငမ်�အသစ်များေပးြခငး်ြဖင့ ် အကျိုး�ိှ�ိငုေ်သာ်လညး် အချို � မှာ ထိသုို ့ြပုလုပ်ရန ် မလုိအပ်ပါ။ ေငေွ�ကးဝနေ်ဆာငမ်�အသစ်များအတွက် ခွင့ြ်ပုချက်ေတာငး်ြခငး်ကုိ အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ �ကား ေပါငး်စပ်ည��ိ�ငိး်ေဆာငရွ်က်ပါက FRD အေနြဖင့ ်အေရအတွက်အနညး်ငယ်ကုိသာ ဦးစားေပးစဥ်းစားရန ်လုိအပ်မည ်ြဖစ်သည့အ်တွက် အထေိရာက်ဆံးု ြဖစ်ပါလိမ့်မည။် �ကီး�ကပ်စစ်ေဆး ေရးအဖဲွ�သည ်အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ၏ ေချးေငေွပးြခငး်၊ ေကာက်ခံြခငး်တုိကုိ့ ကျယ်ြပန ့လ်ျငြ်မနဆ်နစွ်ာ ေဆာငရွ်က်�ိငုေ်ရးအတွက် မုိဘိငုး်ေငေွ�ကးဝနေ်ဆာငမ်�ကဲသ့ို ့ ဒဂီျစ်တယ်နညး်လမ်းများကုိ အသံးုြပုရန ်အားေပးသင့ပ်ါသည။် ထိသုို ့ြပုလုပ်ရနမှ်ာ ကွနပ်ျူတာစနစ်ြဖင့ ်သတငး်အချက်အလက်ဖလှယ်ေရးအတွက် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးက�တစ်ခုလုံး ပူးေပါငး်ေဆာငရွ်က်�ကရန ် လုိအပ်ပါသည်။ ဒဂီျစ်တယ်ပ�ုိဂရမ်အမျိုးမျိုးကုိ စတငစ်မ်းသပ်သံးုစဲွေန�က�ပီြဖစ်�ပီး ၎ငး်တုိကုိ့ အ�ိှနြ်မ�င့တ်င၍် ချဲ�ထငွေ်ဆာငရွ်က်သင့ပ်ါသည။် ေနာက်ပုိငး်တွင ် �ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရးအဖဲွ�သည ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များကုိ ကုိယ်ပုိငစ်ာရငး်ဖွင့ြ်ခငး်၊ ဒဂီျစ်တယ်နညး်ြဖင့ ် ေငစုွြခငး်၊ ဘဏသ်ံးုစဲွသမူျားသို ့ ေငလွ�ဲြခငး်�ငှ့ ် ေငေွပးေချြခငး်အမျိုးမျိုးအပါအဝင ် အြခားဒဂီျစ်တယ်ဝနေ်ဆာငမ်�များ ေပးရန ် ခွင့ြ်ပုသင့ပ်ါသည။် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် ြပနလ်ညြ်ပငဆ်ငသ်တ်မှတ်ေသာ ေချးေငမွျားကုိ ြမနမ်ာအ့ေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးဆိငုရ်ာ အချက်အလက်များ ပူးေပါငး်ဖလှယ်ေရးပလက်ပ်ေဖာငး် (MCIX)တွင ် မညသ်ိုမှ့တ်တမ်းြပုစုရမည့ ်အေ�ကာငး် �ကီး�ကပ်စစ်ေဆးေရး အဖဲွ� မှ �ှငး်လငး်ေဖာ်ြပေပးမ�ကုိ လုိအပ် ေနပါသည။် အဆိပုါအချက်များအြပင ်အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်အချို �သည ်လူမ�ကာကွယ်ေစာင့ေ်�ှာက်ေရးအတွက် ေငသွား�ငှ့ ် ပစ�ညး်ပ့ံပုိးေပးေသာ လမ်းေ�ကာငး်တစ်ခုအြဖစ် လုပ်ေဆာငလုိ်သည့ ် ဆ���ိှ�ပီး ေဆာငရွ်က်�ိငုစွ်မ်းလညး် �ိှပါသည။် ဤအေ�ကာငး် အေသးစိတ်ကုိ ေနာက်ဆက်တဲွတွင ်ေဆးွေ�းွေဖာ်ြပပါမည။် 11 • စိုကပ်ျိုးေရးဝယလ်ိအုားဆိငုရ်ာသတငး်အချကအ်လကမ်ျားကိ ု ေပါငး်စပ်ည��ိ�ငိး်ြခငး်- ဆံးု�� ံး�ိငုေ်ချ�ိှြခငး်သည ် ေတာငသ်ငူယ်များကုိ စုိက်ပျိုးေရးသငွး်အားစုများတွင ်ရငး်�ှးီြမ�ုပ်�ှမံ�မြပုရန ်တားဆးီ�ိငု ်ပါသည။် (ဥပမာ- Karlan et al, 2014) ေတာငသ်မူျားသည ်ေချးေငကုိွြပနဆ်ပ်�ိငုရ်န ်အကျိုးအြမတ် ြပနရ်လိမ့်မညဟု် မယူဆပါက စုိက်ပျိုးေရးဆိငုရ်ာ အေသးစားေချးေငမွျားကုိမယူရန ် ေရွးချယ်ပါလိမ့်မည ် (Beaman et al, 2020)။ ေတာငသ်မူျားသည ် ၎ငး်တုိ၏့ ထက်ွကုနအ်တွက် ေစျးကွက်တွင ်ဝယ်လုိအားမ�ိှဟု ယူဆပါက ေချးေငေွပးရန် ကမ်းလမ်ှးမ�ကိ ုမယဘူေဲန�ိငုပ်ါသည ် သိုမ့ဟတု ် ေချးေငကွိယု�ူပီး စိကုပ်ျိုးေရးတငွ ် ရငး်�ှးီြမ�ုပ်�ှမံ�မြပုြခငး်များ ြဖစ�်ိငုပ်ါသည။် ေစျး�ကီးများကုိ ပိတ်ဆို ့ ကန ့သ်တ်ထားမ�များက ထိေုစျးများသို ့ ေရာငး်ချမည့ ် ေတာငသ်မူျား၏ စုိက်ပျိုးထတ်ုလုပ်မ�ကုိ ြမ�င့တ်ငရ်ာတွင ် အဟန ့အ်တားြဖစ်ေစပါသည။် ၂၀၂၀ ခု�စ်ှတွင ် အကျိုးအြမတ်�ိှမည့ ် ထက်ွကုနမ်ျား ထတ်ုလုပ်ေရးအတွက် ေတာငသ်မူျား ယုံ�ကညမ်��ိှေစရန�်ငှ့ ် ေစျး��နး်မတည�်ငမ်ိမ�ကုိေလ�ာခ့ျရန ် သက်ဆိငုရ်ာအစုိးရဌာနများ၊ စုိက်ပျိုးေရး အသငး်အဖဲွ�များ၊ ကုနသ်ည�်ကီးများအသငး်ချုပ်�ငှ့ ် ေတာငသ်အူဖဲွ�များ�ကား စုိက်ပျို းေရးပုိကု့န�်ငှ့ ် ြပညတွ်ငး်ဝယ်လုိအားဆိငုရ်ာ သတငး်အချက်အလက်များကုိ ေပါငး်စပ်ည��ိ�ငိး်ေဆာငရွ်က်သင်ပ့ါသည။် သိုပ့ါ၍ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များရငဆ်ိငုေ်နရေသာ ေငြွဖစ်လွယ်မ��ငှ့ ်ေချးေငြွပနဆ်ပ်�ိငုေ်ရးစိနေ်ခါ်မ�များကုိ ေြဖ�ှငး်ရန ် �ကိုးပမ်းသည့ ် မူဝါဒလုပ်ငနး်စဉ်များ�ငှ့ ်အစားအစာထတ်ုလုပ်ေရးကွငး်ဆက် ြဖစ်�ိငုသ်မ� ေချာေမွ� စွာ လညပ်တ်�ိငု ် ေရးမူဝါဒ၊ စုိက်ပျိုးထတ်ုလုပ်သမူျားမှ အသံးုဝငေ်သာ ဝယ်လုိအားအချက်ြပများကုိ လက်ခံရ�ိှေစေရး မူဝါဒများကုိ ေပါငး်စပ် ေဆာငရွ်က်ရန ် အေရး�ကီးပါသည။် အြမနဆ်ံးုေဆာငရွ်က်ရမည့တုံ် ့ြပနမ်�များ (ဥပမာ- မုိးရာသေီချးေငမွျား)ကုိတည�ိှ်�ပီး အ�ကီးစား ပလက်ပ်ေဖာငး်များ (ဥပမာ- အေသးစားေင ွေရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ�ငှ့ ် ြမနမ်ာလ့ယ်ယာဖံွ� �ဖိုးေရးဘဏ)် တုိကုိ့ အသံးုြပု�ပီး လက်�ိှေဆာငရွ်က်ေနေသာဝနေ်ဆာငမ်�များ၊ နညး်လမ်းများြဖင့ ်အချိနမီှ် လက်ေတွ�ကျကျ ေဆာငရွ်က်သင့ပ်ါသည။် ေနာကဆ်ကတ်ွ-ဲ ေချးေငမွျားကိ ုြပန်လညြ်ပငဆ်ငသ်တမှ်တြ်ခငး်၊ ေချးေငအွသစမ်ျားထတုေ်ချးြခငး်�ငှ့ ်လမူ�ကာကယွ ်ေစာင့ေ်�ှာကေ်ရးကိ ု လယွက်ေူစြခငး်တိုအ့တကွ ်အေသးစားေင ွေရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်းများမှလပ်ုေဆာငရ်န် ြဖစ�်ိငုေ်ချ�ိှေသာ တံု ့ြပန်မ�များ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များမှ ေပးေသာေချးေငမွျားကုိ ေင ွေချးယူသမူျား၏ လုိအပ်ချက်�ငှ့ကုိ်က်ညေီအာင ် စီမံသင့ပ်ါ သည။်13 14 ထိသုို ့ြပုလုပ်ရနမှ်ာ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များမှ ဝနေ်ဆာငမ်�ရယူသမူျား၏ လုိအပ်ချက်ကုိသ�ိှိမ�၊ ၎ငး်လုိအပ်ချက်များ�ငှ်ကုိ့က်ညသီည့ ် နညး်လမ်းများကုိ အသံးုချ�ိငုမ်�အေပါ်တွင ် မူတညပ်ါသည။် နညး်လမ်းများတွင ် ြပနဆ်ပ်ေင ွ များကုိ လက်ခံြခငး်၊ ေချးေငကုိွဆိငုး်ငံေ့ပးြခငး်၊ ေချးေငြွပနလ်ညြ်ပငဆ်ငသ်တ်မှတ်ြခငး်၊ ထတ်ုလုပ်မ�တုိးေစမည့ ် ေချးေင ွ အသစ်များ ထတ်ုေချးြခငး်၊ (ေပးဆပ်ချိန ် ပုိ၍�ကာေကာငး်�ကာမညြ်ဖစ်ေသာ်လညး် ြပနဆ်ပ်�ိငုမ်ညဟု် ေမ�ာ်လင့�်ပီး) အကျပ်အတညး်ကုိ ကူညေီြဖ�ှငး်ေပးမည့ ် ေချးေငအွသစ်များထတ်ုေချးြခငး်�ငှ့ ် လူမ�ကာကွယ်ေစာင့ ်ေ�ှာက်ေရးအတွက် လွယ်ကူ ေစြခငး် စေသာ နညး်လမ်းအမျိုးမျိုး ေပါငး်စပ်ပါဝငပ်ါသည။် 14 https://www.centerforfinancialinclusion.org/how-should-fsps-respond-to-the-covid-19-pandemic https://www.centerforfinancialinclusion.org/how-should-fsps-respond-to-the-covid-19-pandemic 12 • ြမနမ်ာ�ိငုင်မှံ အချို�ေသာ ေငေွချးယူသမူျားသည ် ပုံမှနေ်ချးေငမွျားကုိ ြပနဆ်ပ်�ိငုစွ်မ်း�ိှ�ပီး ထတ်ုလုပ်မ�ကုိ အေထာက်အကူ ြပုေစမည့ ်ေချးေင ွအသစ်များ ရယူလုိပါသည။် ဥပမာ အစားအစာြဖန ့ြ်ဖူးေရာငး်ချြခငး်ကဲသ့ို ့ လူများ�ငှ့ ် ထေိတွ�ဆက်ဆရံန ် များစွာမလုိေသာလုပ်ငနး်များသည ် ဝယ်လုိအားတုိးတက်ေနပါသည။် ထိလုုပ်ငနး်များသည ် ၎ငး်တုိယူ့ထားေသာ ေချးေငမွျားကုိ ြပနဆ်ပ်�ပီး ေချးေင ွ အသစ်များယူရန ် အလားအလာ�ိှပါသည။် မိမိဆ��အေလျာက် ေချးေငြွပနဆ်ပ်မ�များကုိ ခွင့ြ်ပုေသာ်လညး် လက်�ိှ ��န�်ကားချက်များေအာက်တွင ် ထိသုိုေ့သာ ေချးေငြွပနလ်ညေ်ကာက်ခံြခငး်အေပါ် နားလညမ်�လဲွမညကုိ် ပူပငစ်ရာ �ိှပါသည။် • ၆လအတွငး် အလျငအ်ြမန် အလပ်ုြပန်စ�ိငုသ်ည့ ် လပ်ုငန်းများအတကွ ် ေချးေငကွာလကုိ ထိကုာလအတုိငး် ြပနလ်ညခ်ျိနည်��ိိငုပ်ါသည။် သိုေ့သာ် COVID-19 အကျပ်အတညး်ေ�ကာင့ ် ြဖစ်ေပါ်လာေသာ ထိေုချးေင ွ ြပငဆ်ငမ်�များ လွယ်ကူေစရန ် ေချးေငဆွံးု�� ံးမ�အချိုးများ (loan-loss ratios) မှစ၍ MCIX မှတ်တမ်းများအထ ိ နညး်ဥပေဒဆိငုရ်ာ ြပငဆ်ငည်��ိ �ငိး်မ�အချို � ြပုလုပ်ရန ် လုိအပ်�ိငုပ်ါသည။် ထိုအ့ြပင ် ယခုအချိနတွ်င ် ေချးေငြွပနဆ်ပ်ရန ် မတတ်�ိငုေ်သာ ေတာငသ်မူျားစွာသည ်လာမည့မုိ်းရာသ�ီပီးမှ ြပနဆ်ပ်�ိငုပ်ါလိမ့်မည။် • စးီပွားေရးအရ မရပ်တည�်ိငုေ်တာေ့သာ ေငေွချးယသူမူျား�ငှ့ ် အြခားအကအူညလီိအုပ်သမူျားအတကွ ် အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များသည ် လူသားချငး်စာနာေထာက်ထားမ�အကူအညေီပးေသာ အဖဲွ�အစညး်များ�ငှ့တဲွ်၍ ေထာက်ပ့ံေ�ကး�ငှ့ ် အြခားလူမ�ကာကွယ်ေစာင့ေ်�ှာက်ေရးအကူအညမီျားေပးရန ် ထည့သ်ငွး်စဥ်းစားသင့ပ်ါသည။် ေနာငတွ်င ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များမှ ထပ်မံေချးယူမ�များအတွက် ထိေုငေွချးယူသမူျား၏ အေ�ကး ေပးဆပ်မ� မှတ်တမ်းကုိ မထခုိိက်ေစဘ ဲ၎ငး်တုိ၏့ ေချးေငမွျားကုိ ေလျာ်ေပးရန ်စဥ်းစားသင့ပ်ါသည။်14 15 • အေသးစားေချးေငလုွပ်ငနး်များသည ် အစုိးရ�ငှ့လ်က်တဲွ၍ ေငေွ�ကးဝနေ်ဆာငမ်�အသစ်များေပးရနလ်ညး် ထည့သ်ငွး် စဥ်းစား�ိငုပ်ါသည။် ထိသုို ့ြပုလုပ်ရနမှ်ာ ြမနမ်ာအ့ေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် �ကီး�ကပ်မ�ေကာ်မတီထမှံ အတညြ်ပုချက်ကုိ အလျငအ်ြမန ်ရ�ိှရန ်လုိအပ်ပါသည။်  စားသံးုမ�အတကွေ်ချးေင ွ - စံေငေွချးမ�ပုံစံ�ငှ့လူ်မ�ေရးအကူအညတုိီကုိ့ ေရာစပ်ထားြခငး် ြဖစ်ပါသည။် အစုိးရထမှံ ြဖစ်ေစ၊ အလ��ှငအ်ဖဲွ�အစညး်များထမှံြဖစ်ေစ ပမာဏများ ေသာ ေထာက်ပ့ံေ�ကးေငမွျား (ဥပမာ- ဆံးု�� ံးမ� အာမခံများ၊ တုိက်�ုိက်ေထာက်ပ့ံေငမွျား) လုိအပ်�ိငုပ်ါသည။် ထိေုချးေငမွျားသည ် ြပနေ်ပးဆပ်သည့က်ာလ �ှညပ်ါမည ် (ဥပမာ- ပထမအရစ်ဆပ်ေငကုိွ အနညး်ဆံးု ၃ လအထမိစေသးဘ ဲ အေြခအေနေပါ်မူတည၍်လညး် ၆ လ မှ၇ လ အထ ိဆိငုး်ငံ ့ေပးြခငး်)။ ဤသိုအ့ားြဖင့ ်ေချးေငြွပနဆ်ပ်မ�သည ်၁၈ လ မှ ၂၄ လ အထ�ိကာ�ိငု�်ပီး အတုိး��နး်လညး် များစွာ ေလျာန့ညး်ပါလိမ့်မည။် ဤေချးေငမွျားသည ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ အတွက် ပုံမှနဝ်နေ်ဆာငမ်� ယူသမူျား�ငှ့ ် ဂုဏသ်တငး်ေကာငး်ကုိ ထနိး်သမ်ိးထား�ိငုေ်စပါသည။် ထိအုချက်များ အားလုံးသည ် အေရး�ကီးေသာ်လညး် အစွနး်ထက်ွအတုိး��နး်များ (marginal interest rates) ေလ�ာခ့ျြခငး်များ သည ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များက ကုနက်ျစရိတ်အလွနန်ညး်ေသာ ေငေွ�ကးြဖည့တ်ငး်မ�ကုိ ရ�ိငုမှ်သာ ေအာငြ်မငလိ်မ့် မည်ကုိ ဂ�ုြပုရပါမည။် ထိသုိုေ့သာ ေငေွ�ကးြဖည့တ်ငး်မ�မ�ိှပါက မညသ်ည့ ် အစွနး်ထက်ွ မဟုတ်ေသာအတုိး��နး် (non-marginal 15 https://www.centerforfinancialinclusion.org/how-should-fsps-respond-to-the-covid-19-pandemic https://www.centerforfinancialinclusion.org/how-should-fsps-respond-to-the-covid-19-pandemic 13 interest rate) ေလ�ာခ့ျြခငး်သည ် အေသးစားေင ွေရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် များအတွက် အ�� ံးကုိသာ ြဖစ်ေစမညြ်ဖစ်ပါသည။်  ေဘးအ��ရာယမှ် ြပန်လညထ်ေူထာငေ်ရး ေချးေငမွျား World Vision သည ် ဖိလစ်ပုိင�်ိငုင်မှံ တုိငဖွ်နး်မုနတုိ်ငး် အတွက် ြပနလ်ညထ်ေူထာင ်ေရးေချးေငမွျားအေ�ကာငး် ေလလ့ာမ�တစ်ခုြပုလုပ်ခဲ�့ပီး15 16 Lane (2020) သည် ဘဂင်္လားေဒ�ှ� ်�ိငုင် ံ ေကျးလက် ေဒသများတွင ် ေရလ�မ်းမ�ေဘးအ��ရာယ်ကုိတုံ ့ြပနရ်န ် သးီသန ့ဒ်ဇုိီငး်ြပုလုပ်၍ ထတ်ုေချးခဲသ့ည့ ် အေသးစားေချးေငကုိွ ေလလ့ာခဲပ့ါသည။် အဆိပုါေချးေင ွ ၂ မျိုးလုံးသည ် ဆံးု�� ံးသာွးေသာ ပုိငဆ်ိငုမ်�ပစ�ညး်များကုိ ြပနဝ်ယ်ရန၊် ြပနတ်ည ်ေဆာက်ရန ် လုိအပ်ေသာ ေငပွမာဏကုိ တိတိကျကျ ရညရွ်ယ် ေချးေပးသည့ ်ေချးေငမွျားြဖစ်ေသာေ�ကာင့ ်ေအာငြ်မငခဲ်ပ့ါသည။် ေချးေငြွပနလ်ညေ်ပးဆပ်��နး်များ ြမင့မ်ားခဲ�့ပီး အဆိပုါေချးေငမွျားကုိ ေချးယူသမူျားကလညး် များစွာေကျနပ် �စ်ှသက်မ��ိှခဲပ့ါသည။် ဤအေြခအေနများသည် အေနာက်အာဖရိကတွင1်6 17 မ�ကာေသးမီကြဖစ်ခဲေ့သာ ကပ်ေရာဂါကုိ တုံ ့ြပနရ်နေ်ချးခဲသ့ည့ ် ြပနလ်ညထ်ေူထာငေ်ရး ေချးေငမွျား�ငှ့ ်အလားတူပါသည။် လမူ�ကာကယွေ်စာင့ေ်�ှာကေ်ရး�ငှ် ့လမူ�ေရးအကအူညမီျား ေပးရန် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလပ်ုငန်းများကိ ုအသံးုြပုသင့ပ်ါ သလား? တစ်ဘက်တွင ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် ေကျးလက်ေဒသများသို ့ ကျယ်ကျယ်ြပန ့ြ်ပန ့ ်ေရာက်�ိှ ေန�ပီး ေကျးလက်လူအ့ဖဲွ�အစညး်များ�ငှ့ ် ရငး်�ှးီက�မ်းဝင၍် ၎ငး်တုိထ့မှံ ယုံ�ကညမ်�ရ�ိှထားေသာ ဝနထ်မ်းများလညး် �ိှေနပါသည။် ြမနမ်ာ�ိငုင်တွံင ် ယခငက်လညး် နာဂစ်ဆိငုက်လုနး်�ငှ့ ် ၂၀၁၅ ဇူလုိငလ်မှစတင�်ပီး တုိငး် ေဒသ�ကီး�ငှ့ ် ြပညန်ယ် ၁၂ ခုမှ လူ ၁ သနး်ေကျာ်ကုိ ထခုိိက်ေစခဲသ့ည့ ်ေရလ�မ်းမုိးမ�များကုိ တုံ ့ြပနရ်န ်ထိသုိုေ့သာပ့ံပုိးကူညမီ�များေပးခဲသ့ည့ ်အေတွ�အ�ကံု �ိှပါသည။်17 18 ြပညတွ်ငး်�ငှ့�်ိငုင်တံကာမှ မတညရ်ငး်�ှးီေငမွျားကုိ သယ်ယူသည့ ် လမ်း ေ�ကာငး်အြဖစ် ေဆာငရွ်က်ြခငး်ြဖင့ ် အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် ေငသွားများကုိ သယ်ယူပုိေ့ဆာငရ်န၊် စီမံခန ့ခဲွ်ရန�်ငှ့ ် ဥပ ေဒဆိငုရ်ာ စွမ်းရည�ိှ်ပါသည။် ကမ�ာတဝှမ်း�ိှ အြခားအကျပ်အတညး်များတွင ်တုိက်�ုိက် လူသားချငး်စာနာ ေထာက်ထားမ� အကူအညမီျားေပးခဲေ့သာ အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရး လုပ်ငနး်များသည ် ယုံ�ကညမ်�တုိးြခငး်၊ သစ�ာ�ိှြခငး်၊ ဂုဏသ်ကိ�ာတက်ြခငး်စေသာ အကျိုးေကျးဇူးများရခဲပ့ါ သည။်18 19 , 20 ဤအေြခအေနများတွင ် အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် “အကူအညလုိီအပ်ေသာ ရပ်ရွာများ၊ လူများကုိ အလျငအ်ြမန ် �ှာေဖွေဖာ်ထတ်ု�ပီး ၎ငး်တုိ၏့ ပငတုိ်ငေ်ငေွချးယူသမူျားကုိသာ ရညရွ်ယ်ချက်မထားဘ ဲရပ်ရွာတစ်ခုလုံး အတွက် ရညရွ်ယ်၍ အကူအညမီျားြဖန ့ ်ေဝခဲ�့ကပါသည။်”21 NGOများ၏လ�ပ်�ှားမ�များမ�ိှေသာ ရပ်ရွာများတွင ် တစ်ဦးချငး်အတွက်ရညရွ်ယ်သည့ ် လူမ�ကာကွယ်ေစာင့ေ်�ှာက်မ� လ�ဲေငမွျား ေပးရန ် နညး်လမ်းမှာ ေဒသအာဏာပုိငမ်ျားအြပင ် အြခားနညး်လမ်းများမ�ိှသေလာက် နညး်ပါးပါသည။် ထိုအ့ြပင ် အချို �NGO များသည ် ကာလတုိအတွငး် ေငသွားပမာဏများများကုိ ကုိငတွ်ယ်စီမံရန ် ထေိရာက်စွာ မေဆာငရွ်က်�ိငုပ်ါ။ လက်�ိှ မုိဘိငုး်ေငေွ�ကး ဝနေ်ဆာငမ်�နညး်လမ်းများတွင ် လ�ဲေငအွများစုသည ် မညသ်ကူေငထွည့သ်ည၊် မညသ်ကူေငထွတ်ုသညကုိ် 16 https://www.adb.org/sites/default/files/publication/183633/disaster-resilient-microfinance.pdf 17 https://globaldeliveryinitiative.org/sites/default/files/case-studies/rflessonslearned_10-25-17.pdf 18 https://www.bbc.com/news/world-asia-33844076 19 https://gfdrr.org/sites/gfdrr/files/publication/Microfinance%20and%20Disasters-Preparing%20for%20the%20Worst.pdf 20 http://visionfundmedia.org/DisasterResilience/Disaster-Resilience-full-report.pdf 21 https://www.centerforfinancialinclusion.org/how-should-fsps-respond-to-the-covid-19-pandemic https://www.adb.org/sites/default/files/publication/183633/disaster-resilient-microfinance.pdf https://globaldeliveryinitiative.org/sites/default/files/case-studies/rflessonslearned_10-25-17.pdf https://www.bbc.com/news/world-asia-33844076 https://gfdrr.org/sites/gfdrr/files/publication/Microfinance%20and%20Disasters-Preparing%20for%20the%20Worst.pdf http://visionfundmedia.org/DisasterResilience/Disaster-Resilience-full-report.pdf https://www.centerforfinancialinclusion.org/how-should-fsps-respond-to-the-covid-19-pandemic 14 မသရိေသာ (anonymous cash-in/cash-out) စနစ်ြဖစ်ေသာ ေ�ကာင့ ်တစ်ဦးတစ်ေယာက်ချငး်ကုိ ရညရွ်ယ်ေဆာငရွ်က်�ိငုေ်သာ စွမ်းရညန်ညး်ပါးပါသည။် ကာလတုိ-ကာလလတ်တွင ် မုိဘိငုး်ေငေွ�ကးဝနေ်ဆာငမ်�များကုိ အစုိးရ�ငှ့အ်ြခားြဖန ့ေ်ဝေရးလုပ်ငနး်များအား ပ့ံပုိးကူညရီန ် လက်ကားေငေွ�ကးလ�ဲေြပာငး်မ�လမ်းေ�ကာငး်များအြဖစ် ပုိမုိေကာငး်မွနစွ်ာ ပုံေဖာ်�ိငုပ်ါသည။် အြခားတစ်ဘက်တွင ် အေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များကုိ လူမ�ေရးအကူအညမီျားြဖန ့ေ်ဝရန ် အသံးုြပုြခငး်သည ် ၎ငး်တုိ၏့အခနး်က��ငှ့ ် ၎ငး်တုိေ့ပးေသာေချးေငမွျား�ငှ့အ်တူတဲွေနသည့ ် ြပနလ်ညေ်ပးဆပ် ရမည့တ်ာဝနတုိ်ကုိ့ �ှပ်ေထးွေစ�ိငု ် ပါသည။် “ေထာက်ပ့ံေ�ကး�ငှ့ေ်ချးေငကုိွ တ�ပိုငန်က်စီမံခန ့ခဲွ်�ိငုေ်သာ အေသးစားေချးေငလုွပ်ငနး်အနညး်ငယ်သာ �ိှပါသည။် ပုံမှနအ်ားြဖင့ ်ထိအုလုပ်၂မျိုးကုိ ခဲွြခားလုပ်ကုိငြ်ခငး်က ပုိမုိထေိရာက်မ��ိှေ�ကာငး် အေထာက်အထားများ�ိှပါသည။်”22 နာဂစ်အ�ပီး ကာလတွင ် အကူအညအီများဆံးုရ�ိှခဲေ့သာ ြမစ်ဝက�နး်ေပါ်ေဒသများမှ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များတွင ် ေချးေင ွ ဆံးု�� ံးမ���နး် အြမင့ဆ်ံးုြဖစ်ခဲေ့သာ အေထာက်အထားများကုိ ေတွ�ရပါသည။် သို ့ြဖစ်၍ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များမှ ကူညေီဆာငရွ်က်ေသာ လူမ�ေရးအကူအညဆီိငုရ်ာလ�ေဲငမွျားကုိ ၎ငး်တုိ ့ ပုံမှနအ်ားြဖင့ ်ေပးေသာ ြပနဆ်ပ်ရနလုိ်အပ်သည့ေ်ချးေငမွျား�ငှ့ ်�ှငး်လငး်ကဲွြပားေစရန ်ထေိရာက်သည့ ်ဆက်ဆေံရးမှာ အေရးပါ ပါသည။် သတငး်အချက်အလက်ေပးပုိမ့ည့ ် ဒဇုိီငး် ေရးဆွရဲာတွင ် လုံေလာက်ေသာ ြပငဆ်ငအ်ားထတ်ုမ��ိှပါက ဤကိစ�သည ် ြဖစ်�ိငုပ်ါသည။် သိုေ့သာ် ေငေွချးယူသမူျား�ကား နားလညမ်���ပ်ေထးွေစမည့ ် အ��ရာယ်အချို � ဆက်လက်�ိှေနပါမည။် အချို �ကိစ�များ တွင ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် ကူညေီဆာငရွ်က်ေပးသည့ ် အခနး်က�အတွက် အသင့ေ်လျာ်ဆံးု ြဖစ်ေသာ ် လညး် ပ့ံပုိးမ�များကုိ ြဖန ့ေ်ဝေပးသည့က်�အတွက်ေတာ ့ အေကာငး်ဆံးုအေြဖမဟုတ်ပါ။ အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များ အတွက်လညး် ၎ငး်တုိ၏့ လက်�ိှေငေွချးယူသမူျားအြပင ် အြခားသမူျားအတွက်ပါ ရညရွ်ယ်၍ လုပ်ငနး်ေဆာငရွ်က်ြခငး်သည ် ပုိ၍ ခက်ခဲ�ိငုပ်ါသည။် သယ်ယူပုိေ့ဆာငေ်ရး အကန ့အ်သတ်များကလညး် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်ဝနထ်မ်းများကုိ ၎ငး်တုိ၏့ �ုံးခဲွဝနး်ကျငန်ယ်ေြမမှ ေကျာ်လွန၍် သာွးလာလ�ပ်�ှားရန ် အတားအဆးီြဖစ်ေစ�ိငုပ်ါသည်။ အချုပ်ဆိရုလ�င ် အေသးစားေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး်များသည ် လူမ�ကာကွယ်ေစာင့ေ်�ှာက်ေရး�ငှ့ ် အကူအညမီျားေပးရန ် များစွာ အသံးုဝငပ်ါသည။် သိုေ့သာ် ၎ငး်တုိသ့ည ်ြပဿနာအားလုံးကုိ ေြဖ�ှငး်ေပး�ိငုသ်ည့ ်နညး်လမ်းတစ်ခုေတာမ့ဟုတ်ပါ။ 22 Ibid. 15 ကျမ်းကိးုစာရငး် Aung Hein and P. Minoletti. 2020. “Coronavirus Response Policy Needs and Opportunities.” International Growth Center Policy Brief. London: International Growth Center, London School of Economics and Political Science. Beaman, L., D. Karlan, B. Thuysbaert, and C. Udry. 2020. Selection into Credit Markets: Evidence from Agriculture in Mali. unpublished updated working paper. https://drive.google.com/file/d/1mLfBC3itsapSBgOoCPoZcEjVlU_0sdxt/view Boughton, D., J. Goeb, I. Lambrecht, D. Mather, and D. Headey. 2020. “Strengthening Smallholder Agriculture is Essential to Defend Food and Nutrition Security and Rural Livelihoods in Myanmar against the COVID 19 Threat: Elements for a Proactive Response.” Myanmar SSP Policy Brief 02. Yangon: International Food Policy Research Institute. Breza, E. and C. Kinnan. 2018. Measuring the Equilibrium Impacts of Credit: Evidence from the Indian Microfinance Crisis. NBER Working Paper No. 24329. Cambridge, MA, USA: National Bureau of Economic Research. Feigenberg, B., E. Field and R. Pande. 2013. “The Economic Returns to Social Interaction: Experimental Evidence from Microfinance.” The Review of Economic Studies, 80 (4): 1459-1483. Karlan, D., R. Osei, I. Osei-Akoto, and C. Udry. 2014. “Agricultural Decisions after Relaxing Credit and Risk Constraints.” Quarterly Journal of Economics, 129 (2): 597-652. Lane, G.. 2020. “Credit Lines as Insurance: Evidence from Bangladesh.” Working paper. Feed the Future Innovation Lab for Markets, Risk and Resilience. Davis, CA, USA: University of California, Davis. OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development). 2014. OECD Investment Policy Reviews: Myanmar 2014. Paris: OECD Publishing. Slover, C. 2020. “LIFT COVID-19 Economic Response.” Unpublished Livelihoods and Food Security Fund (LIFT) note. April 8. Yangon: LIFT. https://drive.google.com/file/d/1mLfBC3itsapSBgOoCPoZcEjVlU_0sdxt/view 1 စာေရးသအူေ�ကာငး် Russell Toth (russell.toth@sydney.edu.au) သည ်ဆစ်ဒနတီက� သိလ်ု၊ စီးပွားေရးပညာေကျာငး်မှ အ�ကီးတနး်ကထကိတစ်ဦး ြဖစ်�ပီး ြမနမ်ာ�ိငုင်ေံဘာဂေဗဒအသငး်၏ အဖဲွ�ဝငတ်စ်ဦးလညး် ြဖစ်ပါသည။် ြမနမ်ာ�ိငုင်၏ံ Inclusive Agricultural Value Chain Financing ပေရာဂျက်ကုိ ဦးစီးေဆာငရွ်က်ေနပါသည။် ေကျးဇူးတငလ်�ာ ဤသေုတသနစာတမ်းငယ်ကုိ ြမနမ်ာစုိက်ပျိုးေရးဆိငုရ်ာမူဝါဒအေထာက်အကူြပုအစီအစဥ်(MAPSA)�ငှ့ ်အေမရိကန�်ိငုင်တံကာ ဖံွ� �ဖိုးေရးေအဂျငစီ်(USAID)-ြမနမ်ာတုိ၏့ ေတာငး်ဆိမု�အရ ေရးသားခဲပ့ါသည။် MAPSA အဖဲွ�ဝငမ်ျား၊ USAID �ငှ့ ် ြပညတွ်ငး်�ငှ့ ် �ိငုင်တံကာမှ က�မ်းကျငသ်မူျားထမှံ သေဘာထားမှတ်ချက်များရယူခဲပ့ါသည။် ြမနမ်ာ�ိငုင်အံေသးစား ေငေွရးေ�ကးေရးလုပ်ငနး် နယ်ပယ်မှ ဦးေဆာငသ်မူျားကုိ ၎ငး်တုိ၏့အဖဲွ�အစညး်�ငှ့ ်ဝန ်ေဆာငမ်�ယူသမူျား လက်�ိှရငဆ်ိငုေ်နရေသာ အ��ရာယ်များအေ�ကာငး် ၎ငး်တုိ၏့ အြမင�်ငှ့ ် စုိးရိမ်ပူပနမ်�များကုိ ေမးြမနး်မ�များြပုလုပ်ခဲပ့ါသည။် အချိနေ်ပး၍ တနဖုိ်း�ိှေသာ အေတွးအြမငေ်ပးြခငး်ြဖင့ ် ပါဝငကူ်ညခဲီ�့ကသမူျား အားလုံးကုိ စာေရးသမှူ ေကျးဇူးတင�ိှ်ပါသည။် ဤသေုတသနစာတမ်းငယ်�ငှ့ ် ပတ်သတ်ေသာ တာဝနအ်ဝဝသည ်စာေရးသ�ူငှ့သ်ာ သက်ဆိငုပ်ါသည။် INTERNATIONAL FOOD POLICY RESEARCH INSTITUTE 1201 Eye St, NW | Washington, DC 20005 USA T. +1-202-862-5600 | F. +1-202-862-5606 ifpri@cgiar.org www.ifpri.org | www.ifpri.info IFPRI-MYANMAR No. 99-E6 U Aung Kein Lane Than Lwin Road, Bahan Township Yangon, Myanmar IFPRI-Myanmar@cgiar.org www.myanmar.ifpri.info The Myanmar Strategy Support Program (Myanmar SSP) is led by the International Food Policy Research Institute (IFPRI) in partnership with Michigan State University (MSU). Funding support for Myanmar SSP is provided by the CGIAR Research Program on Policies, Institutions, and Markets; the Livelihoods and Food Security Fund (LIFT); and the United States Agency for International Development (USAID). This publication has been prepared as an output of Myanmar SSP. It has not been independently peer reviewed. Any opinions expressed here belong to the author(s) and do not necessarily reflect those of IFPRI, MSU, LIFT, USAID, or CGIAR. © 2020, Copyright remains with the author(s). This publication is licensed for use under a Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0). To view this license, visit https://creativecommons.org/licenses/by/4.0. IFPRI is a CGIAR Research Center | A world free of hunger and malnutrition mailto:russell.toth@sydney.edu.au mailto:ifpri@cgiar.org http://www.ifpri.org/ http://www.ifpri.info/ mailto:IFPRI-Myanmar@cgiar.org https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ နောက်ခံအကြောင်းအရာ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအခန်းကဏ္ဍ လတ်တလောအခြေအနေ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုပေါ်တွင် ချေးငွေမရနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော ဆိုးကျိုးများ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းများအတွက် Covid-19 ၏ သက်ရောက်မှုများကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ မူဝါဒလမ်းညွှန်မှု - Covid-19 တုံ့ပြန်မှုတွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အ‌ကောင်းဆုံးလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ မူဝါဒလမ်းညွှန်မှု- မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အကြံပြုချက်များ နောက်ဆက်တွဲ- ချေးငွေများကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခြင်း၊ ချေးငွေအသစ်များထုတ်ချေးခြင်းနှင့် လူမှုကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေးကို လွယ်ကူစေခြင်းတို့အတွက် အသေးစားငွေ‌ရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းများမှလုပ်ဆောင်ရန် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော တုံ့ပြန်မှုများ လူမှုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးနှင့် လူမှုရေးအကူအညီများ‌ပေးရန် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းများကို အသုံးပြုသင့်ပါ သလား? ကျမ်းကိုးစာရင်း စာရေးသူအကြောင်း ကျေးဇူးတင်လွှာ