1 Innovation platforms practice brief 10 เวทนีวตักรรมภาคปฏิบัติ บทย่อที ่10 การอ านวยความสะดวกเวทนีวตักรรม (Facilitating innovation platforms) ‘พอถึงเท่ียงวนั การประชุมหยดุชะงัก ออกนอกเส้นทางโดยส้ินเชิง จูเลียตดูเหน่ือยและสับสน คืนก่อนหน้านีเ้ขา ได้ท าระเบียบวาระการประชุมโดยละเอียด แต่ในตอนนีดู้เหมือนว่าทุกอย่างไร้ประโยชน์ เขาต้องการพูดถึงการ อนุรักษ์น า้ แต่เกษตรกรให้ความสนใจในศัตรูพืชสายพันธ์ุใหม่ท่ีมีผลต่อพืชผลของตนเอง ตัวแทนจากกรมการ เกษตรขออภัยส าหรับการประชุมคร้ังนี ้ขณะท่ีผู้เช่ียวชาญด้านอนุรักษ์น า้รู้สึกหลงทาง’ ฟังดูคุน้ ๆ ไหม? บางคนพดูวา่ เวทีนวตักรรมไปไดดี้เท่าท่ีผูอ้ านวยความสะดวกเป็นผูน้ าพาไป แมว้า่การอ านวย ความสะดวกไม่ใช่เร่ืองง่าย แต่น่ีก็ไม่ไดห้มายความวา่ เป็นส่ิงท่ีไม่สามารถท าไดอ้ยา่งมีประสิทธิผล บทยอ่น้ีได้ ใหค้ าแนะน าบางแนวทาง เวทีนวตักรรมเป็นกลุ่มของผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียซ่ึงมีภูมิหลงัแตกต่างกนั ซ่ึงมารวมกนัเพื่อเสนอในท่ีประชุมถึง ความทา้ทายและโอกาสต่าง ๆ ในประเด็นเฉพาะหรือสาขาเฉพาะดา้น สมาชิกทั้งหลายเป็นตวัแทนองคก์รหรือ กลุ่มต่าง ๆ ท่ีมีความแตกต่างกนั แต่มีวตัถุประสงคแ์ละความสนใจในทางเดียวกนัหรือเสริมกนั เช่น เกษตรกร ผูท้ าการคา้ นกัวจิยั เจา้หนา้ท่ีรัฐ เป็นตน้ (บทยอ่ท่ี 1) โดยธรรมชาติแลว้ ผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียเหล่าน้ีไม่ตอ้งการท่ีจะร่วมมือหรือร่วมแบ่งปันขอ้มูลข่าวสาร เขามีความ สนใจคนละดา้น หรือแมแ้ต่แข่งขนักนัและกนั ดงันั้น การอ านวยความสะดวกดว้ยความช านาญจึงจ าเป็นเพื่อให้ สมาชิกต่าง ๆ ตกลงในเป้าหมายและกิจกรรมร่วมกนั ค าจ ากดัความ (Definitions) เวทีนวตักรรมคือ เวทีหรือท่ีวา่งส าหรับการเรียนรู้และการเปล่ียนแปลง เป็นกลุ่มของปัจเจกชนหรือบุคคลต่าง ๆ (ผูเ้ป็นตวัแทนขององค์กรต่าง ๆ) ซ่ึงมีภูมิหลงัและความสนใจแตกต่างกนั เช่น เกษตรกร ผูท้ าการคา้ ผูแ้ปรรูป อาหาร นกัวจิยั เจา้หนา้ท่ีของรัฐเป็นตน้ สมาชิกเหล่าน้ีมารวมตวักนัเพื่อวเิคราะห์ปัญหา คน้หาโอกาสและวิถีทาง เพื่อให้บรรลุซ่ึงเป้าหมายร่วมกนั สมาชิกอาจออกแบบหรือวางแผนและด าเนินงานกิจกรรมในรูปของเวทีหรือ 2 ประสานงานกิจกรรมต่าง ๆ ของแต่ละสมาชิก การอ านวยความสะดวกของเวทีนวตักรรมเป็นกระบวนการท่ียืดหยุน่และปรับเปล่ียนไดใ้นระหวา่งท่ีผูใ้ห้ความ สะดวกจัดการดูแลการสนทนาและกระตุ้นให้เกิดการวิเคราะห์ปัญหาร่วมกัน โดยผูมี้ส่วนได้ส่วนเสียท่ี หลากหลาย เพื่อรับมือหรือเอาชนะความทา้ทายต่าง ๆ หรือท าประโยชน์จากโอกาสต่าง ๆ การอ านวยความสะดวกเกีย่วกบัอะไร? (What is facilitation about?) เวทีนวตักรรมจ าเป็นตอ้งน าเสนอประเด็นต่าง ๆ ทั้งในและนอกภาคเกษตร เพื่อน าพาสู่การเปล่ียนแปลงในเชิง บวกและมีผลในระยะยาว ในแต่ละประเด็นอาจเก่ียวขอ้งกบักลุ่มของผูมี้ส่วนได้ส่วนเสียท่ีแตกต่างกนั เวที นวตักรรมจ าเป็นตอ้งมีอิทธิพล ไม่เพียงเฉพาะอิทธิพลต่อวธีิคิดและการตดัสินใจของเกษตรกรเท่านั้น แต่รวมถึง อิทธิพลต่อการแสดงพฤติกรรมของผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียดว้ย ดงันั้นระดบัการเปล่ียนแปลงตามระบบตอ้งการการ อ านวยความสะดวกท่ีรอบคอบระมดัระวงั (กรณีท่ี 1) กรณีที่ 1 การจัดการความเปลี่ยนแปลงในห่วงโซ่มูลค่าของสัตว์เคี้ยวเอือ้งขนาดเล็กในซิมบาบเว (Managing change in small ruminant value chain in Zimbabwe) เวทีนวตักรรมและการมีปฏิสัมพันธ์เก่ียวเน่ืองกันระหว่างผูมี้ส่วนได้ส่วนเสียท่ีหลากหลาย น าไปสู่การ เปล่ียนแปลงส าหรับผูดู้แลปศุสัตวข์นาดเล็กในภาคตะวนัตกเฉียงใตข้องประเทศซิมบาบเว การจดัการและการ ใหค้วามสะดวกในกระบวนการตามกาลเวลาช่วยใหบ้รรลุผลกระทบท่ีตอ้งการ ในเบ้ืองตน้ เวทีนวตักรรมใน Gwanda ไดร้ะบุประเด็นเก่ียวกบัความทา้ทายของการผลิตแพะและการตลาด เม่ือ ไดรั้บการยืนยนัวา่ ปัจจยัขอ้จ ากดัมากท่ีสุดคือการเขา้ถึงตลาด จึงมีเวทีท่ีเก่ียวขอ้งกบัผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียอ่ืน ๆ (ผูรั้บซ้ือ ผูน้ าการขนส่ง และผูท้ าการประมูล) และเจา้หนา้ท่ีรัฐในทอ้งถ่ินท่ีไดรั้บมอบอ านาจเก่ียวกบัการตลาด ปศุสัตว ์เม่ือตลาดทอ้งถ่ินไดรั้บการพฒันา จุดมุ่งเน้นของเวทีนวตักรรมไดเ้ปล่ียนไปท่ีผูแ้ปรรูป (โรงฆ่าสัตว)์ และด้านปัจจยัการผลิต การเช่ือมโยงเกษตรกรกบัผูจ้ดัหาอาหารสัตว ์ทั้งน้ีแสดงให้เห็นว่า ประเด็นวาระและ องคป์ระกอบของเวทีนวตักรรมค่อย ๆ พฒันาตามเวลาท่ีผา่นไปไดอ้ยา่งไร ขณะท่ีเวทีนวตักรรมเป็นกระบวนการเชิงพลวตัร ก็ไม่ควรท่ีสูญเสียจุดมุ่งเน้นในตอนแรกท่ีจะพฒันาระบบ 3 การเกษตรท่ีท าหนา้ท่ีในทอ้งถ่ิน ถึงแมว้่าการด าเนินงานน้ีอาจตอ้งการให้พวกเราท างานเวทีนวตักรรมจ านวน มากนอกภาคการเกษตร เพิ่มเติม: Andre van Rooyen (a.vanrooyen@cgiar.org) เวทีนวตักรรมทั้งหลายมกัจะผา่นวงจรท่ีประกอบดว้ย การคิดริเร่ิม การตดัสินใจในจุดมุ่งเนน้ การระบุทางเลือก การทดสอบ และกลัน่กรองวิธีการแกปั้ญหา การพฒันาขีดความสามารถ การด าเนินงานและการยกระดบั และ การวิเคราะห์เพื่อเรียนรู้ (บทย่อท่ี 1) สมาชิกเวทีทั้งหลายตอ้งได้รับค าแนะน าในการผ่านแต่ละขั้นตอนของ ขั้นตอนเหล่าน้ี ซ่ึงตอ้งการผูมี้ความช านาญท่ีหลากหลาย โดยลกัษณะแลว้บางคนมีมนุษยสัมพนัธ์และคนอ่ืน ๆ อาจมีฝีมือทางเทคนิคมากกวา่ การรักษาไวซ่ึ้งความสนใจของทุกคนและค ามัน่สัญญาเป็นเร่ืองส าคญัมากเพื่อท าให้มัน่ใจว่าเวทีนวตักรรม มุ่งเนน้ในประเด็นต่าง ๆ ท่ีเป็นสาระส าหรับผูมี้ส่วนไดส่้วนเสีย ทั้งน้ีผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียก็จ าเป็นตอ้งเขา้ใจถึง บทบาทของแต่ละบุคคลว่ามีส่วนช่วยเหลือสนบัสนุนต่อส่วนใหญ่ทั้งหมดไดอ้ย่างไร และเขา้ใจถึงการปฏิบติั ร่วมกนัเพื่อไปสู่เป้าหมายร่วมกนัท่ีใหผ้ลประโยชน์กบัทุก ๆ คน เวทีนวตักรรมมกัจะเป็นท่ีตอ้งการเพราะผูมี้บทบาทเก่ียวขอ้งไม่ไดติ้ดต่อส่ือสารกนัตั้งแต่ตอนแรก ความเช่ือใจ กนัและเคารพในความเป็นกลางระหวา่งผูป้ฏิบติัจ าเป็นตอ้งไดรั้บการสนบัสนุนในการพฒันาความสัมพนัธ์ใหม่ ๆ หรือสร้างเสริมความสัมพนัธ์ท่ีด าเนินอยู่ให้มัน่คงข้ึน นอกจากน้ี อาจจ าเป็นตอ้งหลีกเล่ียงความขดัแยง้หรือ แกไ้ขความขดัแยง้ต่าง ๆ และอาจจ าเป็นตอ้งเปล่ียนองคป์ระกอบของเวทีเพื่อท่ีจะจดัการหรือรับมือกบัประเด็น ดา้นใหม ่ๆ เม่ือเกิดข้ึน เวทีนวตักรรมท าหน้าท่ีในสภาพแวดลอ้มท่ีมีการเปล่ียนแปลงและมีจุดประสงค์เพื่อส่งเสริมการเปล่ียนแปลง ความยืดหยุน่มีความส าคญัส าหรับการปรับวตัถุประสงคแ์ละกิจกรรมให้เขา้กบัการเปล่ียนแปลงต่าง ๆ ผูมี้ส่วน ไดส่้วนเสียทั้งหมดตอ้งตระหนกัถึงเร่ืองน้ีและเขา้ใจในกระบวนการ งานของผูอ้ านวยความสะดวกคือ ตอ้งท า ใหแ้น่ใจวา่ผูเ้ก่ียวขอ้งทั้งหลายอยูบ่นเรือล าเดียวกนั หน้าทีแ่ละบทบาททีแ่ตกต่างกนั (Different functions and roles) 4 การอ านวยความสะดวกไดห้นัเหทิศทางจากบทบาทตามปกติในท่ีประชุมและในกลุ่มไปสู่ส่วนขององคค์วามรู้ หรือนายหนา้ทางนวตักรรมท่ีติดต่อกบัผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียกลุ่มต่าง ๆ ในการน้ีตอ้งการความเขา้ใจท่ีชดัเจนใน เร่ืองของความคาดหวงัท่ีแตกต่างกนัของผูมี้ส่วนไดส่้วนเสีย บทบาทท่ีเขาเล่นและความสัมพนัธ์ของเขากบัผูเ้ล่น บทบาทอ่ืน ๆ ทั้งน้ีเพื่อให้บรรลุผลดงักล่าว ผูอ้ านวยความสะดวกในเวทีนวตักรรมสามารถท าหน้าท่ีไดห้ลาย อยา่ง ดงัน้ี จัดตั้งเวทีนวัตกรรม (Establish the innovation platform) เม่ือปัญหาท่ี ตอ้งการกระบวนการทางนวตักรรมถูกแยกแยะและช้ีชัดแล้ว ผูอ้ านวยความ สะดวกเรียกประชุมคร้ังแรกของผูมี้ส่วนไดส่้วนเสีย ผูเ้ขา้ร่วมประชุมวิเคราะห์ ปัญหานั้น ๆ และระบุผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียอ่ืน ๆ เพิ่มเติม ซ่ึงจะไดรั้บเชิญให้เขา้ ร่วมประชุมคร้ังต่อไป ระบุหรือบ่งช้ีประเด็นต่าง ๆ (Identify issues) ผูอ้ านวยความสะดวกช่วยสมาชิก ร่างแผนการปฏิบติัของเวทีและอธิบายความท้าทายและโอกาสต่าง ๆ ท่ีจะ น าเสนอให้ชดัเจน ผูอ้ านวยความสะดวกอาจร้องขอให้มีการศึกษาต่อไปหรือ การปรึกษาหารือเพื่อระบุหรือยืนยนัปัญหาต่าง ๆ ขอ้มูลข่าวสารท่ีตอ้งการหรือ กรอบงานนโยบาย บ่อยคร้ังท่ีเวทีนวตักรรมพยายามท่ีจะจบัประเด็นต่าง ๆ มาก เกินไปในเวลาเดียวกนั หรือออกนอกเป้าประสงค์ ผูอ้ านวยความสะดวกควรท าให้แน่ใจว่าเวทีมุ่งเน้นท างาน ตามล าดบัความส าคญั (ดงัท่ีเวทีไดร้ะบุไว)้ จัดการทีป่ระชุม (Manage meetings) หลงัจากการจดัตั้งเวทีและประเด็นส าคญั ถูกก าหนด ผูอ้ านวยความสะดวกเรียกประชุมและจดัการเวทีประชุมตามปกติ เขาหรือเธอมัน่ใจวา่การประชุมเป็นไปตามวตัถุประสงค ์และสมาชิกทุก ๆ คน สามารถแสดงออกถึงมุมมองของตนเอง เขาและเธอเติมพลงังานใหก้บักลุ่มหรือ ลดลงไดด้งัท่ีตอ้งการ สนับสนุนกิจกรรมนอกการประชุม (Support activities outside meetings) กระบวนการทางนวตักรรมและการด าเนินงานของเวทีนวตักรรมจ านวนมาก เกิดข้ึนนอกการประชุมอย่างเป็นทางการ ผูอ้ านวยความสะดวกประสาน รูปภาพ รูปภาพ รูปภาพ รูปภาพ 5 กิจกรรมเหล่าน้ีโดยการจัดตั้ งกลุ่มท างาน ประสานการจัดสรรงานต่าง ๆ ช่วยก าหนดวตัถุประสงค์ และ รับประกนัวา่กิจกรรมต่าง ๆ ไดถู้กน าไปด าเนินการ มีการท าเอกสารประกอบ และติดตามผล เขาหรือเธอสร้าง ความสัมพนัธ์กบัผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียอ่ืน ๆ และเชิญเขาเหล่านั้นร่วมมือกบัเวทีนวตักรรม ผลลพัธ์ของกิจกรรม ต่าง ๆ ถูกน ามาร่วมแบ่งปันกบัสมาชิกทั้งหลายในท่ีประชุมต่อ ๆ มา จัดการการติดต่อส่ือสาร (Manage communication) ผูอ้ านวยความสะดวกดูแล ทะนุถนอมความสัมพนัธ์ระหวา่งสมาชิกทั้งหลาย ประสานการปฏิสัมพนัธ์ต่าง ๆ เจรจาต่อรองถา้ตอ้งการ และใหค้วามสะดวกในการเรียนรู้ร่วมกนั จัดการหรือรับมือกับความขัดแย้งและพลังอ านาจ (Deal with conflicts and power) ผูมี้ส่วนได้ส่วนเสียมักจะมองเห็นว่าบุคคลอ่ืน ๆ เป็นเหมือนคู่แข่ง ดงันั้นจึงไม่ร่วมแบ่งปันขอ้มูลข่าวสาร เขาอาจตอ้งการเอกสิทธ์ิในกระบวนการ ไวแ้ต่เพียงผูเ้ดียวและกนัคนอ่ืน ๆ จากการมีส่วนร่วม ผูอ้ านวยความสะดวกควร ป้องกนัการต่อสู้เชิงอ านาจเช่นกนัและน าเสนอประเด็นเหล่านั้นเม่ือเกิดข้ึน เขา และเธอพยายามท่ีจะช่วยสมาชิกของเวทีเขา้ใจถึงความเป็นจริงว่า สมาชิกทุกคนมีความสนใจในการคน้หา วธีิการแกปั้ญหาและสร้างโอกาสต่าง ๆ (บทยอ่ท่ี 4) ติดตามผล เอกสาร และรายงาน (Monitor, document and report) ผูอ้ านวย ความสะดวกรับประกนัวา่ การประชุมและกระบวนการไดถู้กจดัท าเป็นเอกสาร หลกัฐานและรายงาน (บทย่อท่ี 5) เขาหรือเธอทบทวนและสรุปความตามช่วง ระยะเวลาท่ีก าหนดเพื่อความต่อเน่ืองระหวา่งช่วงด าเนินการต่าง ๆ ให้ความสะดวกและสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงทางสถาบัน (Facilitate and advocate institutional change) ผูอ้ านวยความสะดวกช่วยเวทีนวตักรรม สนับสนุนในการเปล่ียนแปลงนโยบาย ท าให้เกิดธุรกิจรูปแบบใหม่ ๆ และ กระตุน้ความสัมพนัธ์ใหม่ ๆ ระหวา่งผูป้ฏิบติั (บทยอ่ท่ี 2) พัฒนาขีดความสามารถ (Develop capacities) แมว้่าเวทีนวตักรรมหลายเวที มุ่งเนน้ในงานเร่งด่วนท่ีมีอยู ่แต่การรับประกนัว่าผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียไดเ้รียนรู้ รูปภาพ รูปภาพ รูปภาพ รูปภาพ รูปภาพ 6 และพฒันาขีดความสามารถของตนเองเพื่อใหเ้กิดความคิดสร้างสรรคใ์นดา้นอ่ืน ๆ ก็มีความส าคญั (บทยอ่ท่ี 8) ผู ้ อ านวยความสะดวกช่วยเขาสะทอ้นให้เห็นถึงกระบวนการนวตักรรมต่าง ๆ และมุมมองของเขาต่อนวตักรรม เหล่านั้น ทกัษะความช านาญ (ฝีมือ) และคุณลกัษณะ (Skills and attributes) ผูอ้ านวยความสะดวกท่ีดีท าให้เกิดการร่วมมือและการท างานร่วมกนัระหว่างสมาชิกของเวทีนวตักรรมให้ได้ มากท่ีสุด โดยการท่ีเขามีฝีมือหรือความช านาญการท่ีส าคญั ๆ นัน่คือ มีความยืดหยุน่ เป็นผูเ้ช่ือมเครือข่ายอยา่ง เป็นกลาง มีความสามารถพิเศษในการพฒันาความร่วมมือ และการมีส่วนร่วมหรือหุ้นส่วนต่าง ๆ มีขีด ความสามารถท่ีจะจดัการความสัมพนัธ์ตามกาลเวลา มีประสาทสัมผสัท่ีดีในการเจรจาต่อรองและการขบัเคล่ือน เชิงอ านาจ มีความสามารถท่ีจะจดัการความขดัแยง้ มีการรับฟัง และการใหค้วามสะดวกในกลุ่ม เม่ือกระบวนการตามแนวทางท่ีมุ่งเนน้ไม่มีเป้าหมายและกรอบเวลาท่ีตายตวั จึงเป็นเร่ืองส าคญัท่ีผูอ้ านวยความ สะดวกให้ค าแนะน าแก่สมาชิกหรือเป็นผูน้ าทางไปสู่การพฒันาผลลพัธ์ ผูอ้ านวยความสะดวกควรมีความรู้ กวา้งขวางเก่ียวกบัหวัขอ้และระบบท่ีฝังซ่อนอยูข่า้งใน และความเช่ียวชาญดา้นต่าง ๆ ของสมาชิก เขาหรือเธอไม่ ตอ้งมีความเช่ียวชาญในเน้ือหาเฉพาะดา้น หรือไม่ตอ้งมีความคิดท่ีไตร่ตรองไวก่้อนส าหรับวิธีการต่าง ๆ เพื่อ แกไ้ขปัญหา ผูอ้ านวยความสะดวกต้องยอมรับและเขา้ใจอย่างถ่องแท้ในกระบวนการมีส่วนร่วม มีประสาทสัมผสัท่ีไว ต่อวฒันรรมและความแตกต่างทางเพศ และช่วยผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียท่ีอ่อนแอให้เขา้มาเก่ียวขอ้ง ทั้งน้ี อาจจะ น าไปสู่ความขดัแยง้เม่ือผูอ้ านวยความสะดวกตอ้งไกล่เกล่ียหรือเป็นส่ือกลางระหวา่งกลุ่มผูส้นใจต่าง ๆ (กรณีท่ี 2) กรณีที่ 2 การไกล่เกลี่ยพลวัตรเชิงอ านาจ: บทเรียนจากความท้าทายในการพัฒนาลุ่มน ้าไนล์ (Mediating power dynamics: Lessons from the Nile Development Challenge) เวทีนวตักรรมในระดบัอ าเภอถูกจดัตั้งข้ึน ซ่ึงเป็นส่วนหน่ึงของโครงการในท่ีราบสูงเอธิโอเปีย จุดเร่ิมตน้คือ การระบุประเด็นของทรัพยากรธรรมชาติท่ีตกลงแลว้ว่าจะด าเนินการ ในระหวา่งการด าเนินงานเก่ียวกบัชุด ของ ‘การปฏิบติัเพื่อความผกูพนัของชุมชน’ ในพื้นท่ีหน่ึงของโครงการ เกษตรกรไดบ้่งช้ีวา่ การรังควาญของ ปลวกเป็นประเด็นท่ีมีระดบัความส าคญัมาก อยา่งไรก็ตาม ตวัแทนของรัฐบาลในทอ้งถ่ินยืนยนัวา่ การชะลา้ง 7 พงัทลายของดินควรไดรั้บความส าคญั ผูอ้ านวยความสะดวกรับรู้และเขา้ใจวา่ ถา้วาระของรัฐบาลครอบคลุม กระบวนการก็มีแนวโนม้วา่ความเก่ียวพนัหรือผกูพนัของชุมชนลดลง ดงันั้นผูอ้ านวยความสะดวกพร้อมดว้ย นกัวิจยัไดห้าวิธีการเขา้แทรกแซงท่ีตรงตามความตอ้งการหลายอยา่ง เป็นตน้วา่ พนัธ์ุพืชอาหารสัตวท่ี์ทนต่อ ปลวกเรียกวา่หญา้โชโม (Chomo grass) ซ่ึงเป็นการช่วยอนุรักษดิ์น ฟ้ืนฟูพื้นท่ีทุ่งหญา้ และท าใหมี้อาหารสัตว ์ เพื่อช่วยให้สมาชิกของเวทีนวตักรรมไปถึงการตกลงตามความเห็นของคนส่วนใหญ่ ผูอ้ านวยความสะดวก ตอ้งเขา้ใจบริบททางสังคม ทางการเมือง และการขบัเคล่ือนพลงัอ านาจในทอ้งถ่ิน อีกทั้งช่วยสมาชิกให้เขา้ใจ วา่ประเด็นและความห่วงใยต่าง ๆ ของพวกเขาถูกเช่ือมต่อระหวา่งกนั นอกจากน้ี การสร้างความไวว้างใจ เช่ือ ใจ ก็เป็นเร่ืองส าคญั แทนท่ีจะน าประเด็นการครอบง าของรัฐเป็นตวัน า ผูอ้ านวยความสะดวกไดส่้งเสริมการ เรียนรู้ร่วมกนัผา่นการเก่ียวพนัทางปฏิบติั เพิ่มเติม: http://nilebdc.org ใครอ านวยความสะดวก (Who facilitates?) ผูอ้ านวยความสะดวกตอ้งเป็นกลางและยติุธรรม สามารถท างานร่วมกบัทุก ๆ คน และไม่ผลกัดนัวาระหน่ึงวาระ ใดโดยเฉพาะ กรณีที่ 3 ทิศทางสู่การอ านวยความสะดวกด้วยตนเอง: โครงการ imGoats ในอินเดียและในโมแซมบิก (Towards self-facilitation: The imGoats project in India and Mozambique) โครงการ imGoats เก่ียวกับการผลิตแพะและการตลาดในอินเดียและโมแซมบิกได้ใช้เวทีนวตักรรมเพื่อ ช่วยเหลือผูผ้ลิตแพะ ผูค้า้รายย่อย และผูจ้ดัหาปัจจยัการผลิตและให้บริการ โดยการปรับปรุงห่วงโซ่มูลค่าของ แพะ องค์กรเอกชนนานาชาติสององค์กร (BAIF ในอินเดีย และ CARE ในโมแซมบิก) เป็นผูน้ าไปก่อน แต่ ความหมายคือ ใหเ้วทีนวตักรรมกลายเป็นแบบจดัการดว้ยตนเอง ในโมแซมบิก สมาชิกเวทีเลือกทีมของผูป้ฏิบติั ในห่วงโซ่มูลค่าเพื่อเขา้มาด าเนินงานอ านวยความสะดวกของเวที ขณะท่ีในอินเดีย ผูท้ างานเก่ียวกบัสุขภาพสัตว์ ของชุมชนได้อาสาเขา้มาท างานเช่นเดียวกนั แมว้่าพวกเขาค่อย ๆ เขา้ควบคุมความรับผิดชอบต่าง ๆ ในการ 8 อ านวยความสะดวกและประสานงาน เขาไดพ้บกบัความทา้ทายท่ียิ่งใหญ่สองประการ นัน่คือ การเช่ือมโยงผู ้ ปฏิบติัต่าง ๆ ภายนอกเวทีและยทุธวธีิ การสร้างเครือข่ายกบัหน่วยงานของรัฐ โดยเฉพาะอยา่งยิ่งในระยะเร่ิมตน้ เขาจึงตอ้งการการสนบัสนุนและการพฒันาขีดความสามารถจากผูจ้ดัการโครงการ เพิ่มเติม: http://imgoats.org บุคคลท่ีอ านวยความสะดวกอาจเปล่ียนแปลงไดเ้ม่ือเวลาผ่านไป เม่ือเวทีนวตักรรมเติบโตเต็มท่ีแลว้ ผูอ้ านวย ความสะดวกตั้งแต่แรกเร่ิมอาจอนุญาตให้ผูอ่ื้นมาด าเนินบทบาทต่อไป (กรณีท่ี 3) และงานบางอยา่งอาจมีการ หมุนเวยีนระหวา่งสมาชิก ไม่ว่าผูอ้ านวยความสะดวกควรจะเป็นบุคคลภายในหรือบุคคลภายนอกข้ึนอยู่กบัวตัถุประสงค์และจุดมุ่งเน้น หลกัของเวที ความไวต่อส่ิงกระตุน้ของหวัขอ้ รวมทั้งขีดความสามารถของทอ้งถ่ิน โดยทัว่ไปแลว้ การอ านวย ความสะดวกควรกระตุน้และสนบัสนุนผูมี้ส่วนไดส่้วนเสียเพื่อให้ท างานในรูปแบบระบบนวตักรรมท่ีมีการจดั ระเบียบตนเองและการจดัการดว้ยตนเอง การส่งต่อกระบวนการให้กบัผูเ้ป็นคนกลางในทอ้งถ่ิน (หรือผูอ้ านวย ความสะดวก) ก็เป็นส่วนของกระบวนการนั้น การเขา้ควบคุมการอ านวยความสะดวกของท่ีประชุมมกัจะง่าย กวา่การมีบทบาทท่ีมากข้ึน เอกสารอ้างองิ (References) CPWF. 2011. CGIAR Challenge Programme on Water and Food Mekong 5 annual reporg DFID. 2003. Tools for development. A handbook for those engaged in development activity. Makini, F.W., Kamau, G.M., Mekelo, M.N. and Mburathi, G.K. 2013. A guide for managing and developing innovation platforms. Nairobi, Kenya: Kenya Agricultural Research Institute / ACIAR. Pali, P. and Swaans, K. 2013. Guidelines for innovation platforms; Facilitation, monitoring and evaluation. ILRI Manual 8. Nairobi, Kenya: ILRI. 9 เวทีนวัตกรรมถูกน ามาใช้อย่างกว้างขวางในการวิจัยด้านการเกษตร เพ่ือเช่ือมโยงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่าง ๆ ให้ บรรลุซ่ึงเป้าหมายร่วมกัน บทย่อนีเ้ป็นหน่ึงในชุดบทย่อเพ่ือช่วยน าทางสู่การวางแผนและด าเนินการของเวที นวัตกรรม ด้วยการสนับสนุนช่วยเหลือท่ีให้ CGIAR Humidtropics research program ท าให้มีการพัฒนาบทย่อ เหล่านี ้โดยการน าของสถาบันวิจัยปศุสัตว์นานาชาติ (International Livestock Research Institute) บทย่อต่าง ๆ เหล่านีไ้ด้มาจากประสบการณ์ของ the CGIAR Challenge Program on Water and Food และ CGIAR Centers หลายแห่ง รวมท้ังองค์กรต่าง ๆ ท่ีร่วมมือกัน Credits Authors: Andre van Rooyen (ICRISAT), Kees Swaans (ILRI), Beth Cullen (ILRI), Zelalem Lema (ILRI) and Paul Mundy (ILRI) Artwork: Beniyam Seyoum, Tewodros Girma and Alfred Ombati Editors: Paul Mundy and Peter Ballantyne Layout: Meron Mulatu บทย่ออืน่ ๆ ทีอ่ยู่ในชุดนี ้ 1. เวทีนวตักรรมคืออะไร? 2. เวทีนวตักรรมเพื่อร่างนโยบายแห่งชาติ 3. การวจิยัและเวทีนวตักรรม 4. พลวัตรเชิงอ านาจและการเป็นตัวแทนในเวที นวตักรรม 5. การติดตามผลเวทีนวตักรรม 6. เวทีนวตักรรมเพื่อการพฒันาห่วงโซ่มูลค่าเกษตร 7. การติดต่อส่ือสารในเวทีนวตักรรม 8. การพฒันาขีดความสามารถทางนวตักรรมโดยเวที นวตักรรม 9. การเช่ือมโยงภาคปฏิบติัในระดับต่าง ๆ โดยเวที นวตักรรม 10. การอ านวยความสะดวกในเวทีนวตักรรม 11. เ ว ที น วัต ก ร รม เพื่ อ สนับส นุน ก า ร จัด ก า ร ทรัพยากรธรรมชาติ 12. ผลกระทบของเวทีนวตักรรม CGIAR – Research Program on Integrated Systems for the Humid Tropics ILRI – International Livestock Research Institute Box 30709, Nairobi 00100, Kenya Box 5689, Addis Ababa, Ethiopia 10 Phone: +254 20 422 3000 Fax: +254 20 422 3001 Email: ILRI-Kenya@cgiar.org Phone: +251 11 617 2000 Fax: +251 11 617 2001 Email: ILRI-Ethiopia@cgiar.org