i ရေအသ ုံးပပြုရသော ပ ုံးတ ွဲအစောုံးအစော ထ တလ် ပ်မှုစနစမ် ောုံးအတ က ်သင ရ်လ ေ်ာမှု (ရပမရနေော) က ပ ရ ေါ် ပြငု်ံး ဆ ုံးပ တြ် ကြ် ပြငု်ံးက အရထောကအ်က ပပြုရသောစနစ် အသ ုံးပပြုသ လမ်ုံးညွှန် SUITABILITY MAPPING FOR INTEGRATED AQUATIC FOOD PRODUCTION SYSTEMS DECISION SUPPORT SYSTEM USER GUIDE အစာားအစာထတု်လုပ်မှုစနစ် အသငွပ်ခပာငာ်းခြငာ်းမ ာားအတွက် သင ပ်လ ာ်မှု (ပခမပနရာ) က ု ပ ုပ ေါ် ခြငာ်း လမ်ားညွှနမ်ှုအခပည အ်စ ု ဒဇီငဘ်ာ ၂၀၂၂ ii Acknowledgement: The decision support system presented here was first developed under the FISH CRP and is now transferred to users with support from the CGIAR Research Initiative on Resilient Aquatic Foods Systems for Healthy People and Planet. We would like to thank all funder who support his research through their contribution to the CGIAR Trust Fund: https://www.cgiar.org/funders/ Citation: Smith, B.R., Teoh, S.J., Leemans, K., Aung, H.M., Kyaw, W.P.K., Soe, M.H.M., Maung, K.M.D., Akester, M. & Dubois, M. (2022). Suitability mapping for integrated aquatic food production systems – Decision Support System User Guide. Burmese version, translated by Phay Ko U. Disclaimer: Responsibility for editing, proofreading, and layout, opinions expressed, and any possible errors lies with the authors and not the institutions involved. iii အမ ောစော ပရရှည်တည်တ ြ ငုမ်မြဲပသာ စ ုက်ပ ားပရား ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှု နငှ ် အစာားအစာနငှ ် အာဟာရ ူလ ုပရားက ု တစ်မပ ငတ်ည်ား ပ ုမ ုပကာငာ်းမွနပ်စပသာ အစာားားအစာထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာားတွင ် အ ဝငြ်ွငက် ခ စ်စွာ ရငာ်းနှာီးခမ ပ်နှ န ငုခ်ြငာ်းမ ာားက ု ဦားတည်ရည်မှနာ်းန ငုသ်ည ် အြွင အ်လမ်ားက ု ပ ေါ် ခပလ က် ပရအသ ာုးခပ ပသာ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာား၏ အပရားကကီားမှုသည် မကကာပသားမီကာလမှစတငက်ာ ကမဘာက ု ဆွြဲပဆာငထ်ာားလ ကရ်ှ ပပသည်။ သင ပ်လ ာ်မှု နငှ ် ပတ်သက်၍ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းသည် ဤအြွင အ်လမ်ား နငှ အ်တူ လက်တွြဲလုပ်ပဆာငန် ငုသ်ည ် ပလ လာသ ုားသပ်သည ်နည်ားလမ်ား ခ စ်မပီား ပ ေါ် ခပပါစနစ်အတွက် သင ပ်လ ာ်မှုက ု အဓ က လွှမ်ားမ ုားသည ်အြ က်မ ာားခ စ်သည ် ဇီဝရုပ်ပ ုငာ်း၊ လူမှုစီားပွာားအပခြအပနနငှ ် အပခြြ အပဆာက်အဦားမ ာားက ု အကြဲခ တ်ခြငာ်းခ င ်ပရအသ ုားခပ ပသာ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုအတကွ် ပခမဧရ ယာရရှ န ငုမ်ှုက ု လက်ပတွွံ့က က အကြဲခ တ်ဆနာ်းစစ်န ငုသ်ည ် လုပ်နည်ားက ငုန်ည်ားစနစ်က ု ပ ပ ာုးပပား သည်။ ထတု်လုပ်မှုစနစ ွ် ွံ့ မ ားတ ုားတက်ရနအ်တွက် အပကာငာ်းဆ ုားသင ပ်လ ာ်သည ် ပခမဧရ ယာက ု သတ်မှတ်ဆ ာုးခ တ်ခြငာ်းအာားခ င ် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု အသ ုားခပ ကာ ပခမအသ ုားြ မှု စီမ က နာ်းပရားဆွြဲခြငာ်းနငှ ် မူဝါဒပဆွားပနာွးပွြဲမ ာားတွင ် ဆ ာုးခ တ်ြ က်ြ မှတ်သူမ ာား နငှ ် သက်ဆ ုငရ်ာပုဂ္ လ်မ ာား က ုကူညီပ ပ ုားပပားန ငုသ်ည်။ ယငာ်းသ ု အသ ာုးခပ ခြငာ်းခ င် ပရရှည်တငွ ်အလ ုအပ်ဆ ုား ( ွ ွံ့ မ ားပရားလ ုအပ်ြ က်မ ာား နငှ ် သဘာဝပတ်ဝနာ်းက ငပ်ရရှည်တည်တ ပရားတ ု အပါအဝင ် အဓ က ဦားတည်ြ က်မ ာားက ု ပ ပ ာုးရန)် နငှ ် အပအာငခ်မငန် ငုဆ် ုား ပနရာပဒသမ ာားတငွ ် ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာားက ု အပကာငအ်ထည်ပ ေါ်ရန ်ပသြ ာပစပါသည်။ က ယ်ခပန ၍် ကွြဲခပာားပသာ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်း နည်ားစနစမ် ာားရှ သည်။ သ ု ရာတွင ် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ မှတ်သူမ ာား နငှ ်သက်ဆ ုငရ်ာပုဂ္ လ်မ ာားက ထ သုင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု တ ုက်ရ ုက် အသ ုားခပ လာန ငုပ်စရန ် ရည်စူား၍ ကက ားပမ်ားအာားထတ်ု ပ ပ ုားကူညီထာားခြငာ်းမရှ ပပ။ ဤသ ု ခ စ်ခြငာ်းမှာ ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်းလုပ်ငနာ်းစဥ်နငှ ် ပတ်သက်၍ သ သာထငရ်ှာားပသာရှုပ်ပထာွးမှုပကကာင ခ် စ်ပပသည်။ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု အသ ာုးခပ ကာ ပရအသ ုားခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာားနငှ ် ပတ်သက်၍ စီမ က နာ်းပရားဆွြဲခြငာ်း၊ စီမ ြန ြွ်ြဲခြငာ်းက ု ခပ လုပ်န ငုရ်န ် အသ ာုးခပ န ငုသ်ည ် သက်ပသသာဓက အပခြြ ပသာ ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာသ ုားသပ်သည ် ဒစ်ဂ စတ်ယ်နည်ားက ရ ယာ (နငှ ် အပထာက်အကူခပ လမ်ားညွှနြ် က်မ ာား) က ု ပထာက်ပ ပပားလ က် ငါားလုပ်ငနာ်းဆ ငုရ်ာ (FISH) ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစက် ဤလ ုအပ်ြ က်က ု ပ ေါ်ထတု်ပပားသည်။ ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ် အတွက ် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု ငါားလုပ်ငနာ်းဆ ုငရ်ာ ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ်က အဆင မီှ်စွာခ စ်ပပေါ်ပစသည်။ ဤအရာက ု ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ မှတ်သူမ ာား နငှ ် သက်ဆ ုငရ်ာပုဂ္ လ်မ ာားက သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်းလုပ်ငနာ်းစဥ်က ု ရ ု ားရှငာ်း၍ဘက်စ ုခပည စ် ုစွာ iv တ ုက်ရ ုက်အသ ုားခပ လာန ငုပ်စ သည ် အသ ုားခပ ရလယွ်ပသာ ဆ ုားခ တ်ြ က်ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ ပသာစနစ ် (DSS) ပ ုစ ခ င တ်ငခ်ပထာားသည်။ ထပ်မ ၍ ဤ DSS က ု တစ်ဆင ြ် ငာ်းသွာားသည ် အသ ုားခပ သူလမ်ားညွှနန်ငှ ် ဧရာဝတီတ ုငာ်းအတငွာ်း WorldFish မှခပ လုပ်ပသာ ပမွားခမြူပရားအပခြြ စပါား-ငါား စနစ်အတွက် သင ပ်လ ာ်မှုက ု တငခ်ပပသာ နမူနာခ စ်ရပ်ပလ လာမှုခ င ် ပ ပ ုားပပားထာားသည်။ DSS ၏ ပခမဧရ ယာ သဘာဝ သည် ထက်ွပပေါ်လာပသာ ရလဒမ် ာားက ု ရပ်ုပ ုသဏ္ဍာနခ် င ် တငခ်ပပပားခြငာ်းခ င ် အစာားအစာထတု်လုပ်မှုအတကွ ် အသင ပ်လ ာ်ဆ ာုး ပခမဧရ ယာမ ာား ပရွားြ ယ်မှုက ု ပသြ ာပစသည ်အခပင ် သက်ဆ ုငသ်ူ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာား၏ လ အုပ်ြ က်မ ာား၊ ပမ ာလ်င ပ်တာင တ်ြ ကမ် ာားက ု ခ ည ်ဆည်ားပပားသည ် ပခမအသ ာုးြ မှု အစီအစဥ် ပရားဆွြဲခြငာ်း နငှ ်မူဝါဒပရားရာ ပဆွားပနာွးမှုမ ာား က ု ပ ပ ုားပပားသည်။ ပရအသ ာုးခပ ပာူးတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာား တ ုားြ ြဲွံ့ ခြငာ်းတွင ်အပခြြ အာားခ င ်တစ်ဆင ြ် ငာ်း တ ုားကာ အသ ုားခပ သည ်က ရ ယာ (Tool) အပနခ င ် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာခြငာ်း ခပန ပွ်ာားလာပစရန ် ငါားလုပ်ငနာ်းဆ ငုရ်ာ (FISH) ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ်က ပ ပ ာုးပပားရနပ်မ ာ်လင သ်ည်။ ထ ပုရအသ ာုးခပ ပာူးတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာား တ ုားြ ြဲွံ့လာခြငာ်းက တ ုားပွါားလာပသာ လူဦားပရ၏ ပတာငာ်းဆ ုမှုမ ာားက ု ခ ည ်ဆည ်ပပားရန ် အဓ ကက ပသာ အြွင အ်လမ်ားက ု ပပားသည် အခပင ် စာားနပ်ရ ကခာ ူလ ုမှုက ု သာမက အနာဂတ်မ ားဆက်မ ာားအတွက် သဘာဝပတ်ဝနာ်းက ငက် ု ထ နာ်းသ မာ်းလ က ် ပရရှည်တည်တန ြ် ငုမ်မြဲပသာ စာားနပ်ရ ကခာထတု်လုပ်မှု စနစ်မ ာား အပကာငအ်ထည်ပ ေါ်မှု တ ုားတက် ထနွာ်းကာားခြငာ်းက ုလည်ား ပ ပ ာုးပပားသည်။ ငါားလုပ်ငနာ်းဆ ုငရ်ာ ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ်က ု ခမနမ်ာန ငုင် ၊ ဧရာဝတီတ ုငာ်းအတွငာ်း ပမွားခမြူပရားအပခြြ စပါား-ငါား စနစ်အတွက် သင ပ်လ ာ်မှု သုပတသန စီမ က နာ်း၏ အစ တ်အပ ငုာ်းတစ်ြုအပနခ င ် WorldFish ခမနမ်ာ သုပတသနအ ွြဲွံ့ မှ ပရားဆွြဲထာားမပီား CGIAR FishCRP FP2.2 သုပတသနအစီအစဥ် နငှ ် Australian Centre for International Agricultural Research (ACIAR) မှ ကူညီပ ပ ာုးပပားထာားပါသည်။ v မောတ ကော အပ ုငာ်း ၁၊ န ဒါနာ်း ....................................................................................... Error! Bookmark not defined.1 IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ် ဆ ုတာဘာလြဲ............................................................. 2 IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ် ကဘယ်သူ အတွက်လြဲ ............................................... 3 IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ် က ု မည်ကြဲ သ ု ပရားဆွြဲြြဲ သနည်ား .................................... 3 IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ် ၏ အသ ုားခပ သူလမ်ားညွှနက် ု မည်သ ု အသ ာုးခပ သင သ်နည်ား .................................................................................................................. 4 အပ ုငာ်း ၂၊ သပဘာတရာားဆ ငုရ်ာ ပနာက်ြ အပခြအပန ................................................................................. 6 သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာပလ လာခြငာ်း မ တ်ဆက် ............................................................................... 7 သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တခ် ာပလ လာခြငာ်းအာား ဘာအတွက်အသ ုားခပ န ငုသ်နည်ား ........................................ 7 သင ပ်လ ာ်မှုက ုမည်ကြဲ သ ု အကြဲခ တ်ဆနာ်းစစ်သနည်ား ............................................................................. 9 အပ ုငာ်း ၃၊ အသ ုားခပ သူအတကွ် လမ်ားညွှနြ် က်မ ာား ................................................................................... 13 ခြ င သု ုားသပ်မှု ..................................................................................................................................... 14 စတငအ်သ ာုးခပ ခြငာ်း ............................................................................................................................. 19 IAFP ဆ ုားခ တ်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ ်နမူနာခ စ်ရပ်ပလ လာမှုက ု မ တ်ဆက်ခြငာ်း၊ ဧရာဝတီခမစ်ဝ ကျွနာ်းပပေါ် ရှ ပမာွးခမြူပရားအပခြြ စပါား-ငါား စနစ်မ ာား၏ သင ပ်လ ာ်မှုအာား ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ခြငာ်း ....... 19 IAFPS ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ်က ု စတငခ်ြငာ်း ..................................................... 20 အဆင ်၁၊ စ နှုနာ်းမ ာား ............................................................................................................................ 21 ခြ င သု ုားသပ်မှု .................................................................................................................................. 22 သင် စနစ်၏ သဘာဝသွငခ်ပငလ်ကခဏာက ု ပ ေါ် ခပခြငာ်း ..................................................................... 24 စနစ၏် အစ တအ်ပ ုငာ်းမ ာားက ုပရွားြ ယခ်ြငာ်း ..................................................................................... 26 သင ပ်လ ာ်မှုက ု တ ငုာ်းတာသည ် စ နှုနာ်းမ ာားအာား ပရွားြ ယ်ခြငာ်း ............................................................. 28 အဆင ်၂၊ ပဒတာအြ က်အလက်မ ာား ................................................................................................... 32 ခြ င သု ုားသပ်မှု .................................................................................................................................. 32 သင၏် အြ က်အလက်ပ ေါ် ခပြ က် Metadata က ု သတ်မတှ်ခြငာ်း .................................................... 34 vi သင၏် အြ က်အလက်မ ာားက ုထည ်သွငာ်းခြငာ်း .................................................................................. 36 အဆင ်၃၊ အပလားြ နည် ခြငာ်း.............................................................................................................. 37 ခြ င သု ုားသပ်မှု .................................................................................................................................. 38 စ နှုနာ်းအပရအတွကက် ု ပရွားြ ယ်ခြငာ်း ............................................................................................... 40 အပရားကကာီးမှု က ု သတ်မှတ်ခြငာ်း ....................................................................................................... 41 အပလားြ နည် မှု က ု သတ်မတှ်ခြငာ်း .................................................................................................. 43 တသမတ်တည်ားခ စ်မှု အြ ားအစာား က ု ြ နည် ခြငာ်း ........................................................................... 45 အပလားြ နည် ခြငာ်း ရလဒမ် ာားအာား ခပနလ်ည်သ ုားသပ်ခြငာ်း ................................................................. 49 အဆင ်၄- အသငွပ်ခပာငာ်းပါ ................................................................................................................. 51 ခြ င သု ုားသပ်မှု .................................................................................................................................. 52 သင၏် အြ က်အလက်မ ာားအာား အသွငပ်ခပာငာ်းခြငာ်း ........................................................................ 53 သင၏် အြ က်အလက်မ ာားအာား ပပါငာ်းစပ်ခြငာ်း ........................................................................................... 54 အဆင ်၅- ခပနလ်ည် အမ ားအစာားြွြဲပါ .................................................................................................. 55 ခြ င သု ုားသပ်မှု ................................................................................................................................. 56 သင၏် အြ က်အလက်မ ာားအာား ခပနလ်ည်အမ ားအစာားြွြဲခြငာ်း ........................................................... 57 အဆင ်၆- ပခမပ ု.................................................................................................................................. 58 ခြ င သု ုားသပ်မှု ................................................................................................................................. 59 သင၏်ရလဒမ် ာားအာား ကကည ရ်ှု ခြငာ်း .................................................................................................. 61 သင၏်ရလဒမ် ာားအာား 3D ပခမပ ုပပေါ်သ ု တငပ် ု ခြငာ်း ............................................................................ 63 ပခမပနရာအြ က်အလက်မ ာား (Spatial Data) အာား တငသ်ငွာ်းခြငာ်း ..................................................... 65 သင၏် ပလ လာမှုဧရ ယာက ုပ ပု ာ်ခြငာ်း ............................................................................................ 67 သင၏် ရလဒမ် ာားက ု ပ ုပ ာ်ခြငာ်း ...................................................................................................... 69 အပ ုငာ်း ၄- ရလဒမ် ာားက ု ဘာသာခပနခ်ြငာ်းနငှ ်အသ ာုးြ ခြငာ်း ......................................................................... 72 ပခမယာအသ ာုးခပ မှုစီမ က နာ်းပရားဆွြဲခြငာ်းက ု လမ်ားညွှနရ်န ်သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာြ က်က ု မည်သ ု အသ ာုးခပ မည်နည်ား .................................................................................................................... 73 အဘက်ဘကက်ြ ြဲွံ့ထငွခ်ြငာ်း- သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု ြ ြဲွံ့ထငွခ်ြငာ်း ................................. 79 vii ပစာင က်ကည ်ခြငာ်းနငှ ်အကြဲခ တ်ခြငာ်းအတွက် သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု ပြတ်မှီပအာငမ်ွမာ်းမ ခြငာ်း ..................................................................................................................... 80 အဘက်ဘက်ကြ ြဲွံ့ထငွခ်ြငာ်း- အတ ုငာ်းအတာစပကားမ ာားစွာနငှ ်စနစ်အစ တ်အပ ုငာ်းမ ာားအတွက် သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု ခပ လုပ်ရန ်ဦားတည်ရည်မှနာ်းခြငာ်း ...................................................... 82 န ဂ ုားြ ပ်အမှာစကာား ................................................................................................................................ 83 က ုားကာားြ ကမ် ာား .................................................................................................................................... 84 1 အပ ငု်ံး (၁) န ဒါန်ုံး 2 IAFP ဆ ုံးပ တြ် ကြ် ပြငု်ံးအရထောကအ်က ပပြုစနစ် ဆ တောဘောလွဲ ပရအသ ာုးခပ ပာူးတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်၏ ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ်သည် သင ပ်လ ာ်မှု (ပခမပနရာ) ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု စ နှုနာ်းမီ ြ ဥ်ကပ်ပဆာငရွ်က်န ငုပ်စမပီား ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ မှတသ်ူမ ာား၊ သက်ဆ ုငရ်ာ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားမှ ထ နုည်ားလမ်ားက ု ရ ုားရငှာ်း၍ ဘက်စ ုခပည ်စ ုစွာ အသ ာုးခပ န ငုပ်စသည်။ မကကာပသားြငန်စှ်မ ာားအတငွာ်း သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်းသည် အစာားအစာထတု်လုပ်မှု စနစ်မ ာား ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှုတငွ ် အဓ ကက ပသာ က ရ ယာတစ်ြုခ စ်လာမပီား ပခမအသ ာုးြ မှုအစီအစဥ်ပရားဆွြဲခြငာ်းနငှ ် မူဝါဒပရားရာပဆွားပနာွးမှုမ ာားတွင ် က ယ်ခပန် စွ်ာသ ုားစွြဲပနမပီခ စ်သည်။ ပရရှည်တည်တန ြ် ငုမ်မြဲပသာ စ ုက်ပ ပရား ွ ွံ့ မ ားတ ာုးတက်မှုက ု ပသြ ာပစလ က် ကမဘာလ ုားဆ ငုရ်ာ စာားနပ်ရ ကခာ ူလ ုမှု ရရှ ပရားဆ ုသည ်ပနာ်းတ ငုက် ု အပထာက်အပ ခပ န ငုရ်န ် ပခမဧရ ယာက ု အပကာငာ်းဆ ာုး အသ ုားြ ပစမည ် အြွန အ်လမ်ားက ု ထ နုည်ားပညာမှပပားသည်။ အစာားအစာထတု်လုပ်မှု စနစ်မ ာား မ ာားခပာား က ယ်ခပန လ်ာသည်နငှ အ်မ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း နည်ားပညာမ ာားလည်ား မ ာားခပာားက ယ်ပခပာ လ က်ရှ သည်။ သ ု ပသာ် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ မှတ်သူမ ာား၊ သက်ဆ ုငရ်ာ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားမှ ထ နုည်ားပညာက ု တ ုက်ရ ုက်အသ ုားခပ ပစခြငာ်းငာှ အပထာာက်အပ ပပားန ငုသ်ည ် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တခ် ာခြငာ်း နည်ားက ရ ယာက ု ပ ပ ုားရန ် ရည်စာူး၍ ကက ားပမာ်းအာားထတု်ထာားခြငာ်းမရှ ပပ။ IAFP ဆ ာုးခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ်က ပနရာဌာနအမ ားမ ားအတငွ ် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း လုပ်ငနာ်းလည်ပတ်ရနအ်သ ုားခပ န ငုသ်ည ် သက်ပသအပထာက်အထာားအပခြြ ပသာ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာသ ုားသပ်သည ် ဒစ်ဂ စ်တယ်က ရ ယာက ု ပထာက်ပ ပပားလ က် ဤလစ်ဟာမှုက ု တငခ်ပပဆာွးပနာွးသည်။ ထ ကု ရ ယာသည် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်း ခပ လုပ်ရာတွင ်တစ်ဆင ခ်ြငာ်းတစ်လှမ်ားခြငာ်း တ ုားတက်ကာ အသ ာုးခပ ရသည ်အာားပလ ာ်စွာ အသ ုားခပ သူမ ာား၏ စနစ၏် လကခဏာအသငွသ်ဏ္ဍာနက် ု ပ ေါ် ခပရန ် လ ုအပ်ပသာာအဆင မ် ာားက ုခ တ်ကာ ၄ငာ်းတ ု အာား အသ ုားခပ ပစသည် (သင ပ်လ ာ်မှုက ု လွှမ်ားမ ုားသည ် ဇီဝရုပ်ပ ုငာ်း၊ လမူှုစီားပွာားအပခြအပန၊ အပခြြ အပဆာက်အဦားမ ာားနငှ ် သက်ဆ ုငသ်ည ် အြ က်အလက်မ ာားအာား သတမ်ှတ်ပ ေါ်ထတု်လ က်)၊ ထ အုြ က်မ ာား၏ နှု ငာ်းရအပရားကကာီးမှုက ု အကြဲခ တ်ခြငာ်းမှ ပခမ ဧရ ယာသငပ်လ ာ်မှုခပ ပခမပ ုမ ာား ပနာက်ဆ ုားထတု်ခြငာ်းအထ လုပ်ငနာ်းစဥ်တစ်ပလ ာက်အသ ုားခပ ပစသည်။ ပဒသတွငာ်းသက်ဆ ုငသ်ူမ ာား၏ လ ုအပ်ြ က်မ ာား၊ ပမ ာ်လင ြ် က်မ ာားက ု ခ ည ်ဆည်ားပပားသည ် ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာား တ ာုးြ ြဲွံ့လာပစခြငာ်းအတွက် အသင ပ်တာ်ဆ ာုး ပခမဧရ ယာပရွားြ ယ်ခြငာ်းတွင ် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သမူ ာားအာား ပ ပ ုားပပားရန ် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာသ ာုးသပ်ခြငာ်း၏ ရလဒမ် ာားက ု ရုပ်ပ ုသဏ္ဍာနမ် ာားခ င ်ပ ေါ် ခပန ငုသ်ည်။ ပခမဧရ ယာ အရွယအ်စာားအမ ားမ ားတွင ်ပရအသ ုားခပ ပာူးတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာား တ ုားြ ြဲွံ့လာပစခြငာ်းအတွက် အလာားအလာပကာငာ်းမ ာား ရှ လာပစလ က် သတ်မှတ်ဧရ ယာ အတွငာ်း သင ပ်လ ာ်မှုက ု တ ုားပွာားပအာင ် ဦားတည်ရည်မှနာ်းထာားသည ်ထ နာ်းည မှုက ု ပ ေါ်ထတု်ကာ ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်ပစရနလ်ည်ား ထ ကု ရ ယာက ု အသ ုားခပ န ငုသ်ည်။ 3 IAFP ဆ ုံးပ တြ် ကြ် ပြငု်ံးအရထောကအ်က ပပြုစနစ ် ကဘယသ် အတ ကလ်ွဲ IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ် က ုသတ်မှတ်ဧရ ယာအတငွာ်း စာားနပ်ရ ကခာထတ်ုလုပ်မှုနငှ ် ပတ်သက်၍ ပခမအသ ာုးခပ မှု အစီအစဥ်ပရားဆွြဲခြငာ်းတွင ် အဓ ကအြနာ်းကဏ္ဍမပှါဝငပ်သာ ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သမူ ာားနငှ ်သက်ဆ ုငရ်ာ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားအတွကရ်ည်ရွယမ်ပီား၊ ပ ေါ် ခပပါ စာားနပ်ရ ကခာ ထတု်လုပ်မှု စနစ်တစ်ြုအတွက် သင ပ်လ ာ်မှုအလာားအလာနငှ ် ပတ်သက်၍ လမ်ားညွှနမ်ှုက ုလည်ားပပားသည်။ သတ်မှတ်ထာားပသာပဒသတစ်ြုအတွငာ်း ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတုလ်ုပ်မှုစနစ်မ ာားအတကွ ် အ ဝငြ်ွငက် ၊ ရည်ရွယ်ထာားပသာ ရငာ်းနှာီးခမ ပ်နှ မှုမ ာား ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှုက ု ပ ပ ာုးပပားရနစ် တ်ဝငစ်ာားပသာ အစ ုားရအ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာား၊ အစ ာုးရမဟုတ်ပသာအ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာား၊ သုပတသနအ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာား၊ NGOs အပါအဝင ် အလွှာပပါငာ်းစ ု အသ ုားခပ ရနအ်တွက် ဤက ရ ယာသည် သင ပ်တာ်ပပသည်။ IAFP DSS ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ ် က ရ ယာသည် လူသာားမ ာား၏ ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှုပနာ်းတ ငုမ် ာား (ဥပမာအပနခ င ် အစာားအစာနငှ ် အာဟာရ ူလ မုှု နငှ ် ဆငာ်းရြဲမွြဲပတမှုပလ ာ ြ ခြငာ်းတွငတ် ာုးတက်မှု) (သ ု မဟုတ်) ကမဘာလ ုားဆ ငုရ်ာသဘာဝပတ်ဝနာ်းက ငပ်ခပာငာ်းလြဲမှု (ဥပမာ၊ ရာသဦတုပခပာငာ်းလြဲမှု) ၏ ဆ ာုးက ား သက်ပရာက်မှုမ ာားက ု ကာကွယ်ပစာင ပ်ရှာက်ရနအ်တွက် ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာား အပကာငာ်းဆ ုား အပကာငအ်ထည်ပ ေါ်ပဆာငရွ်က်န ငုသ်ည ် ပခမပနရာပဒသက ု တ က မှနက်နစ်ာွ နာားလည်န ငုစ်ွမာ်း ပပားသခ င ်ဤက ရ ယာသည် ပရရှည်တည်တ ြ ုငမ်မြဲပသာ စ ကု်ပ ားပရား ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှုတငွ ် ပါဝငပ်တ်သက်ပနပသာ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားအတွက် စ တ်ဝငစ်ာား ု ပကာငာ်းပပသည်။ IAFP ဆ ုံးပ တြ် ကြ် ပြငု်ံးအရထောကအ်က ပပြုစနစ ်က မညက်ွဲ သ ရေုံးဆ ွဲြွဲ သနညု်ံး IAFP DSS (ဆ ာုးခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကခူပ စနစ်) နငှ ် ပတ်သက်ဆက်စပ်ပနသည ် FISH ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ ် တ ု က ု ခမနမ်ာန ငုင် ၊ ဧရာဝတီတ ငုာ်းအတွငာ်း ပမာွးခမြူပရား အပခြြ ခ စပ်သာ စပါား-ငါား စနစ် သင ပ်လ ာ်မှု သပုတသနလုပ်ငနာ်း၏ အစ တ်အပ ုငာ်းတစ်ြုအပနခ င ် WorldFish ခမနမ်ာ သုပတသနအ ွြဲွံ့ (Bethany Smith, Mark Dubois, Shwu Jiau Teoh, Kimio Leemans, ဆုမွနပ်အာင၊် တငဇ်ာဝငာ်းခပည ်ပက ာ်၊ ပမစုမွနစ် ုား၊ ကုမခုဒာဝငာ်းပမာင ်နငှ ်Michael Akester) မှ ပရားဆွြဲထာားမပီား CGIAR FishCRP FP2.2 သုပတသနအစီအစဥ်နငှ ် Australian Centre for International Agricultural Research (ACIAR) တ ု မှ ကူညီပထာက်ပ ပပားထာားပါသည်။ ပနာက်ထပ်ပူားပပါငာ်းပဆာငရွ်ကသ်ူမ ာားတငွ ် ပရကကီားမှု 4 အပခြြ ပသာစ ုကပ် ားမှုစနစက် ု တည်ပဆာက်ထာားပသာ International Water Management Institute (IWMI)၊ ACIAR ၏ စပါား-ငါား စီမ က နာ်းတွင ် မ တ် တ်အ ွြဲွံ့အစည်ားခ စ်ပသာ International Rice Research Institute (IRRI) နငှ ် FAO FIRST စီမ ြ က်နငှ ်WorldFish ၏ ပရလုပ်ငနာ်းနငှ ် စ ုက်ပ ားပရားအတွက် ရာသဦတု အနတရာယ် ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ခြငာ်းလုပ်ငနာ်းမ ာားတွင ် ပါဝငပ်ဆာငရွ်က်ြြဲ ပသာ Food and Agriculture Organisation (FAO) အခပင ်အစ ုားရ စ ုက်ပ ားပရား၊ ပမွားခမြူပရားနငှ ်ဆည်ပခမာငာ်း ဝနက်ကီားဌာန (MOALI) ပအာက်ရှ စ ုက်ပ ားပရား ဦားစီားဌာန (DOA)၊ စ ုက်ပ ားပရားသုပတသန ဦားစီားဌာန (DAR)၊ ငါားလုပ်ငနာ်း ဦားစီားဌာန (DOF) တ ု ပါဝငြ်ြဲ ကကသည်။ Dubois et al. (2019) အတငွာ်းရှ ပခမဧရ ယာသင် ပတာ်မှု နငှ ်အက ားပက ားဇူားရလဒမ် ာား က ု သ ုားသပ်ပလ လာမှုတွင ် အသ ုားခပ သည ် ပမာ်ဒယတ်ည်ပဆာက်မှုအပနခ င ် IAFP DSS က ု ွြဲွံ့စည်ားတည်ပဆာက်ခြငာ်းနငှ အ်တူ စပါား-ငါား သင ပ်လ ာ်မှု အတွက ် သုပတသနလုပ်ငနာ်း၏ ပနာက်ဆ ာုး အစ တ်အပ ငုာ်း တစ်ြုအပနခ င ် FISH ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကခူပ စနစ်က ု ပရားဆွြဲြြဲ ပါသည်။ ပနာက်ထပ်လူမှုစီားပွာားအပခြအပနမ ာားနငှ ်အနတရာယ်က ပရာက်မှု (ဥပမာ၊ ရာသဦတုပခပာငာ်းလြဲမှု) အြ က်မ ာား (factors) က ု အပခြြ ကာ စပါား-ငါား သင ပ်လ ာ်မှု နငှ ပ်တ်သက်၍ ပ ုမ ုခပည ်စ ုပသာ နာားလည်သပဘာပပါက်မှုက ု ရရှ ပစလ က် ဤဂ ာနယ်စာတမ်ားအတွငာ်းရှ သင ပ်လ ာ်မှု ခြမ်ားစ တ်ခ ာပလ လာသ ုားသပ်ရာတွင ်အသ ာုးခပ ပသာ အြ က်မ ာားက ု တ ာုးြ ြဲွံ့ထာားြြဲ မပီားခ စသ်ည်။ IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ် မည်ကြဲ သ ု လုပ်ငနာ်းလည်ပတ်န ငုသ်နည်ားဆ ုသည်က ု သရုပ်ပ ေါ်ရန ် ခ စ်ရပ်ပလ လာမှုတစ်ြုအပနခ င ် ပမွားခမြူပရား အပခြြ ပသာ စပါား-ငါား သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာမှုက ု ပ ပ ုားပပားထာားမပီားခ စ်သည်။ IAFP ဆ ုံးပ တြ် ကြ် ပြငု်ံးအရထောကအ်က ပပြုစနစ ်၏ အသ ုံးပပြုသ လမ်ုံးညွှန်က မညသ် အသ ုံးပပြုသင သ်နညု်ံး သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်း၏ သက်တမ်ားတစ်ပလ ာက်လ ုားက ု ခြ င ကုာမ ပစလ က် IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ် ၏ အသ ုားခပ သူလမ်ားညွှနက် IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ ် လပ်ုငနာ်းလည်ပတခ်ြငာ်းက ု တစ်ဆင ခ်ြငာ်းတစ်လှမ်ားခြငာ်း လမ်ားညွှနမ်ှုက ုပပားသည်။ အသ ုားခပ သူလမာ်းညွှနက် ု အပ ုငာ်း ပလားပ ငုာ်းြွြဲထာားသည်။ ဤက ရ ယာ က ုပရားဆွြဲတည်ပဆာက်ထာားပသာ အပခြအပနနငှ ် ရည်ရွယထ်ာားပသာ ၄ငာ်းက ု အသ ုားခပ မှုအပါဝင ် ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာား၏ ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ်နငှ ်ပတ်သက်၍ ခြ င သု ုားသပ်မှုက ု အပ ငု်ံး (၁) (လက်ရှ အပ ုငာ်း) က ပပားသည်။ သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဥ်နငှ ် ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာား တ ာုးြ ြဲွံ့ ခြငာ်းက ု လမ်ားညွှနက်ူညီရန ် သင ပ်လ ာ်မှုခပ ပခမပ ုမ ာားက ု မည်သ ု အသ ာုးခပ န ငုသ်နည်ားနငှ ် ပတ်သက်၍ ဘက်စ ုပထာင စ် ုသ ုားသပ်မှုသည် အပ ငု်ံး (၂) တွင ် ပါဝငသ်ည်။ တ ုငာ်းတာမှု အညွှနာ်းက နာ်း သတ်မှတ်ပ ေါ်ထတု်မှု၊ အြ က်အလက်ထည ်သငွာ်းမှု၊ စ နှုနာ်းမ ားစ ုက ု ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ခြငာ်း မစှ၍ ပမာ်ဒယ်တည်ပဆာက်ခြငာ်းမှ ထကွ်ပပေါ်လာပသာ ရလဒမ် ာားက ု ပခမပ ုဆွြဲခြငာ်း နငှ ်အဓ ပပါ ွင ဆ် ုခြငာ်းခပ လုပ်ရန ်Excel အပခြြ ပသာ က ရ ယာ (Excel-based tool) အသ ာုးခပ မှုအထ ပါဝငလ် က ် 5 IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ်က ု အသ ုားခပ ရန ် အသ ုားခပ သူလမ်ားညွှနြ် က်မ ာား အခပည ်အစ ကု ု အပ ငု်ံး (၃) ကပထာက်ပ သည်။ အပ ုငာ်း ၃ နငှ အ်တူ ဤလမ်ားညွှန ် နငှ တွ်ြဲလ က် အသ ုားခပ သင သ်ည ် က ရ ယာမ ာား၊ အရငာ်းအခမစ်မ ာား (ဥပမာ၊ IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ ် (DSS) Excel အပခြြ Software၊ IAFP DSS စပါား-ငါား ခ စ်ရပ်ပလ လာမှု နငှ ် IAFP ပဒတာအြ က်အလကမ် ာား ထည ်သွငာ်းထာားပသာ စာရွက်) အတူတွြဲလ က်ပါဝငသ်ည်။ ရှငာ်းလငာ်းမှုရှ ရနန်ငှ ် IAFP ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ ် တစ်ပလ ာက် အသ ုားခပ သူမ ာား တ ာုးတက်ပစရန ် ကူညီသည ်အပနခ င ် ခမနမ်ာန ငုင် ၊ ဧရာဝတီတ ငုာ်းအတွငာ်း ပမွားခမြူပရားအပခြြ စပါား-ငါား သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာခြငာ်း သုပတသနအလုပ်က ုရည်ညွှနာ်းထာားပသာ ခ စရ်ပ်ပလ လာမှုတစ်ြုက ု အပခြြ ၍ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်းတွင ် သ ာုးသည ် ပခြလှမ်ားအဆင မ် ာားက ု ပ ေါ် ခပထာားသည်။ ဤစနစ်အတကွ ် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာပလ လာခြငာ်း က ု IAFP DSS အတွငာ်းခပ လုပ်ထာားသည်။ အသ ုားခပ သမူ ာား၏ က ုယ်ပ ုငြ်ွြဲခြမာ်းစ တခ် ာမှုအတွက် ဤက ရ ယာက ု အလုပ်လုပ်ပစသည အ်ြါတွင ် ၄ငာ်းတ ု အာား ပနာက်ထပ်လမ်ားညွှနမ်ှုပပားရန ် ထ ု IAFP DSS က ု FISH ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစအ်တွငာ်း တွြဲလ က်ပါဝငမ်ှုတစ်ြုအပနခ င ် ထည ်သွငာ်းထာားသည်။ ပနာက်ဆ ုားအပနခ င ် သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း ၏ ရလဒမ် ာားက ု အပခြြ လ က် အ ဝငြ်ွငက် ခ စ်ပစမည ် ရငာ်းနှာီးခမ ပ်နှ မှုနှ မှုမ ာားက ု ဦားတည်ပစ်မှတ်ထာားရနန်ငှ ် ပခမအသ ာုးြ မှုစီမ ြန ြွ်ြဲခြငာ်း၊ ထ နာ်းည ခြငာ်းယနတရာားမ ာားနငှ ် မူဝါဒပရားရာပဆွား ပနာွးမှုမ ာား ခပ လုပ်န ငုရ်န ် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သမူ ာားနငှ ် သက်ဆ ုငသ်ပုူဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားမှ သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်းက ု မည်သ ု အသ ာုးခပ န ငုသ်နည်ားဆ ုသည ်အပပေါ် အပ ငု်ံး (၄) မှ ခြ င သု ုားသပ်မှုက ုပပားသည်။ ပ ေါ် ခပပါ ထတ်ုလုပ်မှုစနစ်တစ်ြုအတွက် ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုတွင ် သ သာထငရ်ှာားပသာပခပာငာ်းလြဲမှုမ ာားက ု ခ စ်ပစသည ် ပခမဧရ ယာအရွယအ်စာား၊ အြ နအ်တ ုငာ်းအတာနငှ ် လယ်ယာထတု်ကုနပ်စစည်ား အမ ားအစာားမ ာားအပါအဝင ် အဓ ကစဥ်ားစာားရမည ်အြ က်မ ာားက ု ပခ ရငှာ်းလ က် အစဥ်ပခပာငာ်းလြဲပသာ နည်ားပညာ၏သဘာဝက ု ထငဟ်တ်ပစရန ် သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု တ ုားြ ြဲွံ့ ခပ လုပ်န ငုသ်ည ် အမ ားမ ားပသာ ယနတရာားမ ာားက ု အပ ုငာ်း (၄) မှ ထပ်မ ၍ ခြ င သု ုားသပ်သည်။ 6 အပ ငု်ံး (၂) သရဘောတေောုံးဆ ငေ်ော ရနောကြ် အရပြအရန 7 သင ရ်လ ောမ်ှု ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောရလ လောပြငု်ံး မ တဆ်က ် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာပလ လာခြငာ်းသည် ပလ လာသ ာုးသပ်ခြငာ်းနည်ားပညာတစ်ြုခ စ်မပီား ၄ငာ်းက ု ပစစ ပပန ် (သ ု မဟုတ်) အနာဂတ်တွင ် သာီးခြာားပခမအသ ုားြ မှုအတွက် အပကာငာ်းဆ ာုးသင ပ်လ ာ်သည ် ပခမဧရ ယာက ု သတ်မှတ် ပ ေါ်ထတ်ုရန ် က ယ်ခပန စွ်ာ အသ ာုးခပ သည် (Malczewski 2004)။ ထ နုည်ားပညာက ု မမ ွံ့ ခပပခမ အသ ုြ မှု အစီအစဥ်ပရားဆွြဲခြငာ်း (Pourebrahim et al. 2011)၊ သတထ တာူးပ ေါ် ခြငာ်း (Sotanmohammadi et al. 2008) နငှ ် ပရပဝပရလြဲ စီမ ြန ြွ်ြဲခြငာ်း (Prathap & Chakraborty 2019) တ ု အပါအဝင ် အပခြအပန အမ ားမ ားတွင ် အသ ုားခပ ထာားသည်။ သ ု ပသာ် ပလ လာမှုအမ ာားစုသည် စ ုကပ် ားပရား ွ ွံ့ မ ားတ ာုးတက်မှု နငှ စ်ပ်လ ငာ်း၍ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာခြငာ်း အပပေါ်တွင ်အာရ ုစ ုကသ်ည် (Akpoti et al. 2019)။ ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာမှုလုပ်ငနာ်းစဥ်အတွငာ်း သာီးခြာား စနစ်အပခြြ ပသာ လ ုအပ်ြ ကမ် ာား (ဥပမာ၊ ပရရှ မှု)၊ ဦားစာားပပားမှုမ ာား (ဥပမာ၊ အပခြြ အပဆာက်အဦား လက်လှမ်ားမှီမှု) နငှ ် ကက တငြ်န မှ်နာ်းန ငုသ်ည အ်ရာမ ာား (ဥပမာ၊ ပခမ၏အပရအပသွား) တ ု က ု ရှ မပီားသာားရည်ရွယ်ြ က်တစ်ြုအတွက် ပခမဧရ ယာအသ ုားဝငမ်ှုက ု ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ရန ် အသ ုားခပ သည် (Malczewski 2004)။ ဤအရာသည် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သမူ ာားနငှ ် သက်ဆ ုငသ်ပူုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားအာား သာီးခြာားပခမဧရ ယာတစ်ြု အတွငာ်းရှ ပခမသည် သတ်မှတ်ထာားပသာ စနစ်တစ်ြုအတွက် ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုနငှ ် ပတ်သက်၍ လ ုအပ်ြ က်မ ာားက ု ပကာငာ်းမွနစွ်ာ ခ ည ်ဆည်ားပပားန ငုခ်ြငာ်း ရှ မရှ အပပေါ် ဆနာ်းစစအ်ကြဲခ တ်န ငုရ်န ်လပ်ုန ငုပ်စသည် (Collins, Steiner & Rushman 2001)။ ထ ု ပနာက် သက်ဆ ုငရ်ာ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာား၏ လ ုအပ်ြ က်နငှ ် ပမ ာ်လင ပ်တာင တ်ြ က်မ ာားက ု ခ ည ်ဆည်ားပပားန ငုသ်ည ် ပခမအသ ာုးြ မှုကူပခပာငာ်းခြငာ်းမ ာားက ု ပ ပ ာုးပပားရန ် ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုမှ ထကွ်ပပေါ်လာပသာ ရလဒမ် ာားက ု အသ ာုးခပ န ငုသ်ည်။ ထ ကုြဲ သ ု ရရှ န ငုပ်သာစ ုက်ပ ားပခမဧရ ယာက ု အပကာငာ်းဆ ုားအသ ာုးြ ရန ် ကက တငလ် ုအပ်ြ က်မ ာားအပနခ င ် ပဆာငရွ်က်လ က် ပခမအသ ာုးြ မှု အစီအစဥ် ပရားဆွြဲခြငာ်းလုပ်ငနာ်းစဥ်တွင ် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာပလ လာခြငာ်းအာား အဓ က ပခြလှမ်ားတစ်ြုအပနခ င ် စဥ်စာားသည် (Yu, Chen & Wu 2011; Kihoro, Bosco & Murage 2013)။ သင ရ်လ ောမ်ှု ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောရလ လောပြငု်ံးအောုံး ဘောအတ ကအ်သ ုံးပပြုန ငသ်နညု်ံး တ ုားပွာားလာပသာလူဦားပရ၏ ပတာငာ်းဆ ုမှုမ ာားအာား ခ ည ်ဆည်ားပပားရန ် ၂၀၅၀ ြုနစှ်တွင ် ထတု်လုပ်မှုနှုနာ်းမ ာားအာား နစှဆ်နာီးပါားခ စ်လာပစရန ်လ ုအပ်ခြငာ်းနငှ ်အတူ စာားနပ်ရ ကခာ ထတု်လုပ်ခြငာ်းအတွက ် အပကာငာ်းဆ ုားပခမဧရ ယာမ ာားက ု ရှာပ ွပ ေါ်ထတု်ခြငာ်းသည် ကမဘာလ ုားဆ ုငရ်ာ ဦားစာားပပားမှုခ စ်လာသည် (Baldos & Hertel 2014; Chen 2007)။ ဤဥာီးစာားပပားမှုအာား ပနာက်ထပ်အပလားထာားပ ေါ် ခပသည် မြ မ်ားပခြာက်မှုမ ာားမှာ သင ပ်လ ာ်၍ ထတ်ုလုပ်မှုအာားပကာငာ်းပသာ ပခမဧရ ယာရရှ န ငုမ်ှုက ု အကန အ်သတ် ခ စ်ပစပသာ ရာသဦတုပခပာငာ်းလြဲမှု၊ သဘာဝပတ်ဝနာ်းက ငအ်ပရအပသွားက ဆငာ်းမှု (ပခမအပရအပသာွး 8 က ဆငာ်းမှု နငှ ်ပရပထာက်ပ ခြငာ်းဆ ုငရ်ာ အပခပာငာ်းအလြဲမ ာား)၊ မမ ွံ့ ခပသ ု လ ငခ်မနစ်ွာ ပရွှွံ့ပခပာငာ်းအပခြြ မှုတ ု အပါအဝင ် ကမဘာလ ာုးဆ ငုရ်ာ သဘာဝပတ်ဝနာ်းက ငပ်ခပာငာ်းလြဲမှုက ု ခ စ်ပပေါ်ပစပသာအရာမ ာား ခ စသ်ည် (McKenzie and Williams 2015; Rotolo et al. 2015)။ ထ ကုြဲ သ ု အစာားအစာထတု်လုပ်ခြငာ်းအတွက ် သင ပ်လ ာ်သည ်ပခမဧရ ယာ ရရှ န ငုမ်ှုက ု လက်ပတွွံ့က က ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ရန ် မရှ မခ စ် ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာသည ်နည်ားပညာက ု သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာခြငာ်းမှ ပထာက်ပ ပပားသည်။ ထကွ်ပပေါ်လာပသာရလဒမ် ာားက ကုလသမဂ္၏ စဥ်ဆက်မခပတ် ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်ပရား ပနာ်းတ ုငမ် ာား (SDGs) အရ ကမဘာလ ာုးဆ ုငရ်ာ စာားနပ်ရ ကခာ ူလ ုမှုအတကွ် လ အုပ်ြ က်မ ာားက ု ခ ည ်ဆည်ားပပားသည ် ထတု်လုပ်မှု နှုနာ်းမ ာားအာား ခ စ်ပပေါ်ပစပသာ ပရရှည်တည်တန ြ် ငုမ်မြဲသည် စ ုက်ပ ားပရား ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှုအတွက် မဟာဗ ြူဟာမ ာားပရားဆွြဲခြငာ်းတွင ် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သူမ ာားအာား ပ ပ ာုးပပားန ငုသ်ည် အခပင ် အနာဂတ်မ ားဆက် မ ာားအတွက် သဘာဝပတ်ဝနာ်းက ငက် ု ထ နာ်းသ မာ်းခြငာ်းက ု ပသြ ာပစပါသည် (Mendas & Delali 2012)။ ကမဘာလ ုားဆ ငုရ်ာသဘာဝပတ်ဝနာ်းက င ် ပခပာငာ်းလြဲမှုအပခြအပန နငှ ် တစ်ကမဘာလ ုားအတ ငုာ်းအတာအရ ပရရှည်တည်တန ြ် ငုမ်မြဲသည ် စ ုက်ပ ားပရားတွင ် ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုက ု ပလ လာသ ုားသပ်ပသာ ဂ ာနယ်ပဆာငာ်းပါားမ ာား ၁၅၀ ပက ာန်ငှ ် အတူ စ ုက်ပ ားပရားနငှ် ပတ်သတ်၍ ပခမသင ပ်လ ာ်မှုက ု ပခ ရှငာ်းပပားပသာပလ လာမှုမ ာားသည် လွနြ်ြဲ သည ် ဆယ်စုနစ်ှ နစ်ှြုပက ာ်အတွငာ်း တ ုားပွာားခပန န် ှ သွာားမပီခ စ်သည် (Akpoti et al. 2019)။ စ က်ုပ ားပခမဧရ ယာနငှ ် စပ်လ ငာ်း၍ အဓ ကပမားြွနာ်းအပတာ်မ ာားမ ာားက ု ပခ ရှငာ်းရန ် ထ ပုလ လာမှုမ ာားထြဲတွငပ်ါဝငပ်သာ သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာပလ လာခြငာ်း (နငှ ် ပခမပ ုဆွြဲခြငာ်း) က ု အသ ုားခပ ကကမပီားခ စသ်ည်။ ထ ပုမားြွနာ်းမ ာားတွင ်ပအာက်ပါတ ု ပါဝငသ်ည်- • ယပန ပြတ် နငှ ်အနာဂတ် လူဦားပရ၏ အစာားအစာနငှ ်အာဟာရလ ုအပ်ြ က်မ ာားက ု ပထာက်ပ ပပားရန ် သင ပ်လ ာ်သည ်ပခမဧရ ယာသည် လ ုပလာက်မှုရှ ပါသလာား။ • သင ပ်လ ာ်သည ် စ က်ုပ ားပခမဧရ ယာ လ ုပလာက်မှုမရှ ခြငာ်းသည် မည်သည ်ပနရာပဒသမ ာားတွင ် ခ စ်ပပေါ်ပနသနည်ား။ ဘာပကကာင မ်လ ုပလာက်တာလြဲ။ • စ ုက်ပ ားပရားက ု တ ုားြ ြဲွံ့လာပစခြငာ်းနငှ ် ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်ပစခြငာ်းအတွက် မည်သည ်ပနရာပဒသမ ာားတငွ ် အြွင အ်လမ်ား ရှ ပါသလြဲ။ • ပရအသ ာုးခပ ပာူးတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်မ ာား အပကာငအ်ထည်ပ ေါ် ခြငာ်းအတကွ ် သင ပ်လ ာ်သည ် ပခမဧရ ယာအပပေါ် အဓ က ဇီဝရုပ်ပ ငုာ်း အကန အ်သတ်မ ာားက ဘာပတွလြဲ။ • ပဒသနတရ အတ ငုာ်းအတာအရ ဆငာ်းရြဲမွြဲပတမှု အဆင မ် ာား (သ ု မဟုတ်) အာဟာရြ ွံ့တြဲ မှု နှုနာ်းမ ာား ကြဲ သ ု ပသာ လူမှုစီားပွာားသဘာဝလကခဏာမ ာားအပပေါ်မူတည်၍ စ ုက်ပ ားပရား ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှုမှပန၍ မည်သည ်ပဒသမ ာားမှ အက ားပက ားဇူားအမ ာားဆ ာုး ရရှ န ငုသ်နည်ား။ ဆက်စပ်ပတ်သက်ပနပသာ အဓ က အပကကာငာ်းအရာ/ခပဿနာမ ာားရှ သည ် အပခြအပနတွင ် (၄ငာ်းတ ု အထြဲမှ ရာသဦတုပခပာငာ်းလြဲမှုသည် အထငရ်ှာားဆ ာုးခ စ်သည်) ပလ လာသ ုားသပ်မှုအပတာမ် ာားမ ာားသည် စ ုက်ပ ားပခမ ဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု ထပ်မ ဆနာ်းစစအ်ကြဲခ တ်ပလ လာကကသည် (Liambila & Kibret 2016; Ramirez et al. 2013)။ ၄ငာ်းသည် ပခမအသ ာုးြ မှု အစီအစဥ်ပရားဆွြဲခြငာ်း နငှ ် မူဝါဒပရားရာပလ လာသ ုားသပ်မှုတွင ် 9 သင ပ်လ ာ်သည ်ပခမပနရာနငှ ် ပတ်သက်သည ် အနာဂတခ် စ်န ငုပ်ခြြန မှ်နာ်းမှုမ ာားက ု ထည ်သွငာ်းရန ် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သမူ ာား နငှ ် သက်ဆ ုငသ်ူ ပဂု္ လ၊် အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားအာား ြွင ခ်ပ သည်။ ထ နုာားလည်သပဘာပပါက်မှုက ပခပာငာ်းလြဲပနပသာ သဘာဝပတ်ဝနက် င ် အပခြအပနမ ာားတွင ် ပခမဧရ ယာသင် ပလ ာ်မှု ဆက်လက်တည်ရှ ပနမှုက ု ပသြ ာပအာင ် ကူညီသည ် ပစမ်ှတ်ထာား ထ နာ်းည ခြငာ်း မဟာဗ ြူဟာမ ာား ွ ွံ့ မ ားတ ာုးတက်ရာတွင ်ပ ပ ုား ကူညီပပားသည်။ သင ရ်လ ောမ်ှုက မညက်ွဲ သ အကွဲပ တဆ်န်ုံးစစသ်နညု်ံး သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာခြငာ်းသည် အကြဲခ တ်ဆနာ်းစစ်ပနသည ် ပခမဧရ ယာနငှ ပ်တ်သက်၍ ကျွမ်ားက ငသ်ူ၏ဉာဏပ်ညာဗဟုသုတနငှ ် အတူတွြဲ၍ သဘာဝပတ်ဝနာ်းက ငသ် ပပ ၊ လူမှုပရားသ ပပ နငှ ် စီမ ြန ြွ်ြဲမှုပညာတ ု အပါအဝင ် ကျွမ်ားက ငမ်ှုနယ်ပယ်မ ာားမှပါဝငမ်ှုက ုလ အုပ်ပသာ ဘာသာရပ်အမ ာားအခပာား စုပပါငာ်းပါဝငပ်သာ နည်ားပညာရပ်ခ စ်သည် (Prakesh 2003; Rodenburg et al. 2014)။ ထ ကုြဲ သ ု သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာခြငာ်းက ု ဘာသာရပ်မ ာားပါဝငပ်သာ ရှြူပထာင မှ် ြ ဥ်ားကပ်သင မ်ပီား ၄ငာ်းအာားလည်ပတ် အသ ုားခပ သည ် ကာလအတငွာ်း ပာူးပပါငာ်းပါဝငပ်ဆာငရွ်က်သည ် နည်ားလမ်ားမ ာားက ု အသ ာုးခပ ခြငာ်းလည်ား ပါဝငသ်င ပ်ပသည်။ သာီးခြာား ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာသ ုားသပ်ခြငာ်း နည်ားပညာမ ာား အသ ုားခပ မှု လ အုပ်ပသာ သင ပ်လ ာ်မှု ဆကစ်ပ်ပတသ်ကရ်နရသော အရ ကောငု်ံးပြငု်ံးေော က စစမ ောုံး၊ ေောသဦတ ရပပောငု်ံးလွဲမှု သာီးနှ စ ုက်ပ ားမှုအတွက် သင ပ်လ ာ်ပသာ ပခမဧရ ယာမ ာား ကူားပခပာငာ်းခြငာ်း (သ ု မဟုတ်) ပလ ာ နည်ားခြငာ်း နငှ ကူ်ပခပာငာ်းခြငာ်း ခ စ်ရန ် ပမ ာ်လင ထ်ာားသကြဲ သ ု ပနာက်ဆယ်စုနစှ် နစှြ်ုအတွငာ်း စ ုက်ပ ား ထတု်လုပ်မှုအပပေါ် ရာသဦတုပခပာငာ်းလြဲမှုက သ သာထငရ်ှာားစွာဆ ာုးက ားသကပ်ရာက်မည်က ုလည်ား ပမ ာ်လင ထ်ာားပပသည် (Fischer et al. 2005)။ ပခမသင ပ်လ ာ်မှုနငှ ် ပတ်သက်၍ အပခပာငာ်းအလြဲမ ာားခ စ်န ငုပ်ခြသည် ပနရာပဒသအပပေါ်မတူည်သလ ု လက်ရှ ရာသဦတုအပခြအပနမ ာား၊ ပခမအပခြအပနမ ာား၊ အပခပာငာ်းအလြဲနငှ အ်တူ အဆငပ်ခပစွာပနန ငုရ်န ် အပခြြ အပဆာက်အဦားနငှ ် အရငာ်းအခမစ်မ ာား ရရှ န ငုမ်ှု စသည် ပဒသ၏ သဘာဝသငွခ်ပငလ်ကခဏာမ ာားအပပေါ် မူတည် (Olesen & Bindi 2002)။ ထ ကုြဲ သ ု ရာသဦတုပခပာငာ်းလြဲမှုက စ ုက်ပ ား-ပဂဟ ဇ ုအမ ားမ ားတစ်ပလ ာက် ပခမဧရ ယာရရှ မှု အပပေါ်မည်သ ု သက်ပရာက်မှုရှ မည်က ု ဆ ုားခ တ်ခြငာ်းခ င ် ပနာက်လာမည ် ဆယ်စုနစ်ှကာလမ ာားတွင ် ပတာငသ်ူမ ာား၏ တ ုားတက်လာသည ် စ ုက်ပ ားထတ်ုလုပ်မှုနငှ် အသက်ပမွားဝမ်ားပကကာငာ်းအလုပ်မ ာားက ု ကူညီပ ပ ုားပပားရန ်သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်းက အဓ ကက ရ ယာအခ စ် ပဆာငရွ်က်န ငုသ်ည်။ 10 ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာခြငာ်းသည် ရှြူပ်ပထာွးမပီား ရြှူပထာင မ် ားစ ုပါဝငပ်သာ လုပ်ငနာ်းစဥ် တစ်ြုခ စ်ပပသည်။ သမာားရ ုားက နည်ားလမ်ားမ ာားတငွ ် အပရအပသာွးခပအြ က်အလက်မ ာား၊ က နာ်းဂဏာနာ်းအပရအတွက်ခပ အြ က်အလက်မ ာား (သ ု မဟုတ်) က နာ်းဂဏာနာ်း/အတ ုငာ်းအတာပမာဏခပ အြ က်အလက်မ ာားနငှ ် အဓ ကအာားခ င် ဇီဝရုပ်ပ ငုာ်း အြ က်မ ာားက ုသ ာုးစွြဲမှုမ ာား ပါဝငသ်ည်။ ပြတပ်ပေါ် ြ ဥ်ားကပ်မှုမ ာားသည် ပခမပနရာ အြ က်အလက်မ ာား (spatial data) သ ုားစွြဲမှုက ု ထည ပ်ပါငာ်းခြငာ်း၊ ပ ု၍က ယ်ခပန မ်ပီား ဘက်စ ုပါဝငပ်သာ ဇီဝရုပ်ပ ုငာ်း၊ အပခြြ အပဆာက်အဦား နငှ ် လူမှုစီားပွာား အပကကာငာ်းအြ က်အစုအပဝားမ ာားက ု ထည ်သွငာ်းခြငာ်းတ ု က ု ခပ လုပ်ပလ ရှ သည်။ ပခမဧရ ယာ သင ပ်တာ်မှုနငှ ် ပတ်သက်၍ ခပ လုပ်သည ် ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာမှုအတွငာ်း ပါဝငပ်သာ စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာား ၏ ပ ပ ာုးန ငုစွ်မ်ားက ု ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တရ်နအ်တွက ် စ ြ နစ် နှုနာ်း အမ ာအခပာားအာား အကြဲခ တ်ခြငာ်း နည်ားလမ်ားမ ာားတငွ ် ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှု လုပ်ငနာ်းစဥ်အတွငာ်းရှ အဓ ကအဆင တ်စ်ဆင ် ပါဝငသ်ည် (Malczewksi & Rinner 2005)။ ပခမဧရ ယာ သင ပ်တာ်မှု တစ်ြုလ ာုးတငွ ် စ ြ နစ် နှုနာ်း တစ်ြုြ ငာ်းစ၏ီ ပါဝငမ်ှုက ု ဆ ုားခ တ်ရာတွင ် လသူာားမ ာား၏ ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ မှု (ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သူမ ာား၊ သက်ဆ ုငရ်ာ ပုဂ္ လ်/အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားနငှ ် ပဒသြ ကျွမ်ားက ငသ်ူမ ာား ပ ုစ ခ င )် က ု ထည ်သွငာ်းရန ် ပူပပါငာ်းပါဝငပ်သာ နည်ားလမ်ားမ ာားက ု လ ုအပ်သည်။ ဤလုပ်ငနာ်းစဥ်၏ ရလဒမ် ာားသည် အပလားြ နည် ခြငာ်းခပ လုပ်မပီားသည ် ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပလ လာမှုအတွငာ်းရှ စ ြ နစ် နှုနာ်းတစ်ြုစီက ု ခ စ်ပပေါ်ပစသည်။ ဥပပဒနငှ ညီ်၍ ဗဟုသုတဉာဏ၊ သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု အပခြြ ပသာ ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပပေါ်မူတည်၍ အပလားသာဦားစာားပပားမှု (အပလားြ နည် ခြငာ်း) မ ာားက ု ခ စ်ပစရန ် ဤလုပ်ငနာ်းစဥ်သည် အမ ာားအာားခ င် တသမတ်တည်ား ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာပလ လာမှုက ု အသ ုားခပ ခြငာ်း ပါဝငသ်ည် (Nguyen et al. 2015)။ သင ပ်လ ာမ်ှုက ု တွက်ထတုရ်န ် ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာပလ လာမှု၏ ပူပပါငာ်းပါဝငလ်ပ်ုပဆာငပ်သာ အဆင အ်တွငာ်းရှ အပလားြ နည် ခြငာ်းအပပေါ် အပခြြ မပီား ပပါငာ်းစပ်ထာားခြငာ်းမခပ မှီ စ ြ နစ် နှုနာ်း တစ်ြုြ ငာ်းစီက ု က ုယ်စာားခပ ပသာ ပဒတာအြ က်အလက်မ ာားက ု နှု ငာ်းယှဥ်၍ရပသာ အရွယ်အစာား အစဥအ်တ ုငာ်း (0 မှ 100 သ ု ) အသွငက်ာူးပခပာငာ်းပလ ရှ သည်။ ထ ု ပနာက် သင ပ်တာ်မှုအဆင မ် ာား (ဥပမာ၊ သင ပ်တာ်မှု အနည်ား မှ သင ပ်တာ်မှု အမ ာားသ ု ) အစအု ပဝားက ု က ယု်စာားခပ ထငဟ်တ်ပစရန ်သင ပ်တာ်မှု ရမှတ်မ ာားအာား ခပနလ်ည်အမ ားအစာားြွြဲပါ။ ထ ြု ဥ်ားကပ်မှုမ ာားနငှ ် ဆက်စပ်ပနပသာ ရှုပ်ပထာွးမှုက ု ထည ်သွငာ်းစဥ်ားစာားခြငာ်းခ င ် လ ာထာားပသာ ထတ်ုလုပ်မှုစနစ် တစ်ြုအတွက် ပခမဧရ ယာသင ပ်တာ်မှုက ု ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သည အ်ြါတွင ် ဆ ုားခ တ်ြ က ် ြ မှတ်သူမ ာားအတွက ်အသ ုားခပ သူအဆငပ်ခပလွယ်ကူမှု လုပ်ငနာ်းစဥ်က ု ပ ပ ာုးပပားန ငုသ်ည ်ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ်မ ာား ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှု (သ ု မဟုတ်) အငတ်ာနက်ဝက် (ဘ)် ဆ ုဒ ် အပခြြ အသ ုားခပ ပဆာ ( ်) ဝြဲ မ ာားမှ သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာသ ုားသပ်ခြငာ်းမ ာားအာား မကကာြဏဆ သုလ ု ပထာက်ပ ပပားသည် (Mendoza 2000; Tayyebi et al. 2016)။ ထ ု အခပင ်သင ပ်တာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်းသည် မကကာြဏဆ ုသလ ု ပခမပနရာ အပနအထာားသဘာဝအပနခ င ခ် စ်မပီား ပ ေါ် ခပပါပခမဧရ ယာအတွငာ်း ထ စုနစ် ွ ွံ့ မ ားပရားအတွက ် အသင ပ်တာ်ဆ ာုး ဇ ုနယ်ပခမမ ာားအာား က ုယ်စာားခပ ထငဟ်တ်ပစသည ် ပခမပ ုဆွြဲထာားသည် သင ပ်လ ာမ်ှု 11 ရလဒမ် ာားနငှ ်အတူ ပ သုဏ္ဍာနမ် ာားခ င ခ်မငရ်ပအာင ်ပ ေါ် ခပပစန ငုသ်ည ် ရလဒမ် ာားက ု ခ စ်ပစသည် (Baja et al. 2002)။ လုပ်ငနာ်းစဥ်က ု အကက မ်ကက မထ်ပ်မ လုပ်ပဆာငန် ငုမ်ှုက ု သရုပ်ပ ေါ် ခပလ က် ပအာက်ပ ေါ် ခပပါ (ပ ု-၁) သည် သင ပ်တာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း ခပ လုပ်ရနလ် အုပ်သည ် အဆင မ် ာားက ု ခပနလ်ည်သ ာုးသပ်ခြငာ်းက ု ခပသည်။ ၄ငာ်းသည် ပထမအဆင ် (စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာား) နငှ ် စတငသ်ည်။ ထ ပုထမအဆင တွ်င ် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သမူ ာား၊ သက်ဆ ုငရ်ာ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားက အကြဲခ တ်ဆနာ်းစစ်ပနသည ် စနစ် (နငှ ် ပလ လာသည ် ဧရ ယာ) က ု သတ်မှတ်ပ ေါ် ခပရန ်နငှ ်အတ ုငာ်းအတာပမာဏ၊ က ားပကကာငာ်းဆပီလ ာ်မှုနငှ ်ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုမှ မ မ လ ုြ ငပ်သာ ရလဒမ် ာားအာား ဆ ုားခ တသ်တ်မှတ်ရန ် လ ုအပ်သည်။ ထ ု ပနာက် အဓ ကစနစ၏် အစ တ်အပ ငုာ်းမ ာား (ဥပမာ၊ ဇီဝရုပ်ပ ုငာ်းဆ ငုရ်ာ၊ လူမှုစာီးပွာားအပခြအပန နငှ ်အပခြြ အပဆာက်အအ ုဆ ငုရ်ာ) က ု အပခြြ ၍ လ ာထာားပသာ ထတ်ုလုပ်မှုစနစ်အတွက် သင ပ်လ ာ်မှုက ခု စ်ပစသည ် စ နှုနာ်းမ ာားက ု သတ်မှတ်ပ ေါ်ထတု်ရန ် ပာူးပပါငာ်းပါ၀င ် ပဆာငရွ်က်ပသာ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုခ င ်လုပ်ပဆာငသ်ည်။ ဒတု ယအဆင ်(ပဒတာအြ က်အလက်) တွင ်သင၏် ကက တငသ်တ်မတှ်ဆ ုားခ တ်ထာားပသာ သင ပ်လ ာ်မှုစ နှုနာ်းမ ာားက ု က ယ်ုစာားခပ ရနအ်တွက် အရည်အပသာွးခပ (နငှ /်သ ု မဟုတ်) က နာ်းဂဏာနာ်းအပရအတွကခ်ပ သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု စုပဆာငာ်းခြငာ်း၊ စီမ ြန ြွ်ြဲမှုနငှ ် ထည ်သွငာ်းခြငာ်းတ ု ပါဝငသ်ည်။ တတ ယအဆင ် (အပလားြ နည် ခြငာ်း) သည် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအာား စ နှုနာ်းမ ာား၏ ပ ပ ုားကူညီမှုအပပေါ် အပခြြ ၍ စ နှုနာ်းအပလားြ နည် ခြငာ်းက ု လ ုအပ်ပသာ စ နှုနာ်းအမ ာားအခပာား အကြဲခ တ ်ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းလုပ်ငနာ်းစဉ်က ု ရည်ညွှနာ်းသည်။ စတုတထ အဆင ် (အသငွက်ူားပခပာငာ်းခြငာ်း) နငှ ် ပဉ္စမအဆင ် (ခပနလ်ည်အမ ားအစာားြွြဲခြငာ်း) အဆင မ် ာားက ု လုပ်ငနာ်းစဉ်၏ ဆဌမအဆင ် (ပခမပ ု) အတွငာ်း ရလဒမ် ာားအာား ပခမပနရာပ စု ပ ေါ်မတ်ခ င ် မခပသမီ သင ပ်လ ာ်မှုက ု စ သတ်မှတ်ခြငာ်း၊ တွက်ြ က်ခြငာ်းနငှ ် စုပပါငာ်းခြငာ်းအတွက် အသ ုားခပ သည်။ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း၏ ဤအဆင မ် ာားသည် ပ ုမ ုက ယ်ခပန ပ်သာ လူ ပဘာငအ်ပခြအပန (ဥပမာ၊ ဆ ာုးခ တ်ြ က်ြ သူမ ာား၊ သက်ဆ ုငသ်ူ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ား မ ာား၊ ကျွမ်ားက ငသ်ူမ ာား) နငှ ် ပလ လာမှုနယ်ပယ် (ဆ ုလ သုည်မှာ အပခြအပနမ ာားနငှ ် ကန သ်တ်ြ က်မ ာား) အတွငာ်းပတွွံ့ရပသာ သဘာဝပတ်ဝနာ်းက င ် တ ု အတွငာ်းတွင ် (နငှ ် ၄ငာ်းတ ု မှတ ုက်ရ ုက်လွှမ်ားမ ုားခြငာ်းက ြု ရ) လုပ်ငနာ်းလည်ပတ်ကကသည်။ သဘာဝပတ်ဝနာ်းက ငသ်ည် သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် လွှမ်ားမ ုားမှုရှ ပသာ မပသြ ာ မပရရာမှုမ ာား၊ ဥပပဒခပ ပရားလ ုအပ်ြ က်မ ာားနငှ ် ပခမပနရာဆ ုငရ်ာ အခြာားပရွားြ ယ်စရာမ ာား/ခ န ပ်ဝမှုမ ာားက ု သက်ပရာကခ်ပဌာနာ်းထာားစဥ်တွင ်လူ အ ွြဲွံ့အစည်ားသည် ပါဝငရ်နအ်တက်ွ ပရွားြ ယ်ထာားပသာ သတငာ်းအြ က် အလက်မ ာား (ဆ ုလ ုသည်မှာ စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာား) အာား လမ်ားညွှနပ်ပားခြငာ်းခ င ်သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု ကသဇာလွှမ်ားမ ုားမည်ခ စ်မပီား၊ လူတစ်ဦားြ ငာ်းစီ၏ တန ် ုား သတ်မှတ်ဆ ာုးခ တ်မှုမ ာား၊ ကွြဲလွြဲပနပသာ ရည်မှနာ်းြ ကမ် ာား၊ ဥပပဒနည်ားလမ်ားအရ လ အုပ်ြ က်မ ာားနငှ ် သာတူညီမ မှုဆ ုငရ်ာ က စစရပ်မ ာားအပပေါ် အပခြြ ၍ စ နှုနာ်းက ု အပလားြ နည် ခြငာ်း က ုလည်ား ကသဇာလွှမ်ားမ ုားမည်ခ စ်သည်။ ပခမဧရ ယာ အသွငက်ာူးပခပာငာ်းပရားအတွက် တရာားဝငမ်ှုနငှ ်တရာားမ တမှုက ု ပ ပ ုားပပားလ က် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း မှ ထကွ်ပပေါ်လာပသာ ရလဒသ်ည် လူ အ ွြဲွံ့အစည်ား ( ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်ပရား ရည်မှနာ်းြ က်မ ာားခ စ်သည ် 12 တ ုားတက်ပသာ အာဟာရ ူလ ုပရားနငှ ် ဆငာ်းရြဲနမ်ွားပါားမှု ပလ ာ ြ ပရား အပနခ င )် နငှ ် သဘာဝပတ်ဝနာ်းက င ် (သင ပ်လ ာ်ပသာ ပခမဧရ ယာတွင ်ပရရှည်တည်တ ပသာ စ ုက်ပ ားပရားအပလ အက င မ် ာားက ု အပကာငအ်ထည် ပ ာ်ခြငာ်းခ င )် က ု လွှမ်ားမ ုား လ မ ်မည်ခ စ်သည် (Ferretti & Montibeller 2016)။ (ပ -၁): သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းတွင ်အသ ုားခပ သည ် အပခြြ အစ တအ်ပ ုငာ်းမ ာား၊ Ferretti & Montibeller (2016) မှ ဆပီလ ာ်ပအာင ်ဘာသာခပနထ်ာားသည်။ 13 အပ ငု်ံး ၃၊ အသ ုံးပပြုသ အတ က ်လမ်ုံးညွှန်ြ ကမ် ောုံး 14 ပြ ြုင သ ုံးသပ်မှု ပအာက်ပ ာ်ခပပါ လမ်ားညွှနြ် က်မ ာားသည် ပရအသ ုားခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတုလ်ုပ်မှုစနစ်မ ာားအတွက ် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ ပသာစနစ် (IAFP DSS) က ု မည်သ ု လည်ပတ်လုပ်ပဆာငရ်မည်က ု အပသားစ တ်လမ်ားညွှနြ် ကမ် ာား ပပားသည်။ လမ်ားညွှနြ် ကမ် ာားသည် လ ာထာားပသာ အစာားအစာထတု်လုပ်မှု စနစ်အတွက် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာရန ် အသ ုားခပ သည ် မတူညီပသာ အဆင ် ပခြာက်ဆင န်ငှ အ်ညီ ွြဲွံ့စည်ားတည်ပဆာက်ထာားသည်။ သင၏် ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုက ု မပီားပခမာက်ရနန်ငှ ် သင၏် ရလဒမ် ာားက ု ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုခပ ပခမပ ုမ ာားပ စု ခ င ် တငခ်ပရန ် လုပ်ပဆာငမ်ှုတစ်ြု က ု ပနာက်ထပ် လုပ်ပဆာငမ်ှုတစ်ြုပပေါ်တွင ်တည်ပဆာက်မှုနငှ အ်တူ အဆင တ်စ်ဆင ြ် ငာ်းစီသည် သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုဆ ငုရ်ာ ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာမှုက ု အပကာငအ်ထည်ပ ာ်ရန ် လ ုအပ်သည ် တ က ပသာလုပ်ပဆာငမ်ှုအစုအ ပဝား တစ်စုက ု ဗဟ ုခပ ပါသည်။ အဆင တ်စဆ်င ြ် ငု်ံးစီ၏ အစတ င ်ရအောက်ပါတ က ရ ငု်ံးပပရသော ပြ ြုင သ ုံးသပ်မှုက သင အ်ောုံး ရထောကပ် ရပုံးပါလ မ ်မည-် • အဆင တ်စ်ြ ၏အြန်ုံးကဏ္ဍ၊ IAFP DSS တငွ ် ပါဝငသ်ည ် အဆင တ်စ်ြုခြငာ်းစီ၏ အြနာ်းကဏ္ဍက ု ခြ င သု ုားသပ်ြ က် နငှ ်၎ငာ်းသည် အလ ုားစ ု သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဉ်တွင ်မည်ကြဲ သ ု ပ ပ ုားပပားသည်က ု ပထာက်ပ ခြငာ်း။ • အဓ ကလ ပ်ရဆောငမ်ှုမ ောုံး၊ IAFP DSS အဆင တ်စ်ြုစီအတွငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ည ် အဓ ကလုပ်ပဆာငြ် က် မ ာားက ု ပ ုငာ်းခြာားထာားသည်။ အြ ြု ျို့ရသောအဆင မ် ောုံး၏အဆ ုံးတ င ် ရအောက်ပါတ က ရ ငု်ံးပပရသော ေလဒမ် ောုံးစောေငု်ံးက သင အ်ောုံး ရပုံးလ မ ်မည-် • ထ တလ် ပ်လ ကရ်သောေလဒမ် ောုံး၊ အလုပ်ဝနပ် သည ် အဆင မ် ာား (ဆ ုလ ုသည်မှာ စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာား ပ ေါ်ထတု်သတ်မှတ်ခြငာ်း) ၏ အဆ ာုးတွင ် ပအာငခ်မငရ်ရှ မည ် ရလဒမ် ာားစာရငာ်းက ု တငခ်ပသည်။ သက်ဆ ုငရ်ာအလုပ်မ ာားအာားလ ုားက ု မပီားပခမာက်မပီားပနာက် IAFP DSS အဆင သ် ု ဆက်လက်လုပ်ပဆာငရ်န ်အဆငသ်င ခ် စ်ပကကာငာ်း ပသြ ာပစရန ်၎ငာ်းက ု စစ်ပဆားရနစ်ာရငာ်းအခ စ် အသ ုားခပ န ငုသ်ည်။ IAFP DSS အတွငာ်းရှ အက ားဝငပ်သာ အဆင မ် ာားသည် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုက ု လုပ်ပဆာငရ်န ် ဘက်ပပါငာ်းစ ုပါဝငလ် က် အဆင ဆ်င ပ်သာ ြ ဉ်ားကပ်မှု၏ က ုယ်စာားခပ မှု ခ စ်သည်။ ၎ငာ်းသည် သင၏် ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာမှု၏ အတ ငုာ်းအတာပမာဏနငှ ် ရည်မှနာ်းြ က်မ ာားက ု စ တ်ကူားပ ုပ ာ်ခြငာ်းမှ စတငမ်ပီား 15 အြ က်အလက် စုပဆာငာ်းခြငာ်းမှတဆင ်အရငာ်းြ DSS ပမာ်ဒယ်က ု ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု တွက်ြ က်ရန ် ြွင ခ်ပ ခြငာ်းမခပ မီ အပလားြ နည် ခြငာ်းဆ ငုရ်ာ လူအမ ာားပါဝငတ်က်ပရာက်ပသာ အလုပ်ရ ုပဆွားပနာွးပွြဲမ ာားက ု အသ ုားခပ ခြငာ်းအထ လုပ်ပဆာငသ်ည်။ IAFP DSS ၏ အဆင ဆ်င ် ြ ဉ်ားကပ်မှုသည် အလယ်အလတ် အြ နက်ာလတစ်ြုအတွငာ်း သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းခပ လုပ်သည ် က ရ ယာက ု မပီားစီားရန ် စတငသ်ည ်အပနခ င ်စနစ် (နငှ ်ဤအသ ုားခပ သူ လမ်ားညွှနြ် က်မ ာား) က ုလုပ်ငနာ်းလည်ပတ်ပစသည်။ သ ု ပသာ် နာရီပ ုငာ်းအတွငာ်း ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှု ရလဒမ် ာားက ု ထတ်ုလုပ်ရန ် ယြငက် စုပဆာငာ်းထာားပသာ အြ က်အလက်မ ာားက ု အသ ုားခပ သူမ ာား တ ုက်ရ ုက်ထည ်သွငာ်းခြငာ်းခ င ် DSS က ု ပလ ာ နည်ားပသာ အရွယအ်စာားတွငလ်ည်ား အသ ုားြ န ငုသ်ည်။ ခပည ်စ ုပသာ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း တစ်ြု ခပ လုပ်ရန ် IAFP DSS က ု အသ ာုးခပ သည အ်ြါ ဤအသ ုားခပ သူလမာ်းညွှနတ်ွင ် ပပားထာားသည ် သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာား ထက် ပက ာ်လွနပ်သာ လပ်ုပဆာငြ် က်မ ာားစွာ လ ုအပ်သည် (ဥပမာ၊ အြ က်အလက်စုပဆာငာ်းခြငာ်းနငှ ် ပူားပပါငာ်းပါဝငမ်ှုဆ ုငရ်ာ အလပ်ုရ ုပဆွားပနာွးပွြဲမ ာား ခပ လုပ်ခြငာ်း)။ ဤဥပမာတငွ ်အြ က်အလက် စုပဆာငာ်းခြငာ်း ကြဲ သ ု ပသာ လုပ်ငနာ်းပဆာငတ်ာမ ာားလုပ်ပဆာငရ်န ် လ အုပ်ပသာနည်ားလမ်ားမ ာားက ု ပ ုမ ုအပသားစ တ်ပသာ ခပငပ်ခ ည ်စွကသ်တငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု က ာုးကာားမှုမ ာားပ ုစ ခ င ် ပ ပ ာုးပပားထာားပါသည်။ အသ ာုးခပ သ ူ လမ်ားညွှန၏် ပနာက်ဆက်တွြဲတွင ်ဤအရငာ်းအခမစမ် ာား စာရငာ်းအခပည အ်စ ုက ု ပတွွံ့ န ငုပ်ါသည်။ ဤအလုပ်မ ာား ၏ အလုပ်တစ်ြုစီက ု ခ ည ဆ်ည်ားရာတငွ ်သငအ်သ ာုးခပ ရန ်ဆ ုားခ တ်သည ်နည်ားလမ်ားသည် သင ပ်လ ာ်မှုဆ ငုရ်ာ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှု၏ အဆင တ်စ်ြုစီက ု လုပ်ပဆာငရ်န ်သင အ်တွက် ရရှ န ငုပ်သာ ရည်မှနာ်းြ က်၊ အတ ငုာ်းအတာ ပမာဏ နငှ ်အရငာ်းအခမစ်မ ာားပပေါ်တွင ်မူတည်မည်ခ စသ်ည်။ 16 IAFP DSS အတ ငု်ံးရ အဆင တ် ငု်ံးသည ် သင ရ်လ ော်မှု ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောပြငု်ံးအတ က ် အရပြြ ပ စပ်ပီုံး လကခဏောေပ်မ ော- အဆင ်(၁)၊ အကွဲပ တ ်စ နှုန်ုံးမ ောုံး သင ပ်လ ာ်မှု ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ခြငာ်း လုပ်ပဆာငရ်န ်ခပငဆ်ငခ်ြငာ်း IAFP DSS ၏ ပထမအဆင တွ်င ်သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုဆ ငုရ်ာ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု ခပငဆ်ငရ်န ်လ ုအပ်ပသာ မရှ မခ စ် လုပ်ပဆာငြ် က်မ ာားက ု အကကမ်ား ငာ်းပ ာ်ခပပါသည်။ ၎ငာ်းတွင ်သင ်ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာ ပလ လာပနသည ် ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတ်ုလုပ်မှုစနစ် နငှ ် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအတွက် ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ ် ပနသည ် ပလ လာမှုဧရ ယာတ ု က ု သတ်မှတ်ပ ေါ် ခပခြငာ်းတ ု ပါဝငသ်ည်။ ထ ု အခပင ် ဤအဆင သ်ည် သင၏် အစာားအစာထတ်ုလုပ်မှုစနစ်အတွက် ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် လွှမ်ားမ ာုးသည ် အဓ ကအစ တ်အပ ုငာ်းမ ာား၊ စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲ မ ာားက ု သတ်မှတ်ပ ေါ်ထတု်ရာတွင ် သင အ်ာား လမ်ားညွှနပ်ပားမည်ခ စ်မပီား အဆ ုပါအြ က်မ ာားသည် သင အ်ာား ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုက ု မည်သ ု အပထာက်အကူခပ ပကကာငာ်း ဆ ုားခ တ်န ငုပ်စသည် (ဆ ုလ သုည်မှာ အခပ သပဘာပဆာငပ်သာ သ ု မဟုတ် အနတုလ်ကခဏာပဆာငသ်ည ် ပ ုစ ခ င ်ခ စသ်ည်)။ ဤအဆင ၏် အဆ ုားတွင ်အဆင ်(၂) တွငပ် ာ်ခပထာားပသာ အြ က်အလက်စုပဆာငာ်းခြငာ်း၊ စီမ ြန ြွ်ြဲမှုနငှ ် ထည ်သွငာ်းခြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဉ်က ု တည်ပဆာက်ရနအ်တွက် အသ ုားခပ မည ် စ နှုနာ်းမ ာားစာရငာ်းက ု သငထ်တု်လုပ်ထာားမပီားလ မ ်မည် ခ စ်သည်။ အဆင ်(၂)၊ ရဒတောအြ ကအ်လကမ် ောုံး အြ က်အလက်မ ာား ရယမူှု၊ စီမ ြန ြ်ွြဲမှု နငှ ်ထည ်သွငာ်းခြငာ်း IAFP DSS ၏ ပနာက်အဆင တွ်င ် သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း ထည ်သွငာ်းရနအ်တွက ် ပရွားြ ယ်ထာားပသာ စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားက ု က နာ်းဂဏနာ်း အပရအတွက်အလ ုက် က ုယ်စာားခပ ရနအ်တကွ ် အြ က်အလက်မ ာား ထည ်သငွာ်းရန ်လ ုအပ်သည်။ ၎ငာ်းသည် IAFP DSS ၏ လုပ်ငနာ်းလည်ပတ်မှု မလုပ်ပဆာငမ် ီ (သ ု မဟုတ်) IAFP DSS ၏ လုပ်ငနာ်းလည်ပတ်မှုအတွငာ်း လုပ်ပဆာငန် ငုသ်ည ် အြ က်အလက်မ ာား ရယူမှုနငှ ် စီမ ြန ြွ်ြဲမှုလုပ်ငနာ်းစဉ်က ု လ ုက်နာမည်ခ စ်သည်။ သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု လုပ်ပဆာငရ်နအ်တကွ ် အြ က်အလက်မ ာားက ု IAFP DSS အတငွာ်း ထည ်သငွာ်းရပါမည်။ 17 အဆင ်(၃)၊ ဥုီံးစောုံးရပုံးမှု သင ပ်လ ာ်မှု စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာားအာား အပလားြ နည် ခြငာ်း အဆင ် (၃) သည် IAFP DSS လုပ်ငနာ်းစဉ်အတွငာ်း တ ုက်ရ ုက်ထည ်သွငာ်းမှုက ု လ ုအပ်သည်။ ဤအဆင တွ်င ် သင၏် ပရအသ ုားခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်အတွက် သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် မည်သည်က လွှမ်ားမ ာုးမှုအရှ ဆ ုား ဆ သုည်က ု အစ ုလ ုက် နှု ငာ်းယှဥ်မှုမ ာား အသ ာုးခပ ၍ ဆ ာုးခ တလ် က် ဤအဆင သ်ည် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု ွြဲွံ့စည်ားသည ် ကွြဲခပာားပသာ စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာား၏ အပရားကကာီးမှုက ု အကြဲခ တ်သည ် သူ (သ ု မဟုတ် သက်ဆ ုငသ်ူ အ ွြဲွံ့တစ် ွြဲွံ့) သည် ဤအဆင တွ်င ်သငက် ုယ်တ ုင ် ခ စ်သည်။ အဆင ် (၃) သည် Analytic Hierarchy Process (AHP) ဟုပြေါ်ပသာ စ နှုနာ်းမ ာားစွာခ င ် အကြဲခ တ်ခြငာ်း နည်ားပညာက ု အသ ုားခပ ၍ ပမာ်ဒယ်၏ အစ တ်အပ ငုာ်းတစ်ြုစအီတွငာ်းတွင ် တည်ရှ ပသာ အတူတက ွ တွြဲြ တ်ထာားပသာ စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားပပေါ်တွင ် အပခြြ ၍ အပရားကကာီးမှုက ု ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ရန ် လ ုအပ်သည်။ ၎ငာ်းသည် အရငာ်းြ IAFP DSS ပမာ်ဒယ်က ု ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု အကြဲခ တ်သည ် ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ သမူ ာား၊ သက်ဆ ုငသ်ူ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာား၏ ဦားစာားပပားမှုမ ာား၊ လ အုပ်ြ က်မ ာားနငှ ် ပမ ာ်လင ပ်တာင တ်ြ ကမ် ာားအပပေါ် အပခြြ ၍ ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာမှုအတွငာ်း အစ တအ်ပ ုငာ်းတစ်ြုစီအတွက် အပလားြ နည် ခြငာ်းမ ာား သတမ်ှတ် ပပားပစ န ငုပ်ါသည်။ အဆင ်(၄)၊ အသ ငက် ုံးရပပောငု်ံးပါ သင ပ်လ ာ်မှုစ နှုနာ်းမ ာားအာား အသငွက်ူားပခပာငာ်းခြငာ်းနငှ ်တစ်ပပါငာ်းတညာ်း ပပါငာ်းစညာ်းခြငာ်း အဆင ်(၄) က ု IAFP DSS ပမာ်ဒယ်မှ လ ုားလ ုားလ ာားလ ာား လုပ်ပဆာငမ်ပီား သ ာုးစွြဲသမူ ာားမ ှတ ုက်ရ ုက်ထည ်သငွာ်းမှု မလ ုအပ်ပါ။ ထ ကုြဲ သ ု သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း၏ ရလဒမ် ာားက ု ြ က်ြ ငာ်းကကည ်ရှုလ ုပါက အဆင ် (၆) သ ု သငဆ်က်လက်လုပ်ပဆာငန် ငုသ်ည်။ သ ု ရာတွင ် အသွငက်ာူးပခပာငာ်းခြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဉ်က ု သငက်ကည ရ်ှုလ ုပါက သင၏် အြ က်အလက်မ ာား 0 မှ 100 သ ု အရွယ်အစာားပမာဏ အစဥ်အတ ုငာ်း မည်ကြဲ သ ု ပခပာငာ်းလြဲသွာားသည်က ု သရုပ်ခပသည ်အပနခ င ် IAFP DSS မှ လပ်ုပဆာငပ်သာ လုပ်ပဆာငြ် က်မ ာားက ု ခမငရ်သည်။ စ နှုနာ်းမ ာားက ု နှု ငာ်းယှဉ်ကာ ပပါငာ်းစည်ားန ငုပ်စခြငာ်းခ င ်သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း၏ အဆင ် (၃) အတွငာ်း ထတု်လုပ်သည ် အပလားြ နည် ခြငာ်းမ ာားအပပေါ် အပခြြ ၍ ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု တွက်ြ က်န ငုပ်စပါသည်။ 18 အဆင ်(၅)၊ ပပန်လညအ်မ ြုုံးအစောုံးြ ွဲပါ ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှု တစ်ြုလ ုားအာား ခပနလ်ညအ်မ ားအစာားြွြဲခြငာ်း အသွငက်ာူးပခပာငာ်းခြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဉ် အဆင ်(၅) က ု ခပ လုပ်ခြငာ်းခ င ်သင၏် ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုအတွငာ်း ပါရှ သည ် အစ တ်အပ ငုာ်းမ ာား၊ စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားပပေါ်တွင ် အပခြြ ၍ ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှု အလ ုားစ ု တွက်ြ က်မှုက ု ပပားရန ်IAFP DSS မှ သင၏် ရလဒမ် ာားက ု မည်ကြဲ သ ု ခပနလ်ည်အမ ားအစာားြွြဲသလြဲ ဆ ုတာက ု ခမငသ်ာပစသည်။ ၎ငာ်းသည် သင၏် ပလ လာမှုဧရ ယာတစ်ပလ ာက် သင ပ်လ ာ်မှုက ု အရွယအ်စာားပမာဏ 1-4 စပကားခ င ်အမ ားအစာားြွြဲထာားမပီား ၁ သည် သင ပ်လ ာ်မှုနည်ားသည်က ု က ယ်ုစာားခပ မပီား ၄ သည် ခမင မ်ာားပသာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု က ုယ်စာားခပ သည်။ အဆင ် (၅) က ု IAFP DSS ပမာ်ဒယ်မှ လ ာုးလ ုားလ ာားလ ာား လုပ်ပဆာငမ်ပီား သ ုားစွြဲသမူ ာားမှ တ ုက်ရ ုက်ထည ်သွငာ်းမှု မလ အုပ်ပါ။ ဤသ ု ခ င ် သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း၏ ရလဒမ် ာားက ု ြ က်ြ ငာ်းကကည ရ်ှုလ ုပါက အဆင ်(၆) သ ု သငဆ်က်လက်လုပ်ပဆာငန် ငုသ်ည်။ အဆင ်(၆)၊ ရပမပ ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုက ု ပခမပ ုဆွြဲခြငာ်း သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း၏ ရလဒမ် ာားက ု အဆင ် (၆) တွင ် တငခ်ပထာားမပီား ၁ (သင ပ်လ ာ်မှုနည်ားပသာ) မှ ၄ (ခမင မ်ာားပသာ သင ပ်လ ာ်မှု) အတ ုငာ်းအတာစပကားခ င ် သင၏် စာားနပ်ရ ကခာ ထတ်ုလုပ်မှုစနစ်အတွက် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု ပ ာ်ခပသည်။ အသ ုားခပ သူလမာ်းညွှနသ်ည် Excel 3D (သ ုားဘက်ခမင)် ပခမပ ုလုပ်ပဆာငြ် က်အတွငာ်း သင ရ်လဒမ် ာားက ု ခမငရ်ရန ် လ အုပ်သည ်အဆင မ် ာားက ု လမ်ားညွှနပ်ပားသည်။ ၎ငာ်းသည် သင အ်ာား ပခမယာအသ ုားခပ မှုစီမ က နာ်းပရားဆွြဲခြငာ်းက ု လမ်ားညွှနရ်ာတွင ် အပထာက်အကူခ စ်ပစရန ် သင၏်ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုမှ ထကွ်ပပေါ်လာပသာရလဒမ် ာားက ု အသ ုားခပ သည ်အြါ အက ားရှ ပသာ ပခမပနရာသငွခ်ပငလ်ကခဏာ ပ ုစ ခ င ်သင၏်ရလဒမ် ာားက ု တငခ်ပန ငုပ်စ၍ ထတု်ယူန ငုပ်စမည် ခ စ်သည်။ ဤအသ ုံးပပြုသ လမ်ုံးညွှန်တစရ်လ ောကလ် ုံး သတငု်ံးအြ ကအ်လကမ် ောုံးက ပ စ ရ ေါ်မတမ် ောုံးစ ောပ င ် တငပ်ပပါမည၊် ပ ေါ် ခပပါ လမ်ားညွှနြ် က်မ ာားကဏ္ဍ တစ်ြုအတွငာ်း ရည်ညွှနာ်းထာားသည ် IAFP DSS အတွငာ်းရှ တည်ပနရာက ု လမာ်းညွှနရ်န ်ဤကွနပ် ြူတာ ပ ု သပကေတက ု အသ ုားခပ မည်ခ စ်သည်။ 19 သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း၏ အစ တ်အပ ုငာ်းတစ်ြုအပနခ င ် IAFP DSS အတငွာ်း ခ ည ်ဆည်ားရန ် လ ုအပ်သည ် အပသားစ တတ် က သည ် အလုပ်မ ာားက ု မီားပမာငာ်းထ ာုးခပရန ် ဂွ သပကေတက ု အသ ာုးခပ ပါမည်။ IAFP DSS အတွငာ်းရှ အဆင တ်စ်ဆင က် ု နာားလည်ရန ် ကူညီပပားမည ် ပနာက်ြ သတငာ်းအြ က်အလက်က ု တငခ်ပပသာအြါတွင ် စာသငြ်နာ်း ပ ုသပကေတ (နငှ ် သက်ဆ ုငပ်သာ အကွက)် က ု အသ ုားခပ ပါမည်။ ပမားြွနာ်းပ ု သပကေတသည် IAFP DSS က ု လည်ပတ်လုပ်ပဆာငရ်ာတွင ် အပထာက်အကူခ စ်ပစရန ် အတွက် အသ ာုးခပ န ငုသ်ည ် ပနာက်ထပ်အရငာ်းအခမစ်မ ာားထ ြ တ်ဆက်မှုလမ်ားညွှနမ် ာားက ု ပ ပ ုားပပားမည်ခ စ်မပီား ၎ငာ်းတ ု က ု အသ ုားခပ သူလမ်ားညွှန၏် ပနာက်ဆက်တွြဲတွငလ်ည်ား ပတွွံ့ ရှ န ငုသ်ည်။ IAFPS DSS က ု လည်ပတ်လုပ်ပဆာငသ်ည ်အြါ သင အ်ာား လမ်ားညွနပ်ပားထာားသည ် ပမာွးခမြူပရားအပခြြ စပါား-ငါား နမူနာခ စ်ရပ်ပလ လာမှုက ု ပဆွားပနာွးရန ် စာအပ်ုပ ုသပကေတ က ုအသ ာုးခပ ပါမည်။ DSS ၏ ဤဗာားရငှာ်းပ ုစ က ု FISH ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ် အစအုပဝားအတွငာ်း ပနာက်ထပ်အရငာ်းအခမစ်တစြ်ုအခ စ် ပ ပ ုားပပားထာားသည်။ စပါား-ငါား နမူနာခ စ်ရပ်ပလ လာမှုသည် သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု မပီားပခမာက်ရန ်လ ုအပ်သည ် အဆင မ် ာားနငှ ်အလုပ်မ ာားက ု ခမငသ်ာပစရန ်လမ်ားညွှနြ် ကမ် ာား တစ်ပလ ာက်တွင ်ပါဝငမ်ည်ခ စ်သည်။ နမူနာခ စ်ရပ်ပလ လာမှုနငှ ် စပ်လ ငာ်း၍ ပနာက်ထပ် သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု ပအာက်ပါ ကဏ္ဍတွင ်ပ ေါ် ခပထာားပပသည်။ စတငအ်သ ုံးပပြုပြငု်ံး IAFP ဆ ုံးပ တြ် ပြငု်ံးအရထောက်အက ပပြုစနစ် နမ နောပ စေ်ပ်ရလ လောမှုက မ တဆ်ကပ်ြငု်ံး၊ ဧေောဝတပီမစဝ်ကျွန်ုံးရပေါ် ရ ရမ ုံးပမြူရေုံးအရပြြ စပါုံး-ငါုံး စနစမ် ောုံး၏ သင ရ်လ ေ်ာမှုအောုံး ဆန်ုံးစစ်အကွဲပ တပ်ြငု်ံး IAFP DSS က လည်ပတလ် ပ်ရဆောငေ်ောတ င ်က ညီေန်အတ က ် FISH ဆ ုံးပ တြ် ပြငု်ံးအရထောကအ်က ပပြုစနစ် အတ ငု်ံး နမ နောပ စ်ေပ်ရလ လောမှုက ရပုံးထောုံးသည်။ ဤခ စ်ရပ်ပလ လာမှုသည် ခမနမ်ာန ငုင် ဧရာဝတီတ ုငာ်း အတွငာ်း ပမွားခမြူပရားအပခြြ စပါား-ငါားစနစ်မ ာားအတွက် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုရလဒမ် ာား နငှ ် ပခမပ မု ာား ထတ်ုပပားခြငာ်းနငှ ်အတ ုငာ်းအတာအရွယအ်စာားအခပည ် သင ပ်လ ာ်မှု သ ာုးသပ်ပလ လာခြငာ်း ခပ လုပ်ရန ်DSS က ု မည်ကြဲ သ ု အသ ာုးခပ န ငုပ် ုက ု ဥပမာပပားထာားသည်။ သင၏် စာားနပ်ရ ပ်ကခာထတ်ုလုပ်မှုစနစ်အတွက် သင ပ်လ ာ်မှု 20 ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်း ရလဒမ် ာား ထတု်ပပားရန ် လုပ်ပဆာငရ်မည ်အလုပ်မ ာားက ု ခမငသ်ာပစရန ် ကူညီပပားမည ် လမ်ားညွှနြ် ကမ် ာား တစ်ပလ ာက်တွင ် ဤခ စ်ရပ်ပလ လာမှု ပပေါ်လာမည်ခ စ်သည်။ ဤနမူနာခ စရ်ပ် ပလ လာမှုသည် ပခမယာအသ ာုးြ မှုစီမ ြန ြွ်ြဲပရားနငှ ်ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ရာတွင ်သင ပ်လ ာ်မှုဆ ုငရ်ာ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှု က ု မည်သ ု အသ ာုးခပ န ငုပ်ကကာငာ်း ခ စ်ရပ်မှနဥ်ပမာတစ်ြကု ု တငခ်ပထာားသည်။ WorldFish ခမနမ်ာ သုပတသနအ ွြဲွံ့ မ ှ ခပ လုပ်ပသာ ပရရှည်သုပတသန အပပေါ်အပခြြ ၍ ဤနမူနာခ စ်ရပ်ပလ လာမှုက ု ခပ လုပ်သည်။ ၎ငာ်းသည် ကမဘာ သဘာဝပတ်ဝနာ်းက င ် ပခပာငာ်းလြဲမှုအပပေါ် အပခြြ ၍ ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုတွင ် လူမှုစာီးပာွားအပကကာငာ်းအြ က်မ ာား နငှ ် အနာဂတ်ပခပာငာ်းလြဲမှုမ ာား ထည ်ပပားသည ် တတ ယမ ားဆက် ပခမပ ုမ ာား ထတု်လုပ်မှုက ု ခ စ်ပစပသာ ပနာက်ဆက်တွြဲ တ ုားတက်မှုမ ာားနငှ အ်တူ ၂၀၁၉ ြုနစှ်တွင ် ပဒသအတကွ် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု ပဏာမ ပခမပ ုဆွြဲခြငာ်း (Dubois et al. 2019) ခ င ် စတငြ်ြဲ သည်။ ပမာွးခမြူပရားအပခြြ စပါား-ငါား စနစ ် စီမ က နာ်းသည် IAFP DSS ၏ ကနဦား စ တ်ကူားပ ုပ ာ်မှုက ု ခ စ်ပပေါ်ပစြြဲ မပီား ထ ု IAFP DSS စနစ ် ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှုအတွက် အပရားကကာီးပပသည်။ IAFP DSS သည် ကနဦား စပါား-ငါား သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာပလ လာမှုအတွငာ်း အသ ုားခပ ြြဲ သည ် အလာားတူ ပမာ်ဒယ်တည်ပဆာက် ြ ဉ်ားကပ်မှုက ု လက်ြ က င သ် ာုးြြဲ သည်။ ဤစီမ က နာ်းနငှ ် ပတ်သက်ပသာ ပနာက်ထပ်သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားအတွက် ပအာက်ပါ ဝဘဆ် ုဒက် ု သွာားပါ၊ https://digitalarchive.worldfishcenter.org/handle/20.500.12348/4910 IAFP ဆ ုံးပ တြ် ကြ် ပြငု်ံးအရထောကအ်က ပပြုစနစ ်က စတငပ်ြငု်ံး IAFP ဆ ုံးပ တြ် ကြ် ပြငု်ံးအရထောကအ်က ပပြုစနစက် Microsoft Excel 365 အတ ငု်ံး ထည သ် ငု်ံး ရေုံးဆ ွဲထောုံးပပီုံး၊ လုပ်ငနာ်းလညပ်တ်ရနအ်တွက် ဤ Excel (သ ု မဟုတ် အရင ်MS Excel ဗာားရငှာ်းပ ုစ ) က ု လ ုအပ်သည။် ၁၃ လကမ် ရမော်နီတောတ င ် ပပသေန် ဆ ုံးပ တြ် ကြ် ပြငု်ံးအရထောကအ်က ပပြုစနစ် (DSS) အောုံး ပ စ ြ ပပငဆ်ငထ်ောုံးသည်၊ သ ု ပသာ် ပမာ်နတီာအရွယ်အစာားအမ ားမ ားနငှ ် အသ ုားခပ ရနအ်တွက် ြ နည် န ငုသ်ည်။ သငသ်ည် မတူညီပသာ ပမာ်နတီာအရွယအ်စာားက ုအသ ာုးခပ ၍ DSS က ုကကည ရ်ှု ပနပါက သင ပ်မာ်နတီာနငှ ် အသင ပ်တာ်ဆ ာုးအရွယ်အစာားတစ်ြုသ ု စနစ်အာား ြ နည် ရန ် DSS ၏ ပအာက်ပခြညာဘကအ်ခြမာ်းရှ အနာီးအပဝား လုပ်ပဆာငြ် က် (Zoom) က အုသ ာုးခပ ပါ။ DSS သည် ညွှန် ကောုံးြ ကမ် ောုံးအစ အရဝုံးက အလ အရလ ောကက် ယပ်ပန ်သ ောုံးရစသည ် တစ်ြ တည်ုံး ရသော ညွှန် ကောုံးြ က ်မ ောုံး (Macros) က အသ ုံးပပြု၍ လ ပ်ငန်ုံးလည်ပတသ်ည်။ MS Excel က ု ွင ပ်သာအြါတွင ် "SECURITY WARING Macros have been disabled" ဟုပ ာ်ခပထာားပသာ သတ ပပားြ က်တစ်ြုက ု နသ်ာားခပငထ် ပ်တွင ် သငပ်တွွံ့ န ငုသ်ည်၊ သင၏် https://digitalarchive.worldfishcenter.org/handle/20.500.12348/4910 21 သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု DSS မှ လုပ်ပဆာငပ်စရန ် သငသ်ည် 'Enable Content' က ု ပရွားြ ယ်ပကကာငာ်း ပသြ ာပါပစ။ အဆင ်(၁)၊ စ နှုန်ုံးမ ောုံး သင ပ်လ ာ်မှု ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တခ်ြငာ်းခပ လုပ်ရန ် ခပငဆ်ငခ်ြငာ်း 22 ပြ ြုင သ ုံးသပ်မှု အဆင ်(၁)၊ စ ြ န်စ နှုန်ုံးမ ောုံး သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာသ ာုးသပ်ခြငာ်းတွင ်စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာားသည ် မညသ်ည ်အြနာ်းကဏ္ဍမှ ပဆာငရွ်က်သနညာ်း သင၏် ရေအသ ုံးပပြု ပ ုံးတ ွဲအစောုံးအစော ထ တလ် ပ်မှုစနစ်အောုံး ၎ငု်ံး၏ (က) အဓ ကအစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံး၊ (ြ) စ ြ န်စ နှုန်ုံးမ ောုံး န င ် (ဂ) စ နှုန်ုံးြ ွဲမ ောုံး အပ စ် ပ ငု်ံးပြောုံးန ငရ်စမည ် အဆင သ် ုံးဆင ် ရမော်ဒယ ် ရပေါ်အရပြြ ၍ ရပမဧေ ယောသင ရ်လ ော်မှုက IAFP DSS မ ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောသ ုံးသပ်သည်။ ၎ငာ်းသည် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုနငှ ် ပတ်သက်၍ ပဆာ ်ဝြဲ အသ ုားခပ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုက ု ခပ လုပ်န ငုပ်စပါသည်။ သင၏် ပလ လာမှုဧရ ယာနငှ ် စာားနပ်ရ ကခာထတု်လုပ်မှုစနစ၏် အဓ ကသွငခ်ပငလ်ကခဏာမ ာားအပပေါ် အပခြြ ၍ သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် လွှမ်ားမ ာုးသည ် အပရားကကီားဆ ုားအစ တအ်ပ ုငာ်းမ ာားက ု ပရွားြ ယ်ခြငာ်းက ု ပသြ ာပစလ က် စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာား ပရွားြ ယခ်ြငာ်းသည် DSS အတွက် အပရားကကာီးသည်။ ယငာ်းက သင ပ်လ ာ်မှုက ု ြ ုငမ်ာမပီား က ယ်က ယ်ခပန ခ်ပန ် ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပကကာငာ်း ပသြ ာပစသည်။ DSS အတွငာ်း အစ တ်အပ ုငာ်းမ ာားနငှ ်စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာားက ုပနရာြ ထာား ခြငာ်းသည် အရငာ်းြ သင ပ်လ ာ်မှု ပမာ်ဒယ၏် ွြဲွံ့စည်ားပ ုက ု လမ်ားညွှနပ်ပားသည ်အခပင ် အဆင ် (၂) တွငလ်ုပ်ပဆာငမ်ည ် အြ က်အလက်မ ာား စုပဆာငာ်းခြငာ်းလုပ်ငနာ်းစဉ်အတွငာ်း အသ ာုးခပ မည ် တ ငုာ်းတာသည ် ညွှနာ်းက နာ်းမ ာားက ု လမ်ားညွှနရ်နန်ငှ ် ပရွားြ ယ်ရနအ်တွက် အသ ုားခပ သည ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားက ု အသ ုားခပ ထာားသည်။ DSS က ု ကက တငသ်တ်မှတ်ထာားပသာ အစ တ်အပ ငုာ်းမ ာား၊ စ ြ နစ် နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာား၏ အပရအတကွ ် ပပေါ်တွင ်လုပ်ပဆာငရ်န ်သတ်မှတ်ထာားသည်။ ပမာ်ဒယ် အလွနအ်မငာ်း ရှုပ်ပထာွးမှု မခ စလ်ာပစရန ်ခ စသ်ည်။ DSS ၏ ွြဲွံ့စည်ားတည်ပဆာက်ပ ုက ု (ပ ု-၂) တွင ် ပတွွံ့ ခမငန် ငုသ်ည်။ ဤအရာသည် ပခမယာသင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်း တစ်ြုလ ာုးတွင ်အမ ာားဆ ာုး အစ တ်အပ ငုာ်း ၄ ြ၊ု အစ တ်အပ ငုာ်းတစ်ြုလ င ် စ နှုနာ်း ၈ ြု နငှ ် စ နှုနာ်းအမ ားအစာား တစ်ြုစအီတွငာ်း စ နှုနာ်းြွြဲ ၄ ြ ု ပါဝငပ်ကကာငာ်း သရုပ်ပ ေါ် ခပသည်။ ၎ငာ်းသည် သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းတွင ် အမ ာားဆ ုား တ ုငာ်းတာသည ် ညွှနာ်းက နာ်း ၁၂၈ ြုက ု ထည ်သွငာ်းရန ် ြွင ခ်ပ သည်။ 23 (ပ -၂)၊ အရငာ်းြ DSS ပမာ်ဒယ်မှ အသ ာုးခပ ပသာ သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း၏ အဆင သ် ုားဆင ် ွြဲွံ့စည်ားတည်ပဆာက်ပ ု အဆင ်(၁) တွငရ်ှ ပသာ အဓ ကလုပ်ပဆာငမ်ှုပတွက ဘာပတွလြဲ အဆင ် (၁) တ င ်သင ရ်လ ော်မှု ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောပြငု်ံး၏ အဆင သ် ုံးဆင ် ွဲ ျို့စည်ုံးပ တ င ်ပါဝငသ်ည ် အစ တအ်ပ ငု်ံး မ ောုံး၊ စ နှုန်ုံးသတမ် တြ် ကမ် ောုံးန င ် စ နှုန်ုံးြ ွဲမ ောုံးက ရေုံးသောုံးရ ေါ် ပပသည ် အဓ ကလ ပ်ရဆောငမ်ှု သ ုံးြ ပ င ် ွဲ ျို့စည်ုံး ထောုံးသည်။ ၎ငု်ံးတ မ ော ရအောကပ်ါအတ ငု်ံးပ စ်သည်- ၁။ သင စ်နစ်၏ သ ငပ်ပငလ်ကခဏောက ရ ေါ် ပပပြငု်ံး၊ သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း (ဥပမာ၊ ပရရှည်တည်တ ပသာ ွ ွံ့ မ ားတ ုားတက်မှု) ၏ အဓ က ရည်မှနာ်းြ က်မ ာားက ု ပ ာ်ထတု်ရနအ်တွက ် သင၏် အစာားအစာ ထတ်ုလုပ်မှု စနစ်နငှ ်ပလ လာမှု ဧရ ယာ၏ သွငခ်ပငလ်ကခဏာမ ာားက ုပ ာခ်ပပါ။ ၂။ စနစ်၏ အစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံးအောုံး ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး၊ သင၏် ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာမှုအတွငာ်း အသ ုားခပ ရန ် အဓ က အစ တ်အပ ငုာ်းမ ာားက ုပရွားြ ယ်မပီား ၄ငာ်းတ ု က သင၏် အစာားအစာထတ်ုလုပ်မှုစနစ်အတွက် သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် မည်ကြဲ သ ု လွှမ်ားမ ာုးမှုရှ သည်၊ ဘာပကကာင ်လွှမ်ားမ ာုးမှုရှ သည်က ု ပ ာ်ခပပါ။ ၃။ သင ရ်တော်မှုက တ ငု်ံးတောသည ် စ နှုန်ုံးမ ောုံးက ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး၊ သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုအတွငာ်း အစ တ်အပ ငုာ်းတစ်ြုစီတွင ်ပါဝငသ်ည ် စ နှုနာ်းမ ာား (နငှ ်စ နှုနာ်းြွြဲမ ာား) က ု ပရွားြ ယ်မပီား ၄ငာ်းတ ု တစ်ြုြ ငာ်းစသီည် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုတစြ်ုလ ုားက ု မည်ကြဲ သ ု ပ ပ ုားပပားသည်က ု ပ ာ်ခပပါ။ 24 သင စ်နစ၏် သ ငပ်ပငလ်ကခဏောက ရ ေါ် ပပပြငု်ံး အလ ပ် (၁)၊ စနစက် ရ ေါ် ပပပြငု်ံး အလ ပ်- သင၏် အစောုံးအစောထ တလ် ပ်မှုစနစန် င ် စပ်လ ဉုံး၍ ရအောကပ်ါ ရ ေါ် ပပြ ကမ် ောုံးက ဆန်ုံးစစအ်ကွဲပ တပ်ပီုံး DSS အတ ငု်ံး သက်ဆ ငေ်ော အက ကထ်ွဲသ သင၏်တ ပပန်ြ က်က ထည သ် ငု်ံးပါ။ ရေအသ ုံးပပြုရသော ပ ုံးတ ွဲအစောုံးအစော ထ တလ် ပ်မှုစနစ် • စနစ်၏ နောမည်၊ သင၏် ပရအသ ုားခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်၏ အမည်က ု ထည ်သွငာ်းပါ။ • စနစ်က ရ ေါ် ပပပြငု်ံး၊ သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွက် ဤအစာားအစာထတုလ်ုပ်မှုစနစ်က ု သငပ်ရွားြ ယရ်ခြငာ်းအပကကာငာ်း အက ဉ်ားြ ပ်ပ ာ်ခပပါ။ • စနစ်၏သ ငပ်ပငလ်ကခဏောမ ောုံး၊ သင ပ်လ ာ်မှုက ု ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ပသာအြါတွင ် အ ပရားတကကီား ထည ်သွငာ်းစဉ်ားစာားရမည ် စနစ်နငှ ် အဓ ကသွငခ်ပငလ်ကခဏာမ ာား (သ ု မဟုတ်) စနစအ်ပကာငအ်ထည် သင် ရလ လောမှုစနစ၏် က သ ငပ်ပငလ်ကခဏောက ဘောရ ကောင ရ် ေါ် ပပတောလွဲ အဆင ် (၁) မှ ပထမဆ ုားလပ်ုရမည ်တာဝနမ်ှာ သင၏် ပလ လာမှုဧရ ယာအတွငာ်း ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှု အတွက ် သင ် ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာမည ် ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ၏် လကခဏာရပ်က ု သတ်မှတ်ရန ် လ ုအပ်သည်။ ၎ငာ်းသည် သင အ်ာား ပလ လာမှု၏ အတ ုငာ်းအတာပမာဏနငှ ် က ားပကကာငာ်း ဆပီလ ာ်မှုက ု ဆ ုားခ တ်န ငုပ်စသည်၊ ဘာ ပကကာင ် ဘယ်လ ု သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းသည် အက ားရှ မည်က ု ပ ေါ် ခပန ငုမ်ပီား ပလ လာမှု၏ ရလဒမ် ာားက ု ပခမယာအသ ုားခပ မှု အစအီစဉ်ပရားဆွြဲခြငာ်း အစရှ သည်တ ု တွင ် အသ ုားခပ န ငုမ်ည်ခ စ်သည်။ သင စ်နစ်အာား ပ ုသဏ္ဍာနပ် ေါ် ခပသတ်မှတ်ခြငာ်းခ င ် သငသ်ည် DSS ၏ အဆင ် (၂) အတငွာ်း ပရွားြ ယ်မည ် အစ တ်အပ ငုာ်းမ ာား၊ စ နှုနာ်းသတ်မှတ်ြ က်မ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာား၏ အမ ားအစာားက ု ြွြဲခြာားသတ်မတှ်န ငုမ်ည်ခ စ်သည်။ *သင၏်ပလ လာမှုစနစ်အာား ယြငက် ပ ုသဏ္ဍာနပ် ေါ် ခပသတ်မှတ်မပီားပါက ၎ငာ်းအာား စနစ်၏ ပနာက်ပ ုငာ်း အဆင မ် ာားတွင ်အသ ုားခပ မည်ခ စ်သခ င ် ပတာငာ်းဆ ုထာားပသာ သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု DSS တွင ် ထည ်သွငာ်းပါ။ 25 ပ ာ်မှုမှ ရလဒအ်ခ စ် ထကွ်ပပေါ်လာန ငုသ်ည ် အဓ ကအက ားပက ားဇူားမ ာားက ု အတ ုြ ပ်သတ်မှတ ် ပ ေါ် ခပပါ။ • စနစ်က ယစ်ောုံးပပြု ပ ၊ သင အ်စာားအစာထတ်ုလုပ်မှုစနစ်၏ ပ ုတစ်ပ ုက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ ရလ လောမှု နယပ်ယ ် • စနစ်၏ တည်ရနေော၊ သင၏် ပရအသ ာုးခပ ပာူးတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်အတကွ် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု ဆနာ်းစစအ်ကြဲခ တ်ရန ် သငရ်ည်ရွယ်ထာားသည ် ပလ လာမှုဧရ ယာအတွငာ်း အသ ုားခပ မည ် တည်ပနရာ၊ အတ ုငာ်းအတာနငှ ်ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုယူနစ်မ ာား (ဥပမာ၊ ပက ားရွာ၊ မမ ွံ့၊ ြရ ုင)် က ု ပ ာ်ခပပါ။ • ရလ လောမှုနယပ်ယဧ်ေ ယော၊ သင် ပလ လာမှု ဧရ ယာ၏ အဓ ကသွငခ်ပငလ်ကခဏာမ ာားက ုပ ေါ် ခပပါ။ • ရလ လောမှုဧေ ယောရပမပ ၊ သင် ပလ လာမှု ဧရ ယာ၏ ပခမပ ု တစ်ပ ုက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ ဧေောဝတပီမစဝ်ကျွန်ုံးရပေါ်အတ ငု်ံးရ စပါုံး-ငါုံး စနစမ် ောုံး၏ သ ငပ်ပငလ်ကခဏောက ရ ေါ် ပပပြငု်ံး သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွက် နယ်ပယ်အတ ငုာ်းအတာနငှ ် က ားပကကာငာ်းဆပီလ ာ်မှုက ု ကူညီ ဆ ုားခ တရ်န ် ဧရာဝတီခမစဝ်ကျွနာ်းပပေါ်ပဒသအတငွာ်း ပမွားခမြူပရားအပခြြ စပါား-ငါားစနစ်မ ာားက ု အပကာငအ်ထည်ပ ာ်ခြငာ်းမှ အလာားအလာရှ ပသာ စွမ်ားရည် (နငှ ် အက ားပက ားဇူရလာဒမ် ာား) က ု ပတွွံ့ ရှ မည ် ဆနာ်းစစစ် ုစမာ်းခြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဥ်တစ်ြု ခပ လုပ်ြြဲ သည်။ ဤသတငာ်းအြ က်အလက်က ု DSS အတွငာ်းရှ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုအတွက် အသ ာုးခပ မည ် အစ တအ်ပ ုငာ်းအမ ားအစာား၊ စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ်စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားက ု လမ်ားညွှနရ်နအ်တွက် အသ ုားခပ ထာားသည်။ စပါား-ငါား ပမွားခမြူပရားအပခြြ စနစ်မ ာားတငွ ် တူညီပသာပခမကွက်ပပေါ် ရှ မွမာ်းမ ခပငဆ်ငထ်ာားပသာ စပါားြငာ်းမ ာားတွင ်ငါားမ ာားက ု တစ်ြ နတ်ည်ားမှာပင ်ပမွားခမြူသည ် IAFPS စနစ ်တစ်ြု ပါဝငသ်ည်။ စပါား-ငါား စနစ်မ ာားသည် သဘာဝပတ်ဝနာ်းက င၊် စီားပွာားပရားနငှ ် ပက ားလက်အသက်ပမွားဝမ်ားပက ာငာ်းမှု အာားလ ာုးအတွက် အခပ သပဘာပဆာငပ်သာ ရလဒမ် ာားနငှ အ်တူ သာီးနှ တစ်မ ားတည်ားက ုအထာူးခပ စ ုက်ပ ားခြငာ်းအတွက် ရာစုနစှ်မ ာားစွာ သက်တမ်ားရှ ပသာ အစာားထ ာုးပရွားြ ယ်စရာက ု ပ ပ ုားပပားပါသည်။ ဧရာဝတီခမစ်ဝကျွနာ်းပပေါ်ပဒသသည် ခမနမ်ာန ငုင် ပတာငဘ်က်တွင ် တည်ရှ မပီား ပက ားလက်တငွ ် အမ ာားစုပနထ ငုက်ကကာ လူဦားပရ ၆.၁ သနာ်းရှ သည်။ ခမနမ်ာန ငုင် တစဝ်ှမာ်းတွင ် ဆနစ်ပါား၊ ကုနာ်းတွငာ်းငါားလုပ်ငနာ်းနငှ ် ငါားပုစွနပ်မွားခမြူမှု ထတု်လုပ်မှုအခမင မ်ာားဆ ာုး နှုနာ်းထာားမ ာား ရှ ပနပသာ်လည်ား ဧရာဝတီခမစ်ဝကျွနာ်းပပေါ်ပဒသသည် ၎ငာ်း၏လူဦားပရအနှ အခပာားတွင ်အာဟာရြ ွံ့တြဲ မှုနငှ ်ဆငာ်းရြဲမွြဲပတမှု နှုနာ်း ခမင မ်ာားပနပါသည်။ စပါား-ငါား ပမာွးခမြူပရားအပခြြ စနစ်မ ာားက ု အပကာငအ်ထည်ပ ာ်ခြငာ်းသည် ပဒသြ ခပည်သူမ ာားအတွက် စီားပွာားပရားနငှ ် အာဟာရဆ ုငရ်ာ အက ားပက ားဇူားမ ာား ပပားစွမာ်းန ငုပ်သာ အစာားအစာထတ်ုလုပ်မှုက ု ပ မု ုတ ုားခမ င ရ်န ်အဓ ကအြွင အ်ပရားတစ်ရပ်ခ စ်သည်။ 26 စနစ၏် အစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံးက ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး အလ ပ် (၂)၊ စနစ၏် အစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံး အလ ပ်- သင၏် သင ရ်လ ော်မှု ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောပြငု်ံးက တည်ရဆောက်ေန်န င ် DSS အတ ငု်ံးရ သကဆ် ငေ်ော အက ကမ် ောုံးအတ ငု်ံး သင၏် တ ပပန်မှုမ ောုံးက ထည သ် ငု်ံးေန် အသ ုံးပပြုမည ်အဓ က အစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံးက ြ ွဲပြောုံးရ ော်ပပပါ။ • အစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံးအောုံး ြ ွဲပြောုံးသတမ် တပ်ါ- သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု တည်ပဆာက် ရန ်အသ ာုးခပ မည ် အဓ က အစ တ်အပ ုငာ်းမ ာားက ု ြွြဲခြာားသတ်မှတ်ပါ (အမ ာားဆ ာုး အစ တ်အပ ုငာ်း 4 ြု)။ စနစ၏် အစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံးက ဘယလ် ရေ ုံးမလွဲ သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု တည်ပဆာက်ရန ် သင၏် ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ်အတွက် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု ပ ာ်ခပမည ် အဓ က အစ တ်အပ ငုာ်းမ ာားက ု ြွြဲခြာားသတမ်ှတ်ရန ် လ ုအပ်ပါသည်။ ပ ုမှနသ်ာဓကမ ာားတငွ ် စနစ်က ုယ်တ ငုပ်ါဝငမ်ပီား စနစ်လုပ်ပဆာငမ်ှု အတွက် အဓ ကလ ုအပ်ြ က်မ ာား (ဥပမာ၊ စ ုက်ပ ားန ငုပ်သာပခမဧရ ယာရှ ခြငာ်း)၊ ပခမ၏ ဇီဝရုပ်ပ ုငာ်းဆ ငုရ်ာလကခဏာမ ာား (ဥပမာ၊ ပခမဆလီွှာ pH၊ ဆာားငနန်ှုနာ်း (သ ု မဟုတ်) ပခမအန မ ်အခမင ် အပနအထာား) (သ ု မဟုတ်) လူမှုစီားပွာားဆ ုငရ်ာအြ ကမ် ာား (ဥပမာ၊ လူဦားပရ ွြဲွံ့စည်ားပ စုာရငာ်းဇယာားမ ာား၊ ဆငာ်းရြဲနမွ်ားပါားမှုနှုနာ်း) လည်ား ပါဝင ွ်ြဲွံ့စည်ားသည်။ DSS သည် သင အ်ာား သင ပ်လ ာ်မှုပ ုစ ပမာ်ဒယအ်တွငာ်း ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်သည ်စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ်စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားက ု တည်ပဆာက်ရနအ်တွက် အသ ုားခပ မည ် အဓ ကအစ တ်အပ ုငာ်းပလားြုက ု ပရွားြ ယ်န ငုပ်စပါသည်။ ဤအစ တ်အပ ုငာ်းမ ာားသည် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် လွှမ်ားမ ုားသည ် အဓ ကအက ဆ ာုး အပကကာငာ်းအရာမ ာားက ု ထငဟ်ပ်ပစကာ ၄ငာ်းတ ု အာား သက်ဆ ုငသ်မူ ာားတ ငုပ်ငပ်ဆွားပနာွးမှု၊ ကျွမာ်းက င ် ပညာရှင၏် အခမင ် (သ ု မဟုတ်) ပဒသဆ ငုရ်ာ အသ ပညာဗဟသုုတမ ာားအပပေါ် အပခြြ ၍ အပကာငာ်းဆ ာုး ပရွားြ ယ်ထာားသည်။ *သင စ်နစ်၏ အစ တ်အပ ုငာ်းမ ာားက ု ယြငက်တည်ားက အတည်ခပ ဆ ုားခ တ်မပီားပါက ပတာငာ်းဆ ုထာားသည ် သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု DSS ထြဲသ ု ဆက်လက်ထည ်သွငာ်းပါ၊ အဘယ်ပကကာင ဆ် ုပသာ် ၎ငာ်းက ု စနစ်၏ ပနာက်ပ ုငာ်းအဆင မ် ာားတွင ်အသ ုားခပ မည်ခ စ်ပသာပကကာင ်ခ စ်သည်။ 27 • အစ တအ်ပ ငု်ံးရ ေါ် ပပြ ကက် ထည ်သ ငု်ံးပါ- သင၏် ပရအသ ုားခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ ် အတွက် ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုတွင ်အစ တ်အပ ုငာ်းတစ်ြုစီရြဲ အြနာ်းကဏ္ဍနြဲ ပတ်သက်တြဲ အက ဉ်ားြ ပ် ပ ာ်ခပြ က်က ု ထည ်သွငာ်းပါ။ • အစ တအ်ပ ငု်ံးက ယစ်ောုံးပပြု ပ က ထည ်သ ငု်ံးပါ: အစ တ်အပ ုငာ်းတစ်ြုစီက ု က ုယ်စာားခပ ရန ်ပ ု တစ်ပ ုက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ စပါုံး-ငါုံး ရမ ုံးပမြူရေုံးအတ က ်စနစ၏် အစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံးက ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး သက်ဆ ုငသ်မူ ာား ည နှု ငာ်းပဆွားပနာွးမပီားပနာက် ကနဦား စပါား-ငါား ပမာွးခမြူပရားအပခြြ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာမှုက အဓ က အစ တ်အပ ုငာ်းနစှ်ြုခ စ်ပသာ (က) စနစ်နငှ ် (ြ) ဇီဝရုပ်ပ ုငာ်းဆ ုငရ်ာ တ ု က ု သင ပ်လ ာ်မှု တွက်ြ က်မှုမ ာားတွင ် ထည ်သငွာ်းထာားသည်။ ယငာ်းပကကာင ် သက်ဆ ုငသ်ူ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားနငှ ်ဆ ာုးခ တ်ြ က်ြ မှတ်သူမ ာားအာား စနစအ်ပကာငအ်ထည်ပ ေါ် ခြငာ်းအတွက် ဧရာဝတီခမစ်ဝ ကျွနာ်းပပေါ်ပဒသအတွငာ်း ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုဆ ုငရ်ာ အပခြြ ရုပ်ပ ုငာ်းဆ ုငရ်ာ လ ုအပ်ြ က်မ ာားက ု နာားလည်သပဘာပပါက်ပစရန ် ပ ပ ုားပပားြြဲ ပါသည်။ အာဟာရြ ွံ့တြဲ မှု (သ ု မဟုတ်) ဆငာ်းရြဲမွြဲပတမှုနှုနာ်း ခမင မ်ာားပသာ ပဒသမ ာားအတွငာ်း သင ပ်လ ာ်မှုအဆင က် ု ခမင မ်ာားလာပစမည ် လူမှုစီားပွာားဆ ုငရ်ာ အြ က်မ ာားက ု ပထမဦားစွာ ထည ်သွငာ်းထာားလ က် စပါား-ငါား သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းဆ ုငရ်ာ ပနာက်ပ ုငာ်း ထပ်ြါထပ်ြါ ခပ လုပ်မှုမ ာားသည် အစ တအ်ပ ုငာ်းအပရအတွက်က ု ပ မု ာားပစြြဲ သည်။ ဤအပခြအပနမ ားတွင ် စပါား- ငါားစနစမ် ာားက ု စာားနပ်ရ ကခာနငှ ် အာဟာရ ူလ ုပရား နငှ ် အလုပ်အက ငုရ်ရှ ပရားတ ု က ု ပ ပ ုားကူညီရန ် အလာားအလာရှ ပသာ နည်ားဗ ြူဟာတစ်ရပ် အပနခ င ် ယူဆထာားြြဲ ကကသည်၊ အထာူးသခ င ် ရာသဦတု ပခပာငာ်းလြဲမှုနငှ ် ဆက်နယွ်ပသာအနတရာယ်မ ာား (ဥပမာ၊ အပူြ နတ် ုားခြငာ်း) အပါအဝင ် ဇီဝရုပ်ပ ုငာ်းဆ ုငရ်ာ အနတရာယ်မ ာားက ု စတုတထ ပခမာက်အစ တ်အပ ငုာ်းအခ စ် ထပ်မ မထည ်သွငာ်းမီ ခ စ်သည်။ အနတရာယ် အဆင မ် ာား ယာယီမတူညီမှုမ ာားက ု ပပါငာ်းစည်ားခြငာ်းသည် ပဒသတွငာ်းပခမယာဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် အနာဂတ်ကမဘာ သဘာဝပတ်ဝနာ်းက ငပ်ခပာငာ်းလြဲမှုမှ ကသဇာလွှမ်ားမ ုားမှုက ု နှု ငာ်းယှဥ် မည ် သာီးခြာား သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း နစှ်ြအုာား ထတု်လုပ်ပစြြဲ မပီား ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ မှတ်သူမ ာား လက်ြ က င သ် ုားရန ် ပခမယာစီမ ြန ြွ်ြဲမှုအတွက် ပရှ ွံ့က ုပမ ာ်ပတွားပြေါ် န ငုပ်သာ ြ ဉ်ားကပ်မှုက ု ခ စပ်စန ငုြ်ြဲ သည်။ * စပါား-ငါား သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းတငွ ်ထည ်သငွာ်းထာားပသာ အစ တ်အပ ငုာ်းမ ာားက ု သငအ်သ ာုးခပ ရန ် မလ ုအပ်ပါ။ သ ု ပသာ် ၄ငာ်းတ ု သည် သင၏် အစာားအစာထတု်လုပ်မှု စနစ်အတွက် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှု လကခဏာက ု အပကာငာ်းဆ ုားပ ေါ် ခပသည ် အစ တအ်ပ ုငာ်းမ ာားက ု သတ်မှတ်ပ ေါ်ထတုရ်နအ်တွက် ပဆွားပနာွးမှုမ ာား စတငရ်န ်အပခြြ အုတခ်မစတ်စ်ြုက ုပ ပ ုားပပားန ငုသ်ည်။ 28 သင ရ်လ ောမ်ှုက တ ငု်ံးတောသည ်စ နှုန်ုံးမ ောုံးအောုံး ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး အလ ပ် (၃)၊ သင ရ်လ ေ်ာမှုက တ ငု်ံးသည ်စ နှုန်ုံးမ ောုံး (အစ တအ်ပ ငု်ံး ၁-၄) အလ ပ်- သင၏် သင ရ်လ ော်မှု ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောမှုအတ ငု်ံး စနစအ်စ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံး၏ သ ငပ်ပငလ်ကခဏောရ ေါ်ရဆောငသ်ည ် အဓ က စ နှုန်ုံးမ ောုံး (န င ် စ နှုန်ုံးြ ွဲမ ောုံး) က ြ ွဲပြောုံး သတမ် တပ်ပီုံး ၎ငု်ံးတ သည ်သင၏် အစောုံးအစော ထ တလ် ပ်ရေုံးစနစအ်တ က ်ရပမဧေ ယော သင ရ်လ ော်မှုက မညက်ွဲ သ အရထောကအ်က ပပြုရ ကောငု်ံး သတမ် တရ် ော်ပပပါ။ စ နှုန်ုံးမ ောုံး န င ်စ နှုန်ုံးြ ွဲမ ောုံးအောုံး ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး သင၏် အစာားအစာထတု်လုပ်သည ်စနစ်အတွက် ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုက ု ွြဲွံ့စည်ားပပားသည ် အဓ က အစ တ်အပ ငုာ်းမ ာားက ု သငပ်ရွားြ ယ်မပီားသည်နငှ ် အစ တအ်ပ ုငာ်းတစ်ြုစီက ုပ ာ်ခပသည ် အပရားကကာီးဆ ုား စ နှုနာ်းမ ာား (နငှ ်စ နှုနာ်းြွြဲမ ာား) က ု သငြ်ွြဲခြာားသတ်မှတ်ရန ်လ ုအပ်သည်။ DSS သည် အစ တအ်ပ ငု်ံးတစ်ြ လ င ် အမ ောုံးဆ ုံး စ နှုန်ုံး ၈ ြ န င ်စ နှုန်ုံးြ ွဲ ၄ ြ (စ စ ရပါငု်ံး ၃၂ ြ ) ပ င ်သင ရ်လ ော်မှု ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောပြငု်ံးအတ ငု်ံး စ နှုန်ုံး န င ်စ နှုန်ုံးြ ွဲ မ ောုံး၏ အရေအတ ကက် ကန ်သတထ်ောုံးသည်။ အဆင ်(၃) တွင ်ြ မှတ်ထာားပသာ စ နှုနာ်းမ ားစ ု အကြဲခ တ်ခြငာ်းလုပ်ငနာ်းစဉ်နငှ ်ဆက်စပ်ပနပသာ သြေ ာဆ ငုရ်ာ ကန သ်တ်ြ က်မ ာားပကကာင ်ဤကန သ်တ်မှု က ု အပကာငအ်ထည်ပ ေါ်ထာားသည်၊ ပ ုမ ုကကီားမာားပသာ စနစ်၏ အက ားသက်ပရာက်မှု တစ်ြုလ ုားရှ သည ် စ နှုနာ်းမ ာား၏အစအုပဝား အစုအပသားတစ်ြုစ ီ အခ စ် ကန သ်တ်လ ုက်သည အ်ြါ သင ပ်လ ာ်မှုဆ ငုရ်ာ ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာမှုသည် ပ ုမ ုအာားပကာငာ်းလာသည်။ သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းတွင ် က င သ် ာုးမည ် စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားက ု ပရွားြ ယသ်ည ် အြါတွင ် အဓ ကသက်ဆ ုငသ်ူမ ာား၊ ဆ ာုးခ တ်ြ က်ြ မှတသ်ူမ ာား၊ ပဒသြ ကျွမ်ားက ငသ်ူမ ာားနငှ ် ပာူးပပါငာ်း ပါဝငပ်ဆွားပနာွးမှုမ ာားက ု အသ ာုးခပ ရန ်အကက ခပ ထာားသည်။ * အကယ်၍ သငသ်ည် သင၏် စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားက ု ယြငက်တည်ားက သတ်မှတ်မပီားပါက ပတာငာ်းဆ ုထာားသည ် သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု DSS ထြဲသ ု ဆက်လက်ထည ်သွငာ်းပါ၊ အဘယ ် ပကကာင ဆ် ုပသာ် ၎ငာ်းက ု စနစ်၏ ပနာက်ပ ုငာ်းအဆင မ် ာားတွင ်အသ ာုးခပ မည် ခ စ်ပသာပကကာင ်ခ စ်သည်။ 29 သင ပ်လ ာ်မှု ပမာ်ဒယပ် ုစ အတွငာ်းရှ အစ တအ်ပ ုငာ်းတစ်ြုစီအတွက် ပအာကပ်ါလုပ်ပဆာငစ်ရာမ ာားက ု ထပ်မ လုပ်ပဆာငပ်ါ၊ အစ တအ်ပ ုငာ်း (၁) အတကွ် လုပ်ပဆာငစ်ရာမ ာားက ု လုပ်မပီားသည်နငှ ် အစ တ်အပ ငုာ်း (၂) အစရှ သည်တ ု သ ု ပရှ ွံ့ဆက်သာွားရန ်ပရှ ွံ့ ခမ ာားက ု အသ ုားခပ ပါ၊ • စ နှုန်ုံးမ ောုံးက ရေ ုံးြ ယပ်ါ- သင် ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှု၏ အစ တ်အပ ငုာ်းတစ်ြုစီအတငွာ်း ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအတွက် ၎ငာ်းတ ု ၏ ပ ပ ုားကူညီမှု အပနခ င ် အပရားကကာီးဆ ုားခ စ်ပသာ စ နှုနာ်းမ ာား (အစ တ်အပ ုငာ်းတစ်ြုလ င ်အနည်ားဆ ုား ၁ ြ၊ု အမ ာားဆ ုား ၈ ြ)ု က ု ြွြဲခြာားသတ်မှတ်ပါ။ • သင ရ်လ ောမ်ှု အရပေါ် လွှမ်ုံးမ ုံးမှုက ရ ေါ်ထ တသ်တမ် တပ်ါ- အခပ သပဘာ (သ ု မဟုတ်) အနတု်လကခဏာ ပဆာငသ်ည ်ပ ုစ တစ်ြုြခု င ် သင ပ်လ ာ်မှုက ု စ နှုနာ်းတစ်ြုစီက မည်ကြဲ သ ု ပ ပ ာုးပပားပ ကု ု ပ ေါ်ထတု် သတ်မှတ်မပီား ပအာက်က ုသာွားသည ် ခမ ာားမ ာားက ု အသ ာုးခပ ၍ သင၏်တ ု ခပနမ်ှုက ု ပရွားြ ယ်ပါ။ *၎ငာ်းသည် DSS လုပ်ငနာ်းစဉ်တွင ်အပရားကကီားပသာအဆင ခ် စ်မပီား ပက ာ်သွာား၍မရပါ။ • စ နှုန်ုံးြ ွဲမ ောုံးက ရေ ုံးြ ယပ်ါ- သင၏် ြွြဲခြမာ်းစ တခ် ာမှုအတွငာ်း စ နှုနာ်းတစ်ြုစအီတွက ် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုနငှ ် စပ်လ ငာ်း၍ အပကာငာ်းဆ ာုးထငဟ်ပ်/အပရားကကာီးဆ ာုးခ စ်သည ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာား (စ နှုနာ်းတစ်ြုလ င ်အနည်ားဆ ုား ၁ ြ၊ု အမ ာားဆ ုား ၄ ြု) က ု ပရွားပါ။ • သင ရ်လ ောမ်ှု အရပေါ် လွှမ်ုံးမ ုံးမှုက ရ ေါ် ပပပါ- သင၏် အစာားအစာထတု်လုပ်မှုစနစ်အတကွ် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုနငှ ်စပ်လ ဉ်ား၍ စ နှုနာ်းြွြဲ တစ်ြုစီ၏ ပ ပ ာုးကူညီမှုက ု အတ ုြ ားပ ာ်ခပပါ။ စပါုံး-ငါုံး ရမ ုံးပမြူရေုံးအတ က ်စ နှုန်ုံးန င ်စ နှုန်ုံးြ ွဲမ ောုံးက ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး စပါား-ငါား သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း အတွငာ်း ပရွားြ ယ်ထာားပသာ စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားက ု ြွြဲခြာားသတမ်ှတ်ရန ် သက်ဆ ုငသ်မူ ာား ည နှု ငာ်းပဆွားပနာွးခြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဉ်က ု အသ ုားခပ ြြဲ သည်။ ဤပဆာွးပနာွးမှုမ ာား၏ ရလဒမ် ာားက ု စပါား-ငါား DSS ခ စ်ရပ်ပလ လာမှု၏ သကဆ် ုငရ်ာကဏ္ဍမ ာားတွင ် အခပည ်အစ ုပ ာ်ခပထာားသည် (ဆ လု ုသည်မှာ အလုပ် ၃- သင ပ်လ ာ်မှု စ နှုနာ်းမ ာား)။ ဤသည်မှာ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှု၏ အနတရာယ်ဆ ငုရ်ာ အစ တ်အပ ငုာ်းတွင ်ပါဝငပ်သာ စ နှုနာ်းအြ ွံ့သည် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုတွင ် အနတ်ုလကခဏာပဆာငပ်သာ အြနာ်းကဏ္ဍမှ ပါဝငပ်နပ ုက ု မီားပမာငာ်းထ ာုးခပသည်။ ဥပမာအာားခ င ၊် 'မ ုားပြါငသ်ည ်ကာလ' ၏ စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားမ ှထငဟ်ပ်ပ ေါ် ခပသည ် 'မ ုားပြါငခ်ြငာ်း' စ နှုနာ်းသည် အနတု်လကခဏာခ စ်မပီား စပါား-ငါား အပကာငထ်ည်ပ ာ်ရန ်သင ပ်လ ာ်မှုနည်ားပါားသည်ဟု ယူဆရသည ် ပခမဧရ ယာသည် ရှည်လ ာားပသာမ ုားပြါငသ်ည က်ာလနငှ ် သက်ဆ ုငသ်ည်။ စပါား-ငါား ပမာ်ဒယပ် စု ၏ လူမှုစီားပွာားဆ ုငရ်ာ အစ တ်အပ ုငာ်းအတွငာ်း 'အာဟာရြ ွံ့တြဲ မှု' နငှ ် 'ဆငာ်းရြဲမွြဲပတမှု' ကြဲ သ ု ပသာ စ နှုနာ်းမ ာားက ု အခပ သပဘာအခ စ် အဆင သ်တ်မှတ်ထာားသည်။ ၎ငာ်းသည် ပဒသတွငာ်း ဝငပ်င၊ွ အလုပ်အက ုငန်ငှ ် အာဟာရ ူလ ုမှု တ ုားတက်ပရားတ ု က ု အပထာက်အကူခပ ရန ် ရည်ရွယ်သည ် စပါား-ငါား အပကာငအ်ထည်ပ ာ်မှု၏ အဓ က ရည်မှနာ်းြ ကမ် ာားမှ တစ်ြကု ု ထငဟ်ပ်ပစသည်။ ထ ကုြဲ သ ု အာဟာရြ ွံ့တြဲ မှုနငှ ် ဆငာ်းရြဲမွြဲပတမှုနှုနာ်း ခမင မ်ာားပသာ ပခမဧရ ယာသည် စနစ်အပကာငအ်ထည်ပ ာ်ရန ်ပ ုမ သုင ပ်လ ာ်သည်ဟု ယူဆသည်။ သင၏် အစာားအစာထတု်လုပ်မှုစနစ်၏ ဘက်စ ု ရည်မှနာ်းြ က်မ ာားနငှ ်ပနာ်းတ ုငမ် ာားအပပေါ် မူတည်၍ စ နှုနာ်းတစ်ြု၏ ပ ပ ာုးကူညီမှုသည် ပခပာငာ်းလြဲန ငုသ်ကြဲ သ ု သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တခ် ာခြငာ်းအတွငာ်းရှ ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုက ု စ နှုနာ်းတစ်ြုစီ၏ ပ ပ ာုးကူညီမှုတစ်ြုစတီ ငုာ်းအာား ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ခြငာ်း၏ အပရားကကီားမှုက ု ၄ငာ်းက ထငဟ်ပ်ပ ေါ် ခပသည်။ 30 ပ ုံးရပါငု်ံးပါဝငရ်ဆောငေ် ကပ်ြငု်ံးနညု်ံးလမ်ုံးမ ောုံး၊ အဓ ကက ရသောအ ွဲျို့အစညု်ံးမ ောုံးန င ်သကဆ် ငေ်ော ပ ဂ္ ြုလ၊် အ ွဲ ျို့အစညု်ံးမ ောုံး န င ် ပတသ်က၍် ရလ လော တရ်ှုစေောမ ောုံး သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တခ်ြငာ်းက ု ကက တငခ်ပငဆ်ငရ်န ် လ ုအပ်သည ် အဆင မ် ာားတွင ် သက်ဆ ုငရ်ာ ပုဂ္ လ၊် အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာား၊ ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ မတှ်သူမ ာား၊ ကျွမ်ားက ငသ်ူမ ာားနငှ ်ထ ပတွွံ့ဆက်ဆ ရန ် အတွက် ပူားပပါငာ်းပါ၀ငပ်ဆာငရွ်က်ခြငာ်း နည်ားလမ်ားမ ာားနငှ ် က ရ ယာမ ာားအပကကာငာ်းက ု ပအာက်ပါတ ု တွင ် ဆက်လက် တ်ရှုန ငုသ်ည်- VSO. (2018). Participatory Approaches: A facilitator’s guide. VSO. Pp.1-33. Retrieved from: https://www.participatorymethods.org/sites/participatorymethods.org/files/VSO_Facilitator_Guide _to_Participatory_Approaches_Principles.pdf. TESS. (2015). Running an effective participatory interactive workshop. TESS India. Pp.1-12. Retrieved from: https://www.open.edu/openlearncreate/pluginfile.php/159529/mod_resource/content/ 4/TEGN_Workshop.pdf#:~:text=A%20participatory%20interactive%20workshop%20involves,to%20e xplore%20a%20specific%20topic. https://www.participatorymethods.org/sites/participatorymethods.org/files/VSO_Facilitator_Guide_to_Participatory_Approaches_Principles.pdf https://www.participatorymethods.org/sites/participatorymethods.org/files/VSO_Facilitator_Guide_to_Participatory_Approaches_Principles.pdf https://www.open.edu/openlearncreate/pluginfile.php/159529/mod_resource/content/%204/TEGN_Workshop.pdf#:~:text=A%20participatory%20interactive%20workshop%20involves,to%20explore%20a%20specific%20topic https://www.open.edu/openlearncreate/pluginfile.php/159529/mod_resource/content/%204/TEGN_Workshop.pdf#:~:text=A%20participatory%20interactive%20workshop%20involves,to%20explore%20a%20specific%20topic https://www.open.edu/openlearncreate/pluginfile.php/159529/mod_resource/content/%204/TEGN_Workshop.pdf#:~:text=A%20participatory%20interactive%20workshop%20involves,to%20explore%20a%20specific%20topic 31 အဆင ်(၁)၊ ေလဒမ် ောုံး IAFP DSS ၏ အဆင ်(၂) သ ု မပရွှွံ့မီ လ အုပ်သည အ်လပ်ုမ ာားအာားလ ာုးက ု မပီားပခမာက်ပကကာငာ်းပသြ ာပစရန ်ပအာက်ပါ စစ်ပဆားရနစ်ာရငာ်းက ု အသ ုားခပ ပါ။ (က) သင စ်နစ၏် လကခဏောေပ်မ ောုံးက ရ ေါ် ပပပြငု်ံး ရေအသ ုံးပပြုရသော ပ ုံးတ ွဲအစောုံးအစော ထ တလ် ပ်မှုစနစ် ☐ သင၏် ပရအသ ုားခပ ပူားတွြဲအစာားအစာ ထတု်လုပ်မှုစနစ် အမည်က ု ထည ်သငွာ်းပါ။ ☐ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွက် ဤအစာားအစာထတု်လုပ်မှုစနစက် ု အဘယ်ပကကာင ပ်ရွားြ ယ်ထာားသည်က ု အတ ုြ ားပ ာ်ခပပါ။ ☐ သင အ်စာားအစာထတ်ုလုပ်မှုစနစ်၏ အဓ ကသငွခ်ပငလ်ကခဏာမ ာားက ု အတ ုြ ားပ ာ်ခပပါ။ ☐ သင အ်စာားအစာထတ်ုလုပ်မှုစနစ်၏ က ုယ်စာားခပ ပ ုတစ်ပ ုက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ ရလ လောမှု ဧေ ယော ☐ ပခမယာသင ပ်လ ာ်မှုက ု အကြဲခ တ်မည ် ပလ လာမှုဧရ ယာအတွငာ်း သင ပ်လ ာ်မှုက ု ဆနာ်းစစ်အကြဲခ တ်ရန ် အသ ုားခပ သည ် တည်ပနရာ၊ အတ ုငာ်းအတာနငှ ်ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှု ယူနစ်မ ာားက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ ☐ သင၏် ပလ လာမှုဧရ ယာက ု အတ ုြ ားပ ာ်ခပပါ။ ☐ သင် ပလ လာမှုဧရ ယာ၏ ပခမပ ု တစ်ပ ုက ု ထည သ်ငွာ်းပါ။ (ြ) စနစ၏် အစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံးက ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး ☐ သင၏် စနစ်အတွက် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု လွှမ်ားမ ာုးသည ် အဓ ကအစ တ်အပ ုငာ်းမ ာားက ု ပ ေါ်ထတု်သတ်မှတ်ပါ။ ☐ အစ တ်အပ ငုာ်းတစ်ြုစီသည် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု မည်ကြဲ သ ု ပ ပ ာုးပပားသည်က ု အတ ုြ ားပ ာ်ခပပါ။ ☐ အစ တ်အပ ငုာ်းတစ်ြုစီက ု က ုယ်စာားခပ ရန ်ပ ုတစပ် ကု ု ထည ်သွငာ်းပါ။ (ဂ) စနစ၏်အစ တအ်ပ ငု်ံးမ ောုံးက ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး ☐ စ နှုနာ်းမ ာားက ု ပရွားြ ယ်မပီား စနစ၏် အစ တအ်ပ ုငာ်းတစ်ြုစီအတွငာ်း သင ပ်လ ာ်မှုက ု ပ ပ ုားပပားရာတွင ်၄ငာ်းတ ု တစ်ြုစီ ပါဝငသ်ည ် အြနာ်းကဏ္ဍက ု ပ ာ်ခပပါ။ ☐ စ နှုနာ်းတစ်ြုစီသည် အခပ သပဘာပဆာငပ်သာ (သ ု မဟုတ်) အနတ်ုလကခဏာပဆာငသ်ည ်ပ ုစ ခ င ် သင ပ်လ ာ်မှုက ု ပ ပ ာုးပပားသည် ဆ ုတာက ု ြွြဲခြာားသတ်မှတ်ပါ။ ☐ အြ က်အလက ်စုပဆာငာ်းခြငာ်းက ု လမ်ားညွှနရ်န ်အသ ုားခပ မည ် စ နှုနာ်းတစ်ြုစီအတွက် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားက ု ပရွားြ ယ်ပါ။ ☐ စ နှုနာ်းြွြဲတစ်ြုစီသည် သင ပ်လ ာ်မှုက ုမည်ကြဲ သ ု ပ ပ ုားပပားပ ုက ု အတ ုြ ားပ ာ်ခပပါ။ 32 အဆင ်(၂)၊ ရဒတောအြ ကအ်လကမ် ောုံး အြ ကအ်လကမ် ောုံး ေယ မှု၊ စမီ ြန ်ြ ွဲမှုန င ်ထည သ် ငု်ံးပြငု်ံး ပြ ြုင သ ုံးသပ်မှု ဆင ်(၂)၊ အြ ကအ်လကမ် ောုံး သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းတွင ်အြ က်အလက်မ ာားက မညသ်ည ်အြနာ်းကဏ္ဍမှ ပါဝငပ်ဆာငရွ်က်သနညာ်း သင ရ်လ ောမ်ှု ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောပြငု်ံး၏ ရနောကတ်စ်ဆင တ် င ် သင၏်ရလ လောမှုဧေ ယောတစ်ရလ ောက ် စ နှုန်ုံးြ ွဲ တစ်ြ စ၏ီ အရပြအရနက ထငဟ်ပ်ရစေန် စ ရဆောငု်ံးထောုံးသည ် အြ ကအ်လကမ် ောုံးက ထည ်သ ငု်ံးေန် လ အပ်သည်။ ဤလုပ်ငနာ်းစဉ်သည် DSS က ု လည်ပတ်ခြငာ်းမခပ မီ (သ ု မဟုတ်) DSS လည်ပတ်စဥ် ကာလအတွငာ်း မပီားပခမာက်န ငုသ်ည်။ သင၏် ပလ လာမှုဧရ ယာအတွငာ်း ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာရန ် သငပ်ရွားြ ယ် ထာားပသာ စီမ အုပ်ြ ပ်ပရားယူနစ်မ ာား (ဥပမာ၊ ပက ားရွာ၊ မမ ွံ့နယ်၊ ြရ ုင၊် စသည်ခ င )် က ု အပခြြ ၍ အြ က်အလက်မ ာား စုပဆာငာ်းသင မ်ပီား ၎ငာ်းသည် ထ ယုူနစ်မ ာားတစ်ပလ ာက် သင ပ်လ ာ်မှုက ု နှု ငာ်းယှဉ် န ငုပ်စ မည်ခ စ်သည်။ သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းက ု လုပ်ပဆာငရ်နအ်တွက် ထ အုြ က်အလက်မ ာားက ု DSS တွင ် ထည ်သွငာ်းရပါမည်။ အြ က်အလက်မ ာား အစအုပဝား (ဥပမာ၊ စ နှုနာ်းြွြဲတစ်ြုစီအတကွ် ပရွားြ ယ်ထာားသည ် အြ က်အလက်မ ာား၏ သပဘာသဘာဝဆ ငုရ်ာ သ ာုးသပ် ွင ဆ် ုမှု) က ု ထပ်ပလာငာ်းထည ်သငွာ်းခြငာ်းခ င ် အြ က်အလက်မ ာားနငှ ် ပတ်သက်ပသာ အဓ က သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု သ မာ်းဆည်ားထာားရန ် ြွင ခ်ပ သည်။ ၎ငာ်းသည် အသ ုားခပ သအူသစ်မ ာားအာား သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း ပပေါ်လွငထ်ငဟ်ပ်သည ် အြ က်အလက်ပဒတာက ု ရငှာ်းရှငာ်းလငာ်းလငာ်း နာားလည်န ငုပ်စကာ လ ုအပ်ပါက ထ သုတငာ်းအြ က်အလက်မ ာား ရရှ န ငုသ်ည ် စ နှုနာ်းြွြဲတစ်ြတုွင ်မွမ်ားမ မှုမ ာား ထည ်သငွာ်းပါ။ 33 အဆင ်(၂) တွင ်အဓ ကလုပ်ပဆာငမ်ှုမ ာားက ဘာပတွလြဲ အဆင ်(၂) တ င ်အဓ ကလ ပ်ရဆောငမ်ှု န စ်ြ ပါဝငသ်ည်- ၁။ အြ ကအ်လကမ် ောုံး အစ အရဝုံးက ထည ်သ ငု်ံးပါ- ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုအတငွာ်း သငအ်သ ာုးခပ ရန ် ပရွားြ ယ်ထာားပသာ အြ က်အလက်မ ာားက ု နာားလည်ရန ် ရည်ညွှနာ်းက ုားကာားြ က်အခ စ် သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုဆ ငုရ်ာ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုအတွငာ်းရှ စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲ တစ်ြုစီအတွက် အြ က်အလက်မ ာား အစုအပဝားက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ ၂။ အြ ကအ်လကမ် ောုံးက ထည ်သ ငု်ံးပါ- သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှု လုပ်ပဆာငခ်ြငာ်းအတွက် သငပ်ရွားြ ယ်ထာားပသာ ပခမပနရာ ယူနစ်မ ာား (ဥပမာ၊ ပက ားရွာ၊ မမ ွံ့၊ ြရ ုင)် နငှ ် ဆက်စပ်ပသာ အြ က်အလက်မ ာားက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ အြ ကအ်လကမ် ောုံး စ ရဆောငု်ံးပြငု်ံး၊ စမီ ြန ်ြ ွဲပြငု်ံး၊ ထည သ် ငု်ံးပြငု်ံး န င ် ပတသ်က၍် ထပ်မ လမ်ုံးညွှန်မှု DSS လည်ပတ်မှုမခပ မီ အြ က်အလက်မ ာား စုပဆာငာ်းထာားရှ သည ် အြ က်အလက်မ ာားစုပဆာငာ်းခြငာ်း၊ စီမ ြန ြွ်ြဲခြငာ်းနငှ ်ထည ်သွငာ်းခြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဉ်က ုလမ်ားညွှနရ်နအ်တွက် အရငာ်းအခမစ်မ ာားစွာက ု ပ ပ ုားပပားထာားသည်။ • FISH ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ၏် အရငာ်းအခမစ်မ ာား ုငတ်ွြဲအတွငာ်း အြ က်အလက ် မ ာား စုပဆာငာ်းခြငာ်းလမ်ားညွှနက် ု ပ ပ ုားပပားထာားသည်။ ၎ငာ်းသည် DSS အတွငာ်း အသ ုားခပ ရနအ်တွက ် သင၏် အြ က်အလက်မ ာား စုပဆာငာ်းခြငာ်း၊ အြ က်အလက်ပဒတာ အရည်အပသာွးစစ်ပဆားခြငာ်း၊ အြ က်အလက်မ ာား စီမ ြန ြွ်ြဲမှုနငှ ် ပ ာ်မတ်ြ ခြငာ်း (ပ ေါ်မတ်အတွငာ်းထည ်သွငာ်းခြငာ်း) အပါအဝင ် အပကကာငာ်းအရာမ ာားအပပေါ် အာရ ုစ ုက်လပ်ုပဆာငသ်ည်။ • FISH ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ၏် အရငာ်းအခမစ်မ ာား ုငတ်ွြဲအတွငာ်း အြ က်အလက ် မ ာား ထည ်သွငာ်းသည ်က ရ ယာက ု ပ ပ ုားပပားထာားမပီား ၎ငာ်းသည် DSS အတွငာ်း အသ ာုးခပ ရန ်လ ုအပ်သည ် ပ ာ်မတ် (format) ခ င ်သင၏် အြ က်အလက်မ ာားက ု စပုဆာငာ်း၊ စီမ ြန ြွ်ြဲ န ငုပ်စမည်ခ စ်သည်။ 34 သင၏် အြ ကအ်လကရ် ေါ် ပပြ က ်Metadata က သတမ် တပ်ြငု်ံး အြ က်အလက်အစ အရဝုံး အလ ပ်- သင၏် အြ က်အလက်အစ အရဝုံးက ထည သ် ငု်ံးပြငု်ံး • DSS ၏ ပနာက်ပ ုငာ်းအဆင မ် ာားအတွငာ်း သင၏် စ နှုနာ်းြွြဲက ု ြွြဲခြာားသတမ်ှတ်ရန ် အသ ုားခပ မည ် စ နှုနာ်းြွြဲ တစ်ြုစီအတွက် (အမ ာားဆ ုား ၅ လ ုားအထ ရှည်ပသာ) ကဒုတ်စ်ြု နတ်ီားပါ။ • သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတငွာ်း စ နှုနာ်းြွြဲတစ်ြုက ု က ုယ်စာားခပ ရနအ်တကွ ် အသ ုားခပ ပနသည ် က နာ်းရှင ်(variable) နငှ ဆ် ငုပ်သာ အပခြြ ပ ာ်ခပြ က်က ု ထည ်သွငာ်းပါ။ • သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း ပပားထာားသည ် စ နှုနာ်းြွြဲတစ်ြုတွင ် အြ က်အလက ် စုပဆာငာ်းရနအ်တကွ် အသ ာုးခပ ပနသည ် အညွှနက် နာ်း (indicator) ၏ ပ ာ်ခပြ က်က ု ထည ်သွငာ်းပါ။ • သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း အညွှနက် နာ်း တစ်ြုစအီတွက် အြ က်အလက်ယူနစ်က ု ထည ်သွငာ်းပါ။ အြ ကအ်လကအ်စ အရဝုံးက ဘောရ ကောင ်လ အပ်သနညု်ံး ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်းအပထာက်အကူခပ စနစ ်(DSS) တွင ်အြ က်အလက်အစုအပဝားက ု ထည ်သွငာ်းခြငာ်းသည် သင၏် ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုအတွငာ်း သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် လွှမ်ားမ ာုးသည ်အြ က်မ ာားအာား အခြာားသူမ ာား နာားလည်ရန ် ကူညီ ပပားသည်။ အသ ုားခပ သူမ ာားသည် ၎ငာ်းတ ု အကြဲခ တ်ပနသည ် သတငာ်းအြ က်အလကမ် ာား၏ သပဘာသဘာဝက ု သ ရှ ထာားသင ပ်သာပကကာင ် အြ က်အလက် စုပဆာငာ်းခြငာ်းလုပ်ငနာ်းစဉ်က ု DSS မတ ုငမ်ီ လုပ်ပဆာငသ်ည အ်ြါတွင ် ၎ငာ်းသည် အထာူးသက်ဆ ုငပ်ါသည်။ ၎ငာ်းသည် ပပားထာားပသာ အစာားအစာထတု်လုပ်သည ်စနစ်အပပေါ် အပခြြ ၍ သင ပ်လ ာ်မှုအတွက် မည်သည ် စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာားက ပ ုအပရားကကာီးသည်က ု အသ ုားခပ သူမ ာားမှ ဆ ာုးခ တရ်န ် လ ုအပ်သည ် အဆင ် (၃) အတွငာ်း အထာူးသက်ဆ ငုပ်ါသည်။ သင၏် အြ က်အလက်အစုအပဝားက ု ထည ်သွငာ်းရန ် ပအာက်ပ ာ်ခပပါ လပ်ုငနာ်းပဆာငတ်ာမ ာားတွင ် ပ မု ုအပသားစ တ် ရငှာ်းခပထာားသည ် DSS အတွငာ်းရှ ညွှနက်ကာားြ က် မ ာားက ု လ ုက်နာပါ။ အြ က်အလက်အစအုပဝား ကဏ္ဍအတွငာ်း လ အုပ်သည ် သတငာ်းအြ က်အလက်အမ ားအစာားက ု ပ ုမ ုနာားလည်သပဘာပပါကရ်န ် စပါား-ငါား ပမွားခမြူပရားအပခြြ IAFP DSS ခ စရ်ပ်ပလ လာမှု၏ အြ က်အလက် အစုအပဝား စာရွက်အတွငာ်း ထည ်သွငာ်းထာားသည ် သတငာ်းအြ က်အလက် မ ာားက ု ခပနလ်ည်သ ုားသပ်ပါ။ 35 • သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း အညွှနက် နာ်း တစ်ြုစီအတကွ် စုပဆာငာ်းထာားသည ် နစှ ် အလ ုက် အြ က်အလက်မ ာားက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ • သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း အညွှနက် နာ်း တစ်ြုစီအတကွ် အြ က်အလက်ရရှ ပသာ အရငာ်းအခမစ် (data source) က ုထည ်သွငာ်းပါ။ • ရန ငုပ်ါက သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်းအတငွာ်း အညွှနက် နာ်း တစ်ြုစအီတွက ်အြ က်အလက် အရငာ်းအခမစ်ဆသီ ု ပရာကသ်ည ် ြ တ်ဆက်မှု (link) တစ်ြုက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ စပါုံး-ငါုံး ရမ ုံးပမြူရေုံးအရပြြ စနစမ် ောုံးအတ က ် အြ ကအ်လကအ်စ အရဝုံးက ထည သ် ငု်ံးပြငု်ံး နမ နော အြ ကအ်လကအ်စ အရဝုံး- သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း စနစ် အစ တ်အပ ုငာ်း၏ အဓ ကစ နှုနာ်းအခ စ် သက်ဆ ငုသ်ူ ပုဂ္ လ်၊ အ ွြဲွံ့အစည်ားမ ာားမှ ငါားပမွားခမြူပရားလုပ်ငနာ်းက ုပရွားြ ယ်ြြဲ သည်။ ပလ လာမှုဧရ ယာအတငွာ်း ရရှ န ငုမ်ည ် အြ က်အလက်မ ာား၏ အပခြအပနက ု ခြ င သု ုားသပ်မပီားပနာက် ဤစ နှုနာ်းက ကု ုယ်စာားခပ ရန ်အသင ပ်လ ာ်ဆ ာုး ပခပာငာ်းလြဲမှုက နာ်းရငှအ်ပနခ င ် ငါားပုစွန ် ပမွားခမြူထတု်လုပ်မှု က ု ပရွားြ ယ်ြြဲ သည်။ ငါားပုစွနထ်တု်လုပ်မှုက ု က ယုစ်ာားခပ သည ် အညွှနက် နာ်းသည် ပလ လာမှု ဧရ ယာတစ်ဝှမာ်းရှ ပခမပနရာယူနစ်မ ာား (ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာမှုအတွငာ်းရှ မမ ွံ့နယ်မ ာားဟု ပြေါ်ဆ ုသည်) အတငွာ်း မှတ်ပ ုတငထ်ာားပသာ ငါားပုစနွပ်မွားခမြူပရား လုပ်ငနာ်းမ ာားမှ စုစုပပါငာ်းထတု်လုပ်မှုနှုနာ်းက ု ထငဟ်ပ်ပါသည်။ ဤအညွှနက် နာ်းနငှ ်ဆက်စပ်ပနပသာ အြ က်အလက်မ ာား အစုအပဝားတွင ်(က) ယူနစအ်ြ က်အလက်က ု (ပ ဿာ) ခ င ် စုပဆာငာ်းြြဲ သည်၊ (ြ) ပဒတာစုပဆာငာ်းသည ် နစှ် (၂၀၁၉-၂၀၂၀) နငှ ် (င) အြ က်အလက် အရငာ်းအခမစ် (ငါားလုပ်ငနာ်းဦားစီားဌာန) တ ု ပါဝငသ်ည်။ ဤအြ က်အလက်က ု ပငမ်ရငာ်းခမစ်တစ်ြုမ ှ ပကာက်ယူ စုပဆာငာ်းထာားပသာပကကာင ် အြ က်အလက်က ု ဝငပ်ရာကရ်န ် ြ တ်ဆက်မှု (link) က ု ပပားမထာားပါ။ 36 သင၏် အြ ကအ်လကမ် ောုံးက ထည သ် ငု်ံးပြငု်ံး သင ရ်လ ော်မှုဆ ငေ်ော အြ ကအ်လကမ် ောုံး အလ ပ်- သင၏် အြ က်အလကမ် ောုံးက ထည သ် ငု်ံးပြငု်ံး • သင၏် ပလ လာမှုဧရ ယာအတွငာ်း အြ က်အလက်မ ာားစုပဆာငာ်းမှုက ု ွြဲွံ့စည်ားတည်ပဆာက်ရန ် အသ ုားခပ ထာားသည ် ပခမပနရာ ယူနစ်မ ာားက ု ထည သ်ွငာ်းပါ။ • သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတငွာ်း စ နှုနာ်းြွြဲက ု ထငဟ်ပ်ရန ် ပရွားြ ယ်ထာားပသာ အညွှနာ်းက နာ်း မ ာားပပေါ်အပခြြ ၍ ပခမပနရာယူနစ်တစ်ြုစီနငှ ်ဆက်စပ်ပသာ အြ က်အလက်မ ာားက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ IAFP DSS အတ ငု်ံး အြ ကအ်လကမ် ောုံးက ထည သ် ငု်ံးပြငု်ံး အရငာ်းြ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း လုပ်ပဆာငန် ငုရ်နအ်တွက် အြ က်အလက်မ ာားက ု သာီးခြာားပ ာ်မတ်ပ စု တစ်ြုခ င ် DSS ထြဲသ ု ထည ်သွငာ်းရပါမည်။ ၎ငာ်းက ု DSS အတွငာ်း ရှငာ်းရငှာ်းလငာ်းလငာ်း သရုပ်ပ ာ်ထာားမပီား Fish ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ မှတခ်ြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ် ၏ အရငာ်းအခမစ်မ ာား ကဏ္ဍအတွငာ်း အြ က်အလက်မ ာား ထည ်သွငာ်းခြငာ်းက ရ ယာ၏ ပ ာ်မတ်က ုလည်ား လ ကု်နာပါသည်။ အြ က်အလက်မ ာားထည ်သငွာ်းမှုက ု သင၏် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမာ်းစ တခ် ာခြငာ်းအတွက် သငပ်ရွားြ ယထ်ာားပသာ ပခမပနရာ ယူနစ်မ ာား (ဥပမာ၊ ပက ားရွာ၊ မမ ွံ့၊ ြရ ုငစ်သည်) ဝနာ်းက ငတ်ွင ် ခပ လုပ်ရန ် စီစဥ်ထာားသည်။ ပခမပနရာ (ဥပမာ၊ ပက ားရွာအမည်) ယူနစ်တစ်ြုစီနငှ ် ဆက်စပ်ပသာ သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာား ထည ်သွငာ်းမပီားသည်နငှ ် သင၏် ပလ လာမှုပဒသ၏ ပခမပနရာယူနစ ် တစ်ြုစီအတွငာ်း စ နှုနာ်းြွြဲ (sub-criterion) တစ်ြုစအီတကွ် အြ က်အလက် (data) က ု ထည ်သွငာ်းန ငုသ်ည်။ အရငာ်းြ ပမာ်ဒယ်သည် အဆင ် (၁) အတွငာ်း မပီားပခမာက်ြြဲ ပသာ အလုပ်မ ာားမှ ဤသတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု ကူားယူထာားပသာပကကာင ် သင၏် ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှုအတွငာ်း အစ တ်အပ ငုာ်းမ ာား၊ စ နှုနာ်းမ ာားနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲမ ာား၏ အမည်မ ာားက ု DSS ၏ အြ က်အလက်မ ာား စာမ က်နာှတွင ်ပတွွံ့ န ငုမ်ည်ခ စ်သည်။ ရပမရနေော ယ နစမ် ောုံးဝန်ုံးက ငတ် င ်အြ ကအ်လကမ် ောုံး ွဲ ျို့စညု်ံးတညရ်ဆောကပ်ြငု်ံး IAFP DSS တွင ် ပခမပနရာ ပမာ်ဒယ် တစ်ြုပါ၀ငမ်ပီား သင၏် ပလ လာမှုဧရ ယာအတငွာ်း ြွြဲခြမာ်းစ တခ် ာမှုအတကွ ် သငပ်ရွားြ ယ်ထာားပသာ ပခမပနရာ ယူနစမ် ာားပတလ်ည်တွင ်သင၏် အြ က်အလကပ်ဒတာမ ာားက ုတည်ပဆာက်ရန ် လ ုအပ်ပါသည်။ ၎ငာ်းသည် သင၏် ပလ လာမှုဧရ ယာ အတွငာ်း ပတွွံ့ ရှ န ငုပ်သာ ပက ားရွာမ ာား၊ မမ ွံ့မ ာား ပ ုစ ခ င ် တည်ရှ န ငုသ်ည်။ သင၏် အြ က်အလက်ပဒတာက ု ဤပ ုစ ခ င ် ပ ာ်မတ်ြ န ငုရ်န ် (အဆင ် (၆) တငွ ် သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းရလဒမ် ာားက ု ပခမပ ုဆွြဲရန)် သငသ်ည် ြွြဲခြမာ်းစ တ်ခ ာရနအ်တွက် သငပ်ရွားြ ယ်ထာား ပသာ ယူနစ်မ ာား၏ shapefile (ဥပမာ၊ ပခမပနရာ အလွှာ spatial layer) က ု ရယရူပါမည်။ Fish ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ ခြငာ်း အပထာက်အကူခပ စနစ်အတွငာ်း အြ က်အလက်ပဒတာ စုပဆာငာ်းခြငာ်းလမ်ားညွှနတ်ွင ် ဤလုပ်ငနာ်းစဉ်ဆ ုငရ်ာ ပနာက်ထပ် သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု ပပားထာားပါသည်။ သ ု ပသာ်လည်ား အဓ က အရငာ်းအခမစ ် အနည်ားငယက် လုည်ား ပအာက်တွငပ် ာ်ခပထာားသည်။ 37 အြ ကအ်လကရ်ဒတော စ ရဆောငု်ံးပြငု်ံးက စစီဥတ်ညရ်ဆောကေ်ောတ င ် ရပမရနေောအလွှောမ ောုံး Spatial Layers ေယ ေမည ်အေငု်ံးအပမစမ် ောုံး ပအာက်ပါ ဝဘဆ် ဒု ်မှ ရယထူာားပသာ Database of Global Administrative Areas (2021) https://gadm.org/download_world.html ပအာက်ပါ ဝဘဆ် ဒု ်မှ ရယထူာားပသာ Open Street Map. (2021) https://osmdata.openstreetmap.de/ အဆင ်(၃)- အရလုံးြ န်ည ပြငု်ံး သင ်ပလ ာ်မှုက ု ဆ ာုးခ တ်သည ်စ နှုနာ်းမ ာားအာား အပလားြ နည် ခြငာ်း https://gadm.org/download_world.html https://osmdata.openstreetmap.de/ 38 ပြ ြုင သ ုံးသပ်မှု အဆင ်(၃)- အရလုံးြ န်ည ပြငု်ံး သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းတွင ်အပလားြ နည် ခြငာ်းက မညသ်ည ်အြနာ်းကဏ္ဍမှ ပါဝငပ်ဆာငရွ်က်သနညာ်း ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုက ု အကြဲခ တ်ရန ်သင၏် သင ပ်လ ာ်မှုပ ုစ ပမာ်ဒယအ်တွငာ်း အစ တ်အပ ငုာ်းတစ်ြုစီနငှ ် စ နှုနာ်းအမ ားအစာားတစ်ြုစအီတွက် အပလားြ နည် ခြငာ်း တစ်ြုက ု မပီားပခမာက်ရမည်။ အဆင ် (၁) အတွငာ်း ထည ်သွငာ်းထာားသည ် သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားအပပေါ် အပခြြ ၍ သငလ်ုပ်ပဆာငရ်န ် လ အုပ်သည ် အပလားြ နည် ခြငာ်း လပ်ုပဆာငမ်ှု အပရအတကွ်က ု DSS က ကက တငသ်တမ်ှတ်ထာားသည်။ သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာခြငာ်း၏ ကဏ္ဍတစ်ြုအတွငာ်း တစ်ြုထက်ပ ုပသာ စ နှုနာ်း (သ ု မဟုတ်) စ နှုနာ်းြွြဲ ရှ မှသာ အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ှုမ ာား လ ုအပ်ပါသည်။ သင၏် ပရအသ ာုးခပ ပူားတွြဲအစာားအစာထတု်လုပ်မှု စနစ်၏ ဝ ပသသလကခဏာမ ာားက ု ထည ်သွငာ်းစဥ်ားစာားခြငာ်းခ င ် ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှုအတွက် မည်သည ်စ နှုနာ်း/စ နှုနာ်းြွြဲသည် အပရားကကီားဆ ုားခ စသ်ည်က ု ဆ ုားခ တ်ရန ် အတွြဲလ ုက် နှု ငာ်းယှဉ်မှုမ ာားက ု ြွင ခ်ပ ပပားသည်။ အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ှုမ ာားက ုြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာပသာလုပ်ငနာ်းစဉ် Analytic Hierarchy Process (AHP) က ု အသ ာုးခပ ၍ စ နှုနာ်းပပါငာ်းစ ု အကြဲခ တ်ခြငာ်းလုပ်ငနာ်းစဉ် မှတဆင ်ပဆာငရွ်က်သည်။ အဆင ် (၃) က ု တစ်ဦားြ ငာ်းပသာ်၄ငာ်း (သ ု မဟုတ်) သက်ဆ ုငသ်မူ ာား၊ ဆ ုားခ တ်ြ က်ြ မှတ်သမူ ာားနငှ ်ကျွမ်ားက ငသ်ူမ ာား ပါဝငပ်သာအ ွြဲွံ့ နငှ ် အတူ ပူားပပါငာ်းပါဝငပ်ဆာငရွ်က်သည ် လုပ်ငနာ်းစဉ်အခ စ်၄ငာ်း ပဆာငရွ်က်န ငုသ်ည်။ ပူပပါငာ်းပါဝငပ်သာ ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာမှု အသ ုားခပ ခြငာ်းဆ ုငရ်ာ ပနာက်ထပ် သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားက ု ဤကဏ္ဍ၏ ပနာက်ပ ုငာ်းတွင ်ပ ာ်ခပပပားထာားသည်။ အဆင ်(၃) ၌ အဓ က လုပ်ပဆာငမ်ှုမ ာားက ဘာပတွလြဲ အဆင ်(၃) တ င ်အဓ က လ ပ်ရဆောငမ်ှု ၄ ြ ပါဝငပ်ပီုံး ၄ငု်ံးတ မ ော ရအောကပ်ါအတ ငု်ံးပ စ်သည်- ၁။ စ နှုန်ုံး အရေအတ ကက် ရေ ုံးပါ- အစ တ်အပ ငုာ်းတစ်ြုစီ သ ု မဟုတ် စ နှုနာ်းအမ ားအစာားတစ်ြုစီအတွငာ်း အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ည ် စ နှုနာ်းအပရအတွက်က ုပရွားြ ယ်ပါ။ ၂။ အရေုံးကကုီံးမှုက သတမ် တပ်ါ- သင၏် ပရအသ ုားခပ ပာူးတွြဲအစာားအစာထတု်လုပ်မှုစနစ်အတကွ ် ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှု အပနခ င ် မည်သည ် စ နှုနာ်း/စ နှုနာ်းြွြဲ အစ ုလ ကု ် အတွြဲလ ုကက် ပ ုအပရားကကာီးသည် ဆ ုတာက ု ဆ ုားခ တ်ပါ။ ၃။ အရလုံးြ န်ည ပြငု်ံးက သတမ် တပ်ါ- သင၏် ပရအသ ုားခပ ပာူးတွြဲအစာားအစာထတု်လုပ်မှုစနစ်အတကွ ် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှု အပနခ င ်စ နှုနာ်း/စ နှုနာ်းြွြဲ အတွြဲတစ်တွြဲသည် မည်မ ပ ုအပရားကကီားသည်က ု ဆ ာုးခ တ်ပါ။ 39 ၄။ တစ်သမတတ်ည်ုံးပ စ်မှု အြ ြုုံးအစောုံးက ြ န်ည ပါ- သင၏် တစ်သမတ်တည်ားခ စ်မှု အြ ားအစာားသည် ၁၀% ထက်ပ ုပါက သင၏် အပလားြ နည် ခြငာ်းရလဒမ် ာားက ု ယ ုကကည်စ တ်ြ ရမှု တ ုားလာပစရန ်စ နှုနာ်း/စ နှုနာ်းြွြဲ တစစ် ုစီအတွက် သတ်မှတ်ထာားပသာ အပလားြ နည် ခြငာ်းက ု ြ နည် ပါ။ ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောပြငု်ံး လ ပ်ငန်ုံးစဥ ်(Analytic Hierarchy Process) ဆ တောဘောလွဲ စ နှုနာ်းမ ာားစွာ အကြဲခ တခ်ြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဉ်မ ာားက ု သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတငွာ်း အသ ာုးခပ သည်။ ဤလုပ်ငနာ်းစဉ်မ ာားသည် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုဆ ုငရ်ာ စ နှုနာ်း၏ နှု ငာ်းရအပရားကကီားမှုနငှ ် ပတ်သက်၍ ဆ ုားခ တ်ြ က်မ ာားြ ရသည ်အြါ သင ပ်လ ာ်မှုအကြဲခ တ်မှုအတွငာ်း မပသြ ာမပရရာမှုဆ ုငရ်ာ ခပဿနာမ ာား က ု ပက ာ်လွှာားန ငုသ်ည်။ စ နှုနာ်းပပါငာ်းစ ု အကြဲခ တခ်ြငာ်း၏ ြ ုငမ်ာအာား ပကာငာ်းမှုက ု ပ ုမ ုပကာငာ်းမွန ် လာပစရန ် ြွြဲခြမာ်းစ တခ် ာပသာ Analytic Hierarchy Process (AHP) လုပ်ငနာ်းစဉ် က ု ၁၉၈၀ ြုနစှ်တငွ ် စတငမ် တ်ဆက်ြြဲ သည်။ ဤနည်ားလမ်ားသည် ထ အုြ နက်တည်ားက သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း အတွငာ်း စ နှုနာ်းမ ာားက ု နှု ငာ်းယှဉ်ရန ်အပရားကကီားပသာြ ဉ်ားကပ်မှုတစ်ြု ခ စ်လာြြဲ သည်။ AHP လုပ်ငနာ်းစဉ်မှ ထတု်ပပားသည ် အစ ုလ ုက် နှု ငာ်းယှဉ်မှုမ ာားအပပေါ် အပခြြ ၍ စ နှုနာ်း၏ အပရားကကီားမှုက ု စနစ်တက အကြဲခ တ်ရန ်သ ုားစွြဲသူမ ာားအာား ပတာငာ်းဆ ုခြငာ်းခ င ်AHP လုပ်ငနာ်းစဉ်က လုပ်ပဆာငသ်ည်။ ၎ငာ်းအတွက ် က နာ်းဂဏာနာ်းတန ် ုားမ ာားက ု သတ်မှတ်ပပားခြငာ်းခ င ် AHP သည် သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း စ နှုနာ်းမ ာားထ သ ု နှု ငာ်းရ အပလားြ နည် ခြငာ်းမ ာားက ု သတ်မှတ်ပပားကာ ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှု တစ်ြုလ ုားအပပေါ် ၎ငာ်းတ ု ၏ နှု ငာ်းရ ပ ပ ုားကူညီမှုအာား ထငဟ်ပ်ပစပါသည်။ IAFP DSS အတွငာ်းအသ ာုးခပ သည ် AHP လုပ်ငနာ်းစဉ်သည် Goepel et al 2018 မှ ဆပီလ ာ်ပအာင ် ခပ လုပ်ထာားခြငာ်း ခ စ်မပီား ဤက ရ ယာ၏ ပနာက်ထပ် သတငာ်းအြ က်အလက်မ ာားနငှ ် ြွြဲခြမ်ားစ တခ် ာမှု analytic hierarchy process လုပ်ငနာ်းစဉ်က ုhttps:// bpmsg.com/tag/analytic-hierarchy-process/ တငွ ် ရှာပတွွံ့ န ငုပ်ါသည်။ 40 စ နှုန်ုံး အရေအတ ကက် ရေ ုံးြ ယပ်ြငု်ံး စ နှုန်ုံး ရပါငု်ံးစ ြ ွဲပြမ်ုံးစ တပ် ောပြငု်ံး လ ပ်ငန်ုံးစဥ် သင၏် စ နှုန်ုံး အရေအတ က ်(န ပါတ)် က မညသ် ရေ ုံးြ ယ ်မလွဲ အဆင ် (၃) ရှ ပထမအလုပ်မှာ အပလားြ နည် ခြငာ်း လပ်ုပဆာငြ် က်တစ်ြအုတွငာ်း နှု ငာ်းယှဉ်ထာားသည ် စ နှုနာ်းမ ာား (သ ု မဟုတ်) စ နှုနာ်းြွြဲမ ာား၏ အပရအတွက်က ုသငက် ပရွားြ ယ် ု လ ုအပ်ခြငာ်း ခ စ်သည်။ ၎ငာ်းက ု (n) န ပါတ်ပကာ်လ အတွငာ်း ဆ ုားခ တ်န ငုသ်ည်။ ဤန ပါတ်က ု ပ ာ်ထတ်ုမပီားသည်နငှ ် ၎ငာ်းအာား အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ှု၏ ထ ပ်ရှ စ နှုနာ်း န ပါတ် အကွက်ထြဲသ ု ထည ်သငွာ်းန ငုသ်ည်။ စ နှုနာ်း န ပါတ်က ု ခ ည ်သွငာ်းမပီားသည်နငှ ် အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ှုက ု စတငန် ငုသ်ည်။ မီားြ ုားပရာငမ် ှ အစ မ်ားပရာငသ် ု အပရာငပ်ခပာငာ်းခြငာ်းခ င ်ပအာက်ပါပ ု၏ ပအာက်ပခြရှ အပလားြ န+် အကွက်တွင ်၎ငာ်းက ု ထငဟ်ပ်ပစမည်ခ စ်သည်။ စ နှုနာ်း အပရအတွက်န ပါတ်က ု ပရွားြ ယ်ထာားခြငာ်းမရှ ပါက အပလားြ နည် ခြငာ်း လှုပ်ရှာားမှုက ု လုပ်ပဆာငရ်န ်မခ စ်န ငုပ်ါ။ 41 အလ ပ်- အရလုံးြ န်ည ပြငု်ံး လ ပ်ရဆောငမ်ှု တစ်ြ စအီတ ငု်ံး ပပီုံးရပမောက်ေမည ် အတ ွဲ လ က ်နှု ငု်ံးယ ဉမှုအရေအတ က်က ထငဟ်ပ်ရ ေါ် ပပေန် စ နှုန်ုံးန ပါတက် ရေ ုံးြ ယပ်ါ။ *သင ပ်လ ာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်း၏ ပပားထာားသည ် အပ ငုာ်းအတွက် အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ှု မလ ုအပ်ပါက (ဥပမာ၊ ပမာ်ဒယ်၏ အပ ငုာ်းတစ်ပ ုငာ်းသည် စ နှုနာ်းမပါဝငပ်ါ (သ ု မဟုတ်) စ နှုနာ်းြွြဲတစ်ြသုာ ပါဝငသ်ည်) ပနာက်လာမည ် အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ှု သ ု တ ုက်ရ ုက် ဆက်သွာားပါ။ (n) န ပါတ ် သည် (0) သ ု မဟုတ် (1) ရှ သည ်အြါ ၎ငာ်းက ု ထငဟ်ပ်ပ ေါ် ခပပစမည်ခ စ်သည်။ အရေုံးကကုီံးမှုက သတမ် တပ်ြငု်ံး စ နှုန်ုံးြ ွဲသ အ ရေုံးပါမှုက ဘယလ် သတမ် တမ် ောလွဲ အပလားြ နည် မှု လုပ်ပဆာငြ် က်က ု အသက်သငွာ်းမပီားသည်နငှ ် DSS မှထတု်လုပ်ထာားပသာ အစ ုလ ုက် နှု ငာ်းယှဉ်မှုမ ာားအပပေါ် အပခြြ ၍ စ နှုနာ်းတစ်ြုစ ီ (သ ု မဟုတ်) စ နှုနာ်းြွြဲတစ်ြုစီ၏ နှု ငာ်းရအပရားကကီားမှု နှု ငာ်းယှဥ်ခြငာ်းက ု စတငန် ငုသ်ည်။ ၎ငာ်းသည် သင၏် အစာားအစာထတ်ုလုပ်မှုစနစ်၏ လ ုအပ်ြ က်မ ာားနငှ ် စရ ုက်လကခဏာမ ာားအာား ထည ်သွငာ်းစဥ်ားစာားခြငာ်းခ င ်ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအတွက် မည်သည ်စ နှုနာ်းက ပ ုအပရားကကာီးသည်က ု ပရွားြ ယ်ရန ် လ အုပ်သည်။ စ နှုနာ်းတစ်ြုစီက ု အတနာ်း (A) သ ု မဟုတ် (B) တွင ် အလ ုအပလ ာက်သတ်မှတ်ပပားခြငာ်းနငှ အ်တူ အတွြဲလ ကု် နှု ငာ်းယှဉ်မှုမ ာားက ု အပလားြ နည် ခြငာ်း အကွက်တွင ်ခပသပါမည်။ ထ ု ပနာက် 'အပရားကကီားဆ ာုး' ပကာ်လ ရှ ပအာက်က ုသွာားသည ်ခမ ာားက ု အသ ုားခပ ၍ ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအတွက် ပ ုအပရားကကီားပသာ (A သ ု မဟုတ် B) က ု အကြဲခ တ်ရန ် အစ ုလ ုက်တွြဲထာားပသာ စ နှုနာ်းအတွြဲတစတ်ွြဲစီ မှတစ်ဆင ် သငလ်ပ်ုပဆာငရ်မည်။ အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငခ်ြငာ်းအတွငာ်း အတွြဲလ ုက် နှု ငာ်းယှဉ်မှုမ ာား အာားလ ုားက ု မပီားပခမာက်ပကကာငာ်း ပသြ ာပစရမည်။ အတွြဲတစ်တွြဲအတွငာ်း စ နှုနာ်းတစ်ြုစီမှ ထငဟ်ပ်ပ ေါ် ခပသည ် အြ က်အလက်ပဒတာက ု သငပ်ရွားြ ယ ် ရာတွင ်အပထာက်အကူ ခ စ်ပစရန ်အတွက် အပလားြ နည် မှု လုပ်ပဆာငခ်ြငာ်းအတငွာ်း စ နှုနာ်းတစ်ြုစီနငှ ် စ နှုနာ်းြွြဲတစ်ြုစီက ု ပ ာ်ခပ ပ ပ ုားပပားထာားမပီား ခ စ်သခ င ် ပခမဧရ ယာသင ပ်လ ာ်မှု အတွက် မည်သည်က ပ ုအပရားကကာီးပကကာငာ်း ဆ ာုးခ တ်ပါ။ 42 အလ ပ်- သင၏် ရေအသ ုံးပပြု ပ ုံးတ ွဲအစောုံးအစောထ တလ် ပ်မှုစနစ ် အတ က် ရပမဧေ ယောသင ရ်လ ော်မှု အရနပ င ် စ နှုန်ုံးတစစ် အတ ငု်ံး မည်သည စ် နှုန်ုံးက ပ အရေုံးကကုီံး သည်က ဆ ုံးပ တပ်ါ။ • အပလားြ နည် မှု အကွက်အတွငာ်း တွြဲြ တ်ထာားပသာ စ နှုနာ်းမ ာားက ု ကကည ်ပါ။ • အတွြဲတစ်တွြဲစီခ င ် လုပ်ပဆာငမ်ပီား မည်သည အ်ရာက ပ ုအပရားကကာီးသည် (A သ ု မဟုတ် B) က ု ဆ ုားခ တ်ပါ။ • အတွြဲလ ုက် နှု ငာ်းယှဉ်မှုတစ်ြုစီအတွက် အပရားကကာီးမှုက ု ပရွားြ ယရ်န ် ပအာက်က သုွာားပသာ ခမ ာား က ုသ ုားပါ။ အရလုံးြ န်ည မှု က သတမ် တပ်ြငု်ံး စပါုံး-ငါုံး စနစ ်စ နှုန်ုံးမ ောုံးသ အရေုံးကကုီံးမှုက သတမ် တပ်ြငု်ံး အပလားြ နည် မှု လုပ်ပဆာငခ်ြငာ်း လှုပ်ရှာားမှုအတွငာ်း ပါဝငသ်ူမ ာားသည် စပါား-ငါား ပမာွးခမြူပရားအပခြြ စနစ်မ ာားအတွက် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအရှ ဆ ုားဟု ယူဆသည ် တန ် ုားကွငာ်းဆက်၏ အစ တ်အပ ုငာ်းမ ာားက ု ပရွားြ ယရ်န ်လ ုအပ်ပါသည်။ ဤစ နှုနာ်းအမ ားအစာား၏ ပထမဆ ုားတွြဲ က်နှု ငာ်းယှဉ်မှုတငွ ်ပါဝငသ်မူ ာားသည် ကုနသ်ည် (A) သ ု မဟုတ် ဓာတ်ပခမကသဇာနငှ ် ပ ုားသတ်ပဆားပရာငာ်းြ သူမ ာား (B) တ ု အကကာား ပရွားြ ယ်ရန ် လ ုအပ်သည်။ ဤအပခြအပနတွင ် စပါား-ငါား စနစ်မ ာားအတွငာ်း ဓာတ်ပခမကသဇာနငှ ် ပ ာုးသတ်ပဆားထည ်သွငာ်းမှု ပလ ာ ြ ထာားခြငာ်း ပကကာင ်စ နှုနာ်း (A) သည် ပ ုမ အုပရားကကာီးပကကာငာ်း ပါဝငသ်မူ ာားက ဆ ုားခ တ်ြြဲ ကကသည်။ ထ ကုြဲ သ ု ပအာက်က ုသွာားပသာ ခမ ာားက ု သ ာုးမပီား 'အပရားကကီားဆ ာုး' ပကာ်လ တွင ်(A) က ု ပရွားြ ယ်ထာားသည်။ 43 အလ ပ်- ရပမဧေ ယောသင ရ်လ ော်မှုသ စ နှုန်ုံးတစ်ြ စ၏ီ နှု ငု်ံးေအရေုံးကကုီံးမှု က ောပြောုံးြ က် အရပေါ် အရပြြ ၍ တ ွဲစပ်ထောုံးရသော စ နှုန်ုံးတစစ် စအီတ က ် အရလုံးြ န်ည ပြငု်ံး ေမ တက် သတမ် တပ်ါ။ • အပလားြ နည် ခြငာ်း အကွက်အတွငာ်း တွြဲြ တ်ထာားပသာ စ နှုနာ်းမ ာားက ု ကကည ်ပါ။ • ဇယာား (၁) တွင ် ပပားထာားသည ် အပလားြ နည် ခြငာ်း စပကားက ု အသ ုားခပ ၍ ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် ၎ငာ်းတ ု ၏ ပ ပ ုားကူညီမှုက ု အပခြြ ၍ စ နှုနာ်းအတွြဲအတွငာ်း စ နှုနာ်းတစ်ြုစီ၏ နှု ငာ်းရအပရားကကီားမှုအကကာား ကွာခြာားြ က်က ု ဆ ာုးခ တ်ပါ။ • 'စပကား' ပကာ်လ တငွ ် အတွြဲတစ်တွြဲအတွက် သငသ်တ်မှတ်ပပားထာားသည ် အပလားြ နည် ခြငာ်း တန ် ုားက ု ထည ်သွငာ်းပါ။ အတ ွဲလ က ်စ နှုန်ုံး၏ အရေုံးကကုီံးမှုက ဘယလ် အရလုံးြ န်ည မလွဲ ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအတွက် စ နှုနာ်း တစစ် ုတွင ်မည်သည ်စ နှုနာ်းက ပ ုအပရားကကာီးသည်က ု သငဆ် ာုးခ တ် မပီားသည်နငှ ် ယြငအ်လုပ်တွင ် ပရွားြ ယ်ထာားပသာ စ နှုနာ်းသည် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် 'မည်မ ပ ုအပရားကကာီးသည်' က ု ထငဟ်ပ်ပစပသာ အပလားြ နည် မှု အမှတ်က ု သတ်မှတ်ခြငာ်းခ င ် ဤအပရားကကီားသည ်အတ ုငာ်းအတာက ု ဆ ုားခ တရ်မည်။ ဒါက ုလုပ်ရန ် 'အပရားကကာီးဆ ာုး' (စပကား 1-9 ပပေါ် ရှ ၎ငာ်း၏အတွြဲနငှ ် နှု ငာ်းယှဉ်လ က်) အခ စ် သငပ်ရွားြ ယ်ထာားပသာ စ နှုနာ်း၏ နှု ငာ်းရအပရားကကီားမှုက ု အဆင ပ်ပားရမည်၊ 1 သည် 'ညီမ ပသာအပရားကကာီးမှု' က ကု ုယ်စာားခပ သည် (ဥပမာ၊ စ နှုနာ်း A သည် စ နှုနာ်း B ထက် တစ်ဆ (1x) ပ ၍ု အပရားကကာီးသည်)၊ 9 သည် 'မညီမ ပသာအပရားကကာီးမှု' က ုက ယု်စာားခပ သည် (ဥပမာ၊ စ နှုနာ်း A သည် စ နှုနာ်း B ထက် က ုားဆ (9x) ပ ုအပရားကကီားသည်)။ အဆင သ်တ်မှတ်စပကားအတွငာ်း တန ် ုားတစ်ြုစီအတွက် အဓ ပပါယ် ွင ဆ် ုြ က်က ု ဇယာား (၁) တငွ ်ပ ာ်ခပထာားသည်။ အတွြဲတစ်တွြဲအတွက် အပလားြ နည် မှု ရမှတ်က ု သငပ်ရွားြ ယ်မပီားသည်နငှ ်၎ငာ်းက ု အပလားြ နအ်ကွက်၏ 'စပကား' ပကာ်လ တွင ် ထည ်သွငာ်းန ငုသ်ည်။ အပလားြ နည် မှု လုပ်ပဆာငြ် ကတ်စ်ြုအတွငာ်း တွြဲစပ်ထာားပသာ စ နှုနာ်း တစစ် ုစီ အတွက် အပလားြ နည် မှု ရမတှ်က ု ပပားရမည်။ 44 ဇယောုံး (၁): IAFP DSS တွင ်တွြဲထာားပသာစ နှုနာ်း၏ နှု ငာ်းရအပရားကကီားမှုက ု ဆ ုားခ တ်ရန ်အသ ုားခပ ပသာ အပလားြ နစ်ပကား သည် 1 (ညီမ စွာအပရားကကီားသည်) မှ 9 (အလွနအ်မငာ်းအပရားကကီားသည်) အထ ခ စ်သည်။ အရေုံးကကီုံးမှု အဓ ပပါယ ် င ပ်ြငု်ံး ရ ငု်ံးပပပြငု်ံး 1 အညီအမ အပရားကကီားမှု စ နှုနာ်း နစ်ှြုစလ ုားသည် ပပားထာားပသာ ထုတ်လုပ်မှုစနစ်အတွက် ပခမဧရ ယာ သင ပ်လ ာ်မှုသ ု အညီအမ အပရားကကီားသည်။ 3 အလယ်အလတ်အပရားကကီားမှု စ နှုနာ်းတစ်ြုသည် အခြာားစ နှုနာ်းတစ်ြုထက် ပပားထာားသည ် ထုတ်လုပ်မှုစနစ် အတွက် ပခမသင ပ်လ ာ်မှုတွင ်အနည်ားငယ်ပ ုအပရားကကီားသည်။ 5 ြ ုငမ်ာပသာအပရားကကီားမှု စ နှုနာ်းတစ်ြုသည် ပခမယာသင ပ်လ ာ်မှုတွင ် ြ ုငမ်ာစွာအပရားကကီားမပီား ပနာက်စ နှုနာ်း တစ်ြုသည် ပပားထာားပသာ ထုတ်လုပ်မှုစနစ်အတွက် အလယ်အလတ် အပရားကကီားသည်။ 7 အလွနြ် ုငမ်ာပသာ အပရားကကီားမှု စ နှုနာ်းတစ်ြုသည် ပခမယာသင ပ်လ ာ်မှုနငှ ပ်တ်သက်၍ အလွနြ် ုငမ်ာစွာ အပရားကကီားမပီား၊ ပနာက်စ နှုနာ်းတစ်ြုသည် ပပားထာားပသာ ထုတ်လုပ်မှုစနစ်အတွက် အနည်ားငယ်သာ အပရားကကီားသည်။ 9 လွနလ်ွနက်ြဲကြဲအပရားကကီားမှု စ နှုနာ်းတစ်ြုသည် ပခမယာသင ပ်လ ာ်မှုတွင ် မရှ မခ စ်လ ုအပ်မပီား၊ အခြာားစ နှုနာ်း တစ်ြုသည် ပပားထာားပသာ ထုတ်လုပ်မှုစနစ်အတွက် အလယ်အလတ်/ အနည်ားငယ် အပရားကကီားသည်။ 2,4,6,10 အလယ်အလတ် တန ် ုားမ ာား အပရားကကီားမှုအဆင ်သတ်မှတ်မှုအကကာား အပပားအယူအပလ ာ အတငာ်းလုပ်ရန ် လ ုအပ်သည ်အြါ အသ ုားခပ ရမည ်တန ် ုားမ ာား။ 45 တသမတတ်ညု်ံးပ စမ်ှု အြ ြုုံးအစောုံးက ြ န်ည ပြငု်ံး စပါုံး-ငါုံးသင ရ်လ ေ်ာမှုအတ က ်အရလုံးြ န်ည မှု အရေုံးကကုီံးပြငု်ံး ပ ုားသတ်ပဆား/ပခမကသဇာ ပရာငာ်းြ သူမ ာားထက် ကုနသ်ယွမ်ှုက စပါား-ငါား ပမွားခမြူပရားအပခြြ သင ပ်လ ာ်မှု အတွက် ပ ုအပရားကကီားပကကာငာ်း ပါဝငသ်ူမ ာားက ဆ ာုးခ တ်မပီားသည်နငှ ် ၎ငာ်းတ ု သည် မည်မ အပရားကကီား သည်က ု ဆ ုားခ တရ်မည်ခ စ်သည်။ ဤဥပမာတွင ်ပ ာုးသတ်ပဆား/ပခမကသဇာ ပရာငာ်းြ သူမ ာားနငှ ်နှု ငာ်းယှဉ်လ င ်ကုနသ်ွယ်မှုသည် အလွနြ် ုငမ်ာစွာ အပရားကကီားသည်ဟု ယူဆန ငုပ်သာပကကာင ် ဤအတွြဲက ု အပလားြ နတ်န ် ုား 7 ဟု သတ်မှတ်ပပားပကကာငာ်း ပါဝငသ်ူမ ာားက ဆ ာုးခ တ်ြြဲ ကကသည်။ အဆင ် (၃) ရှ ဤအတွြဲလ ုက် နှု ငာ်းယှဉ်မှုအတကွ် လ ုအပ်သည ် လုပ်ပဆာငြ် က်မ ာားက ု မပီားပခမာက်ခြငာ်းခ င ၊် IAFP DSS ၏ အဆင ် (၃) အတငွာ်း ပါဝငသ်ူမ ာားမ ှ သတ်မှတ်ပပားထာားပသာ အပလားြ နည် ခြငာ်း အပပေါ်အပခြြ ၍ စပါား-ငါား သင ပ်လ ာ်မှုအပပေါ် ၎ငာ်းတ ု ၏ အလ ုားစ ုပါဝငက်ူညီမှုက ု ထငဟ်ပ်ပစရန ်သင ပ်တာ်မှု ြွြဲခြမ်ားစ တ်ခ ာခြငာ်းအတွငာ်း အဆ ပုါ စ နှုနာ်း၏ အပလားြ နည် မှု တန ် ုားက ု ြ နည် သည်။ သင၏်တသမတတ်ညု်ံးပ စမ်ှု အြ ြုုံးအစောုံးက စစရ်ဆုံးပြငု်ံးန င ်ြ န်ည ပြငု်ံး အဆင ် (၃) ရှ ပနာက်ဆ ုားလုပ်ပဆာငစ်ရာမှာ တသမတ်တည်ားခ စ်မှုအြ ား အကွက်တွင ် ခပထာားသည ် တသမတ်တည်ားခ စ်မှု အြ ားတန ် ုားက ု စစ်ပဆားရန ် လ အုပ်သည်။ တသမတ်တည်ားခ စ်မှုအြ ားသည် စ နှုနာ်းတစစ် ုစ ီ အတွက် သငသ်တ်မှတ်ပပားပသာ အပလားြ နသ်ည် က ပနာ်းစီရငဆ် ာုးခ တ်ခြငာ်းအပပေါ် အပခြြ ခြငာ်းမဟုတ်ပကကာငာ်း ပသြ ာပစရနအ်တွက် အသ ာုးခပ သည ်နည်ားလမ်ားတစ်ြုခ စသ်ည်။ သင၏် တသမတ်တည်ားခ စ်မှု အြ ားသည် 10% ထက်နည်ားပါက သငသ်ည် ပနာက်တစ်ကက မ် အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ှုသ ု ဆက်လက်လုပ်ပဆာငန် ငုပ်ါသည်။ သင၏် တသမတ်တည်ားခ စမ်ှု အြ ားသည် 10% ထကပ် ုပါက 10% ပအာက် တသမတ်တည်ားခ စ်မှု အြ ားက ု မရရှ မြ ငာ်း အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ပဆာငမ်ှုအတွငာ်း သင၏်တ ု ခပနမ်ှုမ ာားက ု ြ နည် ရန ်လ ုအပ်မည်ခ စ်ပါသည်။ 46 အြ က်မ ာားစွာသည် ခမင မ်ာားပသာ တသမတ်တည်ားခ စ်မှု အြ ားက ု အပထာက်အကူခပ န ငုသ်ည်။ 10% ထက်ပ ုပသာ တသမတ်တည်ားခ စ်မှု အြ ားက ုရရှ မှု အလာားအလာက ု ပလ ာ ြ န ငုပ်စရန ်သင၏် အပလားြ နည် ခြငာ်း လှုပ်ရှာားမှုမ ာားက ု မပီားပခမာက်ပအာငလ်ုပ်ပဆာငပ်နစဥ်တွင ် ၎ငာ်းတ ု က ု ထည ်သွငာ်းစဉ်ားစာားသင သ်ည်။ ဤအြ က်မ ာားတွင ်ပအာက်ပါတ ု ပါဝငသ်ည်- • လ အမ ောုံး- အလုပ် (၂) နငှ ် အလုပ် (၃) တွင ် ခပ လုပ်ြြဲ ပသာ အမှာားမ ာားက ု စစ်ပဆားပါ (ဥပမာ၊ အပရားအကကာီးဆ ာုးအပနခ င ် မှာားယွငာ်းပသာစ နှုနာ်းက ု ပရွားြ ယခ်ြငာ်း၊ မှာားယွငာ်းပသာအပလားြ နတ်န ် ုားက ု သတ်မှတ်ပပားခြငာ်း)။ • ဆန ်က ငဘ်ကပ် စ်မှု- အပလားြ နည် ခြငာ်း လုပ်ငနာ်းစဉ်အတွငာ်း ခပ လုပ်ြြဲ ပသာ မပတာ်တဆ ဆန က် ငဘ်က် ခ စ်မှုမ ာားက ု စစ်ပဆားပါ။ ဥပမာအာားခ င ၊် အကယ်၍ သငသ်ည် A > B > C > A ကြဲ သ ု အပရားပါမှုက ု သတ်မှတ်ပါက A သည် A ထက် ပ ုအပရားကကီားသည်ဟု ဆ ုခ