MYANMAR မဟာဗျျဟူာမ မာက်ပ ံ့ပ ိုးမှ အစီအစဉ်အကျဉ်ိုးချျ ပ်မှတ်ချက် ၈ အောက်တိုဘာ၂၀၂၀ မန်မာန ငင် တွင်ဆန်စက်လ ပ်ငန်ိုးမျာိုးအမပေါ် COVID-19 ၏ သက်မ ာက်မှုမျာိုး က မစာငံ့်ကကညံ့် ခင်ိုး - ၂၀၂၀ခ နှစ်၊ ဇူလ င်လစစ်တမ်ိုး မန်မာန င်င ၏ဗျျူဟာမ မာက်အမ ာက်အကူ ပျုအစီအစဉ်မူဝါဒအကျဉိ်ုးချျုပ် ၂၆ Joseph Goeb, Yulu Tang, and Phoo Pye Zone မနောက်ခ အမကကာင်ိုးအ ာ ဆန်စကလ်ုပ်ငန််းမ ်းသည် စပ ်းထတ်ုပ ်းထုတ်လုပ်သူမ ်းနှင ် စ ်းသ ု်းသူမ ်းကက ်းမရှ မဖြစ်လ ုအပ်သသ ခ တ်ဆကမ်ှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကက တ်ခ ွဲဖခင််းနှင ် ဖပ ဖပင်ထတ်ုလုပ်ဖခင််းဖပ လုပ်သည ်အဖပင် ဆန်စကမ် ်းသည် ဆန်ထတ်ုလုပ်ဖခင််း၏ တန်ြ ု်းက င််းဆက် တ င် အသရ်းပ လသှည် သတ ငသူ်မ ်းထ မှ စပ ်းတ ုက်ရ ုက်ဝယယ်ူဖခင််း၊ သ င််းအ ်းစုအတ က် သခ ်းသင မ ်းထုတ်သပ်းဖခင််း နှင ်ကက တ်ခ ွဲပပ ်း သသ ဆန်မ ်းက ု အသဖခ ကခ် ဖခင််း၊ စပ ်းမ ်း (သ ုို့) ကက တ်ခ ွဲထ ်းသသ ဆန်မ ်းက ုသ သုလ ှငသ် မ််းစည််း ထ ်းဖခင််း စသည် တ ုို့က ုပ လုပ်သဆ င်သပ်းသည်။ ဆန်စကလ်ုပ်ငန််းမ ်းက ု ကက ်းမ ်းစ သကသ်ရ ကမ်ှုရှ ပ က သက ်းလကသ်ေသရှ ဆန်ထုတ်လုပ်သည ် အ မ်သထ င်စုမ ်းက ုပ သကသ်ရ က်မှုရှ မည်ဖြစ်ပပ ်း ပမ ြို့ဖပစ ်းသ ု်းသူမ ်းအသပေါ်တ ငလ်ွဲ ထ ခ ုက်မှုရှ လ န ငု်သည်။ ြုန််းစစ်တမ််းမ ်းသည် COVID-19 ၏ သကသ်ရ ကမ်ှုမ ်းက သုစ င ်ကကည ်သလ လ န ုငရ်န် ဧရ ဝတ ၊ ပွဲခူ်းနှင ် ရန်ကန်ုတ ငု််း မ ်းရှ အလကစ် ်းနှင ်အကက ်းစ ်း ဆန်စကလ်ုပ်ငန််း(၄၀၄)ခု တ ုို့မှ လုပ်ငန််းပ ငု်ရငှမ် ်း(သ ုို့)ဆ ုငတ် ဝန်ခ မ ်းက ု ဇလူ ငုလ်ဆန််းပ ုင််းနှင ် လလယ်ပ ငု််းတ ုို့တ င် ဆကသ် ယ်သက ကခ် ထ ်းသသ စစ်တမ််းမ ်းဖြစ်သည်။ သ မတသနမတွွေ့ ှ ချက်မျာိုး ▪ ပ ု(၁)တ င်သြ ်ဖပထ ်းသည ်အတ ငု််း ဆန်စကလ်ုပ်ငန််းမ ်း၏တစ်ဝကသ်ည်ဆန်သရ င််းခ ဖခင််းနှင ် စပ ်းဝယယ်ူဖခင််းတ ုို့တ င် အခကအ်ခွဲမ ်းရှ သနသည်က ုသတ ြို့ရသည်။ သ ုို့သသ လ်ည််း ထ ုသကသ်ရ က်မှုမ ်းမှ မ ်းမကက မ အခ န်တ င် သ သ သ သ ဖပန်လည် သလ နည််းလ သည်က ု သတ ြို့ရသည်။ တနည််းအ ်းဖြင် ဆ သုသ ် ဆန်စကအ် ်းလ ု်း၏ (၁၅%)သည် သမ်းဖမန််းဖခင််းမဖပ လုပ်မ ရက(်၃၀)အတ င််း ထ ုအခကအ်ခွဲမ ်း ကက သတ ြို့ခွဲ ရဖခင််း ဖြစ်သည်။ ပ (၁) COVID-19 အကျပ်အတည်ိုးမျာိုးမကကာငံ့ဆ်န်စကလ် ပ်ငန်ိုးမျာိုးအမပေါ်တွင် ခ က် ခင်ိုး၊ဆန်စက ်ာခ င်နှုန်ိုးမျာိုး ရင််းဖမစ်: ဆန်စက်လုပ်ငန််းမ ်းြုန််းစစ်တမ််း – ၂၀၂၀ခုနှစ် ဇူလ ုင်လစစ်တမ််း ▪ သခ ်းသင နှင ဆ်ကစ်ပ်သနသသ အက ပ်အတည််းမ ်းမှ ဆကလ်ကရ်ှ သနသသ်းသည်က ုသတ ြို့ရသည်။ COVID-19စတင်သည ်အခ န်မှစ၍ တစ်ဖခ ်းသူမ ်းထ သ ုို့ထတ်ုသပ်းထ ်းသသ သခ ်းသင မ ်းဖပန်လည်ရရှ ရန်ခကခ်ွဲဖခင််းမှ တတ ယအခကခ်ွဲဆ ု်း အက ပ်အတည််းတစ်ခုအသနဖြင ်ရှ ပပ ်း ဇူလ ငု်စစ်တမ််းမသက ကယ်ူမ ရက(်၃၀)အတ င််း အဖြစ်အမ ်းဆ ု်းသသ အက ပ်အတည််းလည််းဖြစ်သည်။ သခ ်းသင သစ်မ ်းမရရှ ဖခင််း၊ သခ ်းသင ဖပန်သပ်းရန် က လည ရဖခင််း နှင ် မကက မ ကသခ ်းသင က ု ဖပန်ဆပ်ရဖခင််း စသည်တ ုို့က ု သယဘူယ အ ်းဖြင ်ဆန်စကမ် ်း၏(၁၃%) နှင ်(၂၂%) အကက ်းက သတ ြို့ကက ခွဲ ရသည်။ သ ုို့သသ ်ထ အုက ပ်အတည််းမ ်းသည် သမ်းဖမန််းဖခင််းမတ ငု်မ ရက(်၃၀)အတ င််း အနည််းငယ် သက င််းမ န်သကသ် လ သည်က လုည််းသတ ြို့ခွဲ ရပ သည်။COVID-19ကပ်သဘ်းသည် ဆန်စကမ် ်း၏သခ ်းသင ရယူန ုင်မှုနှင် သခ ်းသင ထတ်ုသခ ်းန ုင်စ မ််းအသပေါ် ဆကလ်ကသ်ကသ်ရ ကမ်ှုမ ်းရှ သနရ လုပ်ငန််း၏အဖမတ်အစ န််းရရှ န ငု်မှု၊ သင သကက်းလည်ပတ်န ငု်မှု၊ ရင််းန ်းဖမ ပ်နှ မှုတ ုို့ အသပေါ်တ င် သကသ်ရ ကမ်ှုမ ်း သ သ သ သ ရှ သက င််း ရှ သနန ငု်သည် (သ ုို့) ရှ လ န ုငသ်ည်။ ▪ ဆန်စကမ် ်း၏သဖခ က်ဆယ်ရ ခ ငု်နှုန််းသည် ယခနှုစ်တ င် အနည််းဆ ု်းဝငသ်င (၃၀%)က ဆင််းမည်ဟုခနိ်ု့မှန််းပပ ်း နှစ်ဆယ်ရ ခ ငု်နှုန််းကမူ ဝင်သင (၃၀%)သအ က်က ဆင််းမည် ထင်သကက င််းသတ ြို့ရသည်။ သ ု်းရ ခ ုင်နှုန််းသသ ဆန်စက်မ ်းသ လျှင် ဝင်သင တ ု်းလ န ုငသ်ည်ဟု ခနိ်ု့မှန််းကကသည်။ ဆန်စကအ်ရယွ်အစ ်းမ ်းစ ုအလ ုက် ကကည လ်ျှင်ဝင်သင သလ နည််းလ မည်ဟု ခနိ်ု့မှန််းကကသည်က ုသတ ြို့ရသသ လ်ည််း ဆန်စကအ်ရွယ်အစ ်းအလ ကု ် ခ ွဲဖခ ်းကကည ်မည်ဆ လုျှင် ဆန်စကအ်ငယမ် ်းက အကက ်းစ ်းမ ်းနှင ်အလကစ် ်းဆန်စကမ် ်းထက် ပ ု၍ဝင်သင သလ နည််း သမျှ ်လင ်သည်က ုသတ ြို့ရသည်။ 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% Supply (harder to buy) Demand (harder to sell) Collecting repayments from credit out Obtaining new loans Less favorable loan terms Repaying recent loans Employee work availability Government required closure In the last 30 days Any time since start of COVID-19 crisis https://ebrary.ifpri.org/utils/getfile/collection/p15738coll2/id/134010/filename/134221.pdf 2 ▪ ဆန်စကအ်မ ်းစုတ င ် ကန်ုကကမ််းဝယယ်ူသ ်းနှင ်ဖပန်လည်သရ င််းခ သည ်သ ်းတ ုို့မှ ယခင်နှစ်၂၀၁၉ခုနှစ်နှင ် ယှဉ်လျှင် အနည််းငယ်သ ်းပ ုဖမင ်မ ်းသနသည်က ု သတ ြို့ရသည်။ (ပ -ု၂) ▪ အရည်အသသ ်းန မ် သစ ်းခ ျိူသသ ဆန်အမ ျိူ်းအစ ်းမ ်း၏သစ ်းသည် အရည်အသသ ်းဖမင် ၊သစ ်းနှုန််းဖမင် သသ ဆန်အမ ျိူ်းအစ ်းမ ်း၏ သစ ်းနှင် ယှဥလ်ျှင် အသတ ်အတန်ဖမင် တကလ် ခွဲ သည်။ ▪ ဆန်စကမ် ်း အဖမတ်အစ န််းရရှ မှုမ ်းက ု ကကည ်လျှင် ၂၀၁၉ ခုနှစ်နှင ် တူည သည်က သုတ ြို့ရသည်။ သ ုို့သသ ် အရည် အသသ ်းန မ ်သ ်းခ သသ အမ ်းအစ ်းမ ်းအတ က် ရရှ သသ အဖမတ်အစ န််းမ ်းမှ မူ ၂၀၁၉ ခနှုစ်ထကပ် ုသနသည်က ု သတ ြို့ရပပ ်း သ ်းဖမင ်သသ အရည်အသသ ်းဖမင ် အမ ်းအစ ်းအတ က်မူ အဖမတ်က ဆင််းသ ်းသည်က ုသတ ြို့ရသည်။ ▪ စစ်တမ််းသက ကခ်ွဲ သသ ဆန်စကအ် ်းလ ု်းန ်းပ ်းသည်ကက တ်ခ ွဲရ မှထ က်လ သသ ကကမ််းကန်ုပစစည််းမ ်း (ြ ွဲ၊ဆန်က ွဲစသည်)တ ုို့သည် ၎င််းတ ုို့အတ က ် အသရ်းပ သည်ဟုသဖြဆ သုည်က သုတ ြို့ရပပ ်း (၇၁%)သသ ဆန်စကမ် ်းက ထ ုပစစည််းမ ်းသည် ၎င််းတ ုို့အတ က် အလ န်အသရ်းပ သည်ဟ ုသဖြဆ သုည်က ုသတ ြို့ရသည်။ ပ (၂) ၂၀၂၀ခ နှစ် ဇလူ ငလ် စစ်တမ်ိုးမမကာကယ်ူမီ က(်၃၀) အတွင်ိုးမတွွေ့ မသာမ ိုးနှုန်ိုးမျာိုးနငှံ့် ၂၀၁၉ခ နှစ်အတွငိ်ုး မတွွေ့ မသာမ ိုးနှုန်ိုးမျာိုးက နှုင်ိုးယှဉ် ခင်ိုး၊ ဆန်က န်အမျ ျုိုးအ ယွ်အစာိုးအာိုးလ ိုးမှ မသာမ ိုးနှုန်ိုးမျာိုး ဝယ်မ ိုး(စပါိုး)၊ ကျပ်/မပါင်(ဆန်စကစ် စ မပါင်ိုး=၁၁၂) မ ာင်ိုးမ ိုး(ဆန်)၊ (ဆန်စကစ် စ မပါင်ိုး=၁၀၈) မူဝါဒအကက ျု ပျုချက်မျာိုး ▪ အစ ိုးရအနေဖြင ့် COVID-19 န ြောင ့် အန ိုးစြောိုးနှင ့်အလ ့်စြောိုးစ ိုးပ ြောိုးနရိုး လ ပ့်ငေ့်ိုးမ ြောိုးအြောိုး န ြော ့်ပ နရိုးန ိုးနင တ့်နပိုးမည ့် အစ အစဉ့် (CERP action 2.1.1) ဆ ့်လ ့်လ ပ့်နဆြောင့် င ့် ည့်။ ို့န ိုးနင တ့်နပိုးဖ င့်ိုးအြောိုးဖြင ့် ၂၀၂၀ နှစ့်ဝင့်နင ည့် ၂၀၁၉ နှစ့်နှင ့် န ှိုင့်ိုးယှဉ့်လျှင့်နလျှြော ြောိုးန ြော့်လည့်ိုး အသက ကအ်ကန် ရုန််းကန်သနရသသ ဆန်စကမ် ်းက ု ဆကလ်ကရ်ပ်တည်သနန ုငသ်စ၇န်၊ ကန်ုသ င််းသူမ ်းထ သ ုို့ ထုတ်သခ ်းထ ်းသသ သခ ်းသင မ ်းက ု ဖပန်လည်မရရှ န ုင်၍ ဖြစ်သပေါ်လ သသ သင သရ်းသကက်းသ၇်း လည်ပတ်မှုမရှ ဖခင််းက ု သကသ် သစရန် နှင် ဆန်စကင်ယ်မ ်းက ု ဆကလ်ကဖ်ြစ်သပေါ်သနသည် ကပ်သဘ်းသကက င် စ ်းပ ်းသရ်းလှုပ်ခတ်မှု အသစ်မ ်း ေဏ်မှခ န ငု်သစရန် တ ုို့အတ က် အက ျိူ်းဖြစ်ထ န််းန ငု်သည်။ ▪ အစ ိုးရအနေဖြင ့် COVID-19 အ ပ့်အတည့်ိုးန ြောင ့် စ ိုးပ ြောိုးနရိုး ့်မှိုရှ န ြောဆေ့်စ ့်မ ြောိုး (CERP action 2.1.3) အစ အစဉ့်အတ င့်ိုး အ ေ့်မ ြောိုးနလ ြော နပိုးဖ င့်ိုးနှင ့်ဆ င့်ိုးင နပိုးဖ င့်ိုးမ ြောိုးဖပြုလ ပ့် င ့်ပါ ည့်။ ▪ ဆေ့်တင့်ပ ို့ဖ င့်ိုးတ င့် ေို့့် တ့်မှိုမ ြောိုးမှိုမ ြောိုး ြယ့်ရှြောိုးနပိုးဖ င့်ိုးနှင ့် ဆေ့်စ ့်လ င့်စင့်လ ပ့်ဖ င့်ိုး၊ ့်တမ့်ိုးတ ိုးဖ င့်ိုးမ ြောိုး အ ေ့်လ င့်ိုးစေစ့်ဖြင ့် နဆြောင့်ရွ ့်န င့်နအြောင့်ဖပြုလ ပ့်နပိုးဖ င့်ိုးစ ည့်တ ို့ (CERP 2.4.3) အစ အစဉ့်အတ င့်ိုး လ ပ့်နဆြောင့်နပိုး င ့် ည့်။ ဆေ့်စ ့်လ ပ့်ငေ့်ိုးပ င့်ရှင့်မ ြောိုးအနေဖြင ့် ၂၀၂၀ နှစ့်၏ ဝင့်နင မှြော နလ ြော ေည့်ိုးမည့်ဖြစ့်န ြောင့်ိုး ေို့့်မှေ့်ိုး ြောိုး ည ့်အတ ့် ဖပည့်ပမှ ဝယ့်လ အြောိုးပ မ န ြောင့်ိုးလြောနအြောင့်စ မ နပိုးဖ င့်ိုးနှင ့် တင့်ပ ို့နပိုးရ ည ့်အရည့်အန ိုးန ြောင့်ိုးန ြောဆေ့်မ ြောိုး၏န ိုးနှိုေ့်ိုး တ ့်လြောနစရေ့် ညူ နပိုးဖ င့်ိုးအြောိုးဖြင ့် လ ပ့်ငေ့်ိုးမ ြောိုးအရ ှိုိုးနပေါ်ဖ င့်ိုး အန ြော ့်အ ဖူပြုန င့်မည့်ဖြစ့်ပပ ိုး လ ပ့်ငေ့်ိုးတ င့်ဆ ့်လ ့်ရင့်ိုးနှ ိုးဖမြုပ့်နှ ဖ င့်ိုး အြောိုးနပိုးဖ င့်ိုးလည့်ိုး ့်နရြော ့် ည့်။ INTERNATIONAL FOOD POLICY RESEARCH INSTITUTE (IFPRI) | 1201 Eye St, NW | Washington, DC 20005 USA | T. +1-202-862-5600 | F. +1-202-862-5606 | ifpri@cgiar.org | www.ifpri.org | www.ifpri.info IFPRI-MYANMAR | No. 99-E6 U Aung Kein Lane | Than Lwin Road, Bahan Township | Yangon, Myanmar | IFPRI-Myanmar@cgiar.org | www.myanmar.ifpri.info Funding support is provided by the CGIAR Research Program on Policies, Institutions, and Markets (PIM); the Livelihoods and Food Security Fund (LIFT); and the United States Agency for International Development (USAID). © 2020, Copyright remains with the author(s). Licensed for use under CC BY 4.0. IFPRI is a CGIAR Research Center | A world free of hunger and malnutrition mailto:ifpri@cgiar.org http://www.ifpri.org/ http://www.ifpri.info/ mailto:IFPRIMyanmar@cgiar.org http://www.myanmar.ifpri.info/ https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/